Communistenbedrog

Het verfrissende bedrog van een dictatuur helpt te begrijpen hoezeer wij in onze angsten worden gestuurd door de politiek. Ik ving gisteren in de metro van Peking een gesprek op tussen twee boeren die in plat Sichuanees uiting gaven aan hun afkeer voor Japanners. Afgaande op het eelt op hun handen durfde ik een wedje te leggen dat ze nog nooit een Japanner hadden ontmoet.

Maar goed, kameraad Wen, premier van China – vertegenwoordiger van „een volk dat nog dagelijks lijdt onder de gevolgen van het Japanse oorlogsverleden’’, aldus Wen zelf – was afgelopen week op staatsbezoek in Japan en dus was er weer gelegenheid voor een goede Chinese gewoonte: Japan-bashing. Want ondanks de verzoenende woorden van de premier ging het ook over het schaamtevolle verleden van Japan en stonden de Chinese kranten weer bol van de verwijzingen naar ‘De verkrachting van Nanking’.

Vreemd toch hoe vergevingsgezind andere regiogenoten zijn jegens hun oude agressors. De Vietnamezen bijvoorbeeld: nooit een woord over de pijnlijke gevolgen van de Amerikaanse bezetting. En dat terwijl vanuit de VS niet één procent van het aantal verontschuldigingen is vernomen dat Japan China de afgelopen drie decennia heeft aangeboden.

Ik vroeg de beide boeren naar hun belevenissen met de gehate Jap. Het leverde alleen onbegrip op. Geen ervaring natuurlijk. Negentig procent van de Chinezen heeft die oorlog niet meegemaakt. En toch die ‘diepe haat’. Nou goed, zeiden de boeren uit Sichuan tenslotte, het ging hen natuurlijk niet om het Japanse volk, maar om de Japanse bestuurder. Van ‘lijden’ was geen sprake.

Toen moest ik denken aan de migrantenangst in ons kikkerlandje. En hoe progressief, links, christelijk en liberaal Nederland steeds vaker bereid is tot standpunten die door weldenkende mensen ooit voor radicaal werden versleten. De politiek roept dat ‘het leeft’ onder de bevolking. Maar heeft het volk, dat er dagelijks hinder van zou ondervinden, ooit zelf kennisgenomen van het kwaad?

Floris-Jan van Luyn

Floris-Jan van Luyn is filmmaker en oud-correspondent in China.