Toeschouwer in de ProTour

Wielerploeg Unibet.com mag aan belangrijke wedstrijden niet deelnemen. Wat directeur Jacques Hanegraaf betreft, dient iemand als John de Mol zich aan. „Die dan zegt: dit wordt mijn spelletje.”

Waar Jacques Hanegraaf zich morgen bevindt als Parijs-Roubaix wordt verreden? In zijn achtertuin, gezellig barbecuend met zijn familie. „Wat dacht je dan? Dat ik in het Bos van Wallers [kasseienstrook] andere renners ga aanmoedigen?”

De manager van wielerformatie Unibet.com zegt het met een ironisch trekje om zijn mond. Hanegraaf vindt de klassieker in Noord-Frankrijk overigens een schitterende koers die hij zelf in 1984 als vierde voltooide. „Ik was op een ongelukkig moment onderuitgegaan. Toen ik bij de groep terugkwam, was net de latere winnaar Sean Kelly ontsnapt. Hard rijden over de kasseien lag mij wel.”

Maar zondag wordt het dus barbecuen in het Brabantse land, terwijl Hanegraaf eigenlijk met zijn ProTour-team (hoogste categorie in het profpeloton) in Frankrijk had moeten zitten. Unibet.com mag echter, voor de zoveelste maal, niet starten. „We worden in een politiek spel misbruikt. Voor de organisator van de klassiekers en de Tour de France fungeren wij als sluipmoordenaar van de UCI [mondiale wielerunie].”

Dat vereist uitleg. In plaats van zich bezig te houden met de vorm van zijn renners, de ploegentactiek en allerhande logistieke perikelen, is Hanegraaf zo langzamerhand een halve jurist geworden. Zijn team, gesponsord door een gokbedrijf, wordt door organisator ASO (van onder meer de Tour en Parijs-Roubaix) uitgesloten van deelname. Waarom? Volgens de Fransen omdat Unibet.com – een van de twee nieuwkomers dit seizoen – geen licentie heeft voor zijn gokactiviteiten in Frankrijk en daarom niet als sponsor mag optreden.

„Iedereen weet dat dit onzin is en bij ASO weten ze dat zeker. Een paar jaar geleden hebben zij nog gevraagd of Mr. Bookmaker [voorganger van Unibet] hoofdsponsor wilde worden van de Tour de France. Als vervanger van PMU, een grote concurrent van Unibet.com.” Terwijl zijn team – ondanks het bezit van een dure ProTourlicentie – niet mag starten, ziet hij andere gokbedrijven zonder licentie wel ongestoord in Frankrijk rijden. Zoals Lotto en www.casino.dj, sponsor bij Saunier Duval. „Daar komt bij dat wij hebben aangeboden als Canyon-team aan de start te zullen komen, waar ons dat wordt gevraagd. De shirts met daarop de naam van onze fietsenleverancier liggen kant en klaar in de kast. Daarmee hebben we al probleemloos in Frankrijk gereden.”

Eerder baarde Unibet.com opzien door tijdens een van de eerste ritten van het seizoen in Frankrijk met een groot vraagteken op de tenues rond te rijden. „In tal van andere sporten zie je teams in Frankrijk reclame maken voor gokbedrijven. UCI-voorzitter Pat McQuaid heeft hierover vorige week nog een brief geschreven naar de Franse minister van Sport. AC Milan wordt met shirtsponsor Bwin in Frankrijk geen strobreed in de weg gelegd.”

De legaliteit van Unibet.com in Frankrijk is niet waar het echt om draait. Eigenlijk gaat het om de macht binnen de wielerwereld, want de ASO wil als organisator zelf beslissen welke ploegen worden uitgenodigd voor hun wedstrijden, terwijl binnen de ProTour-competitie de UCI zou moeten bepalen wie mag deelnemen. Op die manier zouden de sponsors van de twintig grootste dan wel duurste ploegen zekerheid moeten krijgen.

„Het wielrennen bevond zich voor de invoering van ProTour in de middeleeuwen en het gaat daar nu weer snel naar toe. Je moet sponsors toch kunnen garanderen dat hun team deel mag nemen aan bijvoorbeeld de Tour de France? Unibet.com betaalt jaarlijks acht miljoen euro. Die wil daar natuurlijk wel de nodige publiciteit voor terugzien.”

Behalve de ASO verzetten ook de organisatoren van de Ronde van Italië en van Spanje zich tegen de UCI met zijn ProTour. En het middel dat zij gebruiken is nu Unibet.com. Die op papier Zweedse formatie mocht van de aansprekende koersen alleen nog maar bij Milaan-Sanremo en de Ronde van Vlaanderen aan de start komen. In Parijs-Nice, Tirreno-Adriatico, Parijs-Roubaix en ook Luik-Bastenaken-Luik hoeft Hanegraaf zich met zijn miljoenen niet te melden. Wat er met de grote rondes gaat gebeuren is, optimistisch gesteld, nog onduidelijk.

„Wij hebben een ProTourlicentie en die geeft ons het recht te starten. Maar wat moeten we doen? De UCI voor het gerecht slepen? Ja, zij heeft die garantie gegeven en natuurlijk kijken we of we iets kunnen uitrichten tegen de wielerunie. Daar zijn we mee bezig, de UCI weet dat, maar dat is natuurlijk precies wat de ASO wil. Op die manier worden wij gebruikt als breekijzer om het ProTourgebouw verder te slopen.”

Volgens Hanegraaf is de familie Amaury, eigenaar van ASO, de kwade genius achter het verzet tegen de ProTour. „Waarom denk je dat Jean-Marie Leblanc eerder dan gepland als directeur van de Tour de France verdwenen is? Omdat hij als wielerliefhebber positiever stond ten opzichte van de nieuwe plannen die de kwaliteit van de topteams verhogen. Christian Prudhomme is daar neergezet door directeur Patrice Clerc die maar aan één ding denkt: veilig zijn pensioen halen en niet de woede van de familie op de hals halen.”

Hanegraaf vindt het misselijkmakend dat het wielrennen door een klein aantal mensen wordt geregeerd. „De Tourorganisatie haalt honderden miljoenen aan televisie-inkomsten op, terwijl de ploegen er nog steeds niets van krijgen. Die inkomstenbron willen ze niet kwijtraken. Eén dag in de gele trui rijden levert 350 euro op. Wat stelt het wielrennen verder voor qua inkomsten? Niks. Nou ja, misschien worden er ook nog dertig truitjes en vijf petjes in een seizoen verkocht.”

Unibet.com – met onder meer sprinter Jimmy Casper, klimmer José Rujano en Nederlander Laurens ten Dam in de gelederen – was eerder dit seizoen de bron van een serieuze crisis. Aanvankelijk waren de andere teams solidair met nieuwkomer Unibet en, om overal toegang voor de ploeg van Hanegraaf af te dwingen, dreigden zij niet aan de start te komen bij Parijs-Nice. ASO reageerde snel door op haar beurt te dreigen dat niet starten bij Parijs-Nice ook niet starten in de Tour de France betekende. De in de IPCT georganiseerde ProTourteams, onder leiding van Patrick Lefevere (Quickstep) en Theo de Rooij (Rabobank), bonden in. „Er zijn veel mensen in het wielrennen met principes. Jammer alleen dat hun principes veranderen met de omstandigheden. Begin maart hebben ze afgesproken dat alle partijen weer gingen overleggen en dat er met een positieve ‘spirit’ gekeken zou worden naar de startmogelijkheden voor Unibet.com. Je kan inmiddels toch wel constateren dat de ASO zich niet aan die afspraak houdt, maar niemand zegt er nu iets van.”

Bij Parijs-Nice werd de vertegenwoordiger van de UCI zelfs letterlijk van het podium geduwd toen hij de leiderstrui van het ProTour-klassement wilde uitreiken. „Ik vind het triest om te zeggen, maar zoiets hoort bij de afmetingen van de huidige wielersport.”

Over zijn ‘vertegenwoordigers’ De Rooij en Lefevere wil Hanegraaf niet veel kwijt. „Er zijn weinig mensen met ballen in de wielerwereld. Dat blijkt maar weer. En als die teambazen over drie jaar zonder sponsor zijn, staan ze te janken. Van wel vijf ploegen weet ik dat de sponsor overweegt te stoppen. Lefevere [voorzitter IPCT] is zelf bezig een nieuwe sponsor te werven. Verder heeft hij nog die rechtszaak tegen Het Laatste Nieuws over hun dopingaantijgingen. Vervelend, maar ga niet op die stoel zitten, als je geen tijd hebt.”

Dat zijn rol als adviseur van Raborenner Thomas Dekker de relatie met De Rooij onder druk heeft gezet, gelooft Hanegraaf niet. „Ik denk niet dat er op deze manier een rekening wordt vereffend. Als adviseur van Thomas verlang ik wel een goed contract en in die besprekingen mag ik alles uit de kast halen. Dat goede contract heeft hij ook gekregen, uiteindelijk in goede harmonie met De Rooij.”

Hanegraaf ziet geen probleem met zijn dubbelrol van ploegdirecteur en adviseur van een aantal renners. „Ik geloof dat ik dat goed kan scheiden. En iemand als Thomas is mondig genoeg om voor zichzelf op te komen, als dat nodig is.”

Volgens de tweevoudig Nederlands kampioen zou het een zegen zijn als er een nieuwe wind in de wielersport zou gaan waaien. „Nu zie je dat een kleine kring het al tientallen jaren voor het zeggen heeft. Wat mij betreft komt iemand als John de Mol om het wielrennen op een hoger plan te tillen en zegt: het spelletje wordt van mij. Zoals Bernie Ecclestone dat in de Formule 1 heeft gedaan. Het gaat hier wel om, publicitair gezien, de twee na grootste sport van de wereld. Er moet een sterke, wereldwijde league komen, met regels voor uniforme televisieregistratie, uitstraling, noem maar op.”

Hanegraaf ziet met lede ogen aan dat „een kleine kring van mensen al tientallen jaren de dienst uitmaakt” in het wielrennen. Daardoor ontbreekt de wil om te vernieuwen. „Kijk wat er woensdag gebeurde. Ruim een dozijn renners in het ziekenhuis omdat de Kemmelberg in Gent-Wevelgem twee keer moet worden genomen. Casper had binnen twee minuten een nekkraag om, want er staan daar mensen klaar met zo’n kraag. Waar ben je dan mee bezig?” En dat een paar dagen voor de klassieker Parijs-Roubaix en een week voor de Amstel Goldrace. „Het gaat nu sneller en dan moet je als sport ook het lef hebben om met nieuwe maatregelen te komen. Zoals in de Formule 1 gebeurt. Ik heb mijn renners verplicht om met helmen te trainen. Ze piepen even, want ze trainden altijd zonder. Maar als er dan één ernstig valt, kan ik dat aan onze sponsorende helmenfabrikant uitleggen.”

Als het even kan, wordt volgens hem in discussies de traditie in stelling gebracht. „Ook wanneer je zegt dat die Kemmelberg uit het parcours moet. Wat nou traditie? Die koers is ook een keer voor het eerst verreden. Toen was het ook geen traditie. En rotondes, paaltjes en verkeersdrempels zijn dat ook niet.”

In Parijs-Roubaix zullen morgen ook de nodige valpartijen zijn, maar dat heeft alles met de traditie van de kasseien – bijna 53 kilometer – te maken. Hanegraaf hoeft zich daarover in elk geval geen zorgen te maken. Hij mag zich, al of niet in zijn achtertuin, zorgen maken over de toekomst van zijn team. „Eigenlijk word je tweemaal gepakt. Doordat je niet aan veel grote wedstrijden mag meedoen, kom je minder goed voorbereid aan de start bij de andere wedstrijden.”

Hoe lang zijn geldschieters nog doorgaan weet Hanegraaf niet. „Tot nog toe is de sponsor zeer loyaal, maar onze voortdurende uitsluiting gaat eens consequenties hebben. Heel de zin van sponsoring verdwijnt op deze manier.”