‘Ik eet stamppot, dus jij eet ook stamppot’

De Tilburgse imam Ahmed Salam ligt overhoop met de gemeente. In zijn moskee, een oude ijzerfabriek, legt hij uit wat zijn visie is op de islam en Nederland.

Imam Ahmed Salam wil niet als een stout kind de les gelezen worden. Hij wil dat de fractievoorzitters beloven dat ze mét hem en zijn zoon praten en niet alleen tégen hen. Dan zal hij de uitnodiging van de Tilburgse gemeenteraad om woensdag te komen praten graag aannemen.

Kort geleden kwam imam Ahmed Salam in opspraak omdat hij in zijn Tilburgse moskee moslims zou hebben opgeroepen geen belasting te betalen aan het verderfelijke Nederland. Daarop zei burgemeester Vreeman (PvdA) dat hij niet in Nederland thuishoort. Maar Ahmed Salam ontkent stellig zoiets gezegd te hebben. „In islamitische landen bestaat belasting betalen niet. Rijke moslims staan een deel van hun rijkdom af aan de staat. Maar in Nederland is belasting betalen een plicht, ik zal nooit anders verkondigen.”

Belangrijker dan dit welles-nietesspelletje, zegt de imam, is een wezenlijke discussie over integratie van moslims. Sinds de terreuraanslagen van 11 september 2001 en de moord op Theo van Gogh in 2004 voelen moslims zich ongewenst en onvrij in Nederland. En dat, zegt Ahmed Salam, moet veranderen. Moslims moeten zich hier thuis kunnen voelen.

Hij praat niet graag met journalisten. De cynische media zijn ook verantwoordelijk voor het negatieve beeld van moslims, zegt hij. Maar hij maakt nu een uitzondering om uit te leggen hoe hij over integratie denkt. Ahmed Salam – hij draagt een beige djellaba met een beige colbertje, wit gehaakt mutsje en grijze baard – ontvangt in zijn moskee, een voormalige ijzerfabriek in Tilburg-Noord. Een grijs, golfplaten gebouw. Van buiten is niet te zien dat het een moskee is. Binnen is de vloer bedekt met zachtgroen tapijt, de wanden zijn lichtgroen en aan een kant staat een houten spreekgestoelte. 500 tot 600 mannen bidden hier wekelijks.

En de vrouwen?

„Die bidden in een aparte ruimte en volgen de preek via een luidspreker.”

Imam Ahmed Salam had liever gehad dat de vrouwen achter de mannen konden plaatsnemen, in dezelfde ruimte, zoals dat hoort. Hij had liever een echte moskee gehad, met minaretten. Maar dat is te kostbaar. „We hebben op dit gebouw nog 20.000 euro schuld.”

De imam spreekt redelijk Nederlands maar heeft moeite zich uit te drukken als het gesprek inhoudelijk wordt. Zijn zoon Suhaib (26), leraar islamstudies, neemt deel aan het gesprek en vertaalt. Ahmed Salam heeft vijf kinderen en vier stiefkinderen. In 1989 kwam hij uit Syrië naar Nederland, „als toerist”, in 1998 werd hij imam in Tilburg. Hij heeft de Nederlandse en de Syrische nationaliteit. De imam behoort tot de conservatieve, salafistische stroming. Hij wordt gevolgd door de AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst).

Het huidige debat over integratie is te eenzijdig, oordeelt de imam. „Moslims moeten zich volkomen aanpassen aan de Nederlandse normen en waarden. Je moet ze eigenlijk niet meer kunnen onderscheiden van autochtone Nederlanders. Maar zo werkt het natuurlijk niet.”

Hoe werkt het wel?

„Integratie betekent dat iedereen de vrijheid heeft zijn geloof te belijden, zijn eigen cultuur uit te dragen. Binnen de grenzen van de wet natuurlijk, zonder anderen onnodig te kwetsen.”

Veel Nederlanders zeggen: Als je hier woont, dan pas je je maar aan.

De imam: „Aan de Nederlandse waarden en normen, aan de Nederlandse cultuur? Maar was is dat? Mensen benaderen ons met een houding van: doe als wij, wij weten hoe het moet.”

Zijn zoon Suhaib: „Ik eet stamppot, dus jij eet ook stamppot.”

De imam: „Het Nederland van vijftig jaar geleden bestaat niet meer. Er wonen een miljoen moslims in Nederland, in de grote steden is de helft van de jongeren van islamitische afkomst. Als je één cultuur opdringt, ontken je het bestaan van andere culturen.”

U weigerde in 2004 toenmalig minister Verdonk een hand te schudden. U vindt dat dat moet kunnen?

De imam: „Je moet uitleggen waarom je geen hand schudt. In de islam is het verboden voor een man om een vrouw aan te raken. Het is niet zo dat hij haar als mindere ziet. Als mensen dat weten, accepteren ze het makkelijker.”

Als imam preekt u niet alleen, u bent ook vraagbaak. Wat adviseert u een vrouw als haar werkgever niet wil dat ze een hoofddoek draagt?

De imam: „Ik zeg dat een hoofddoek in de islam verplicht is. Ik zeg niet: stop met werken. Ik zeg: behoud je identiteit als moslim.”

Suhaib: „Heel vaak krijgen vrouwen te horen: je woont nu in Nederland, doe die doek af. Wij vinden dat het een vrije keuze moet zijn. Een keuze die je niet constant moet hoeven verdedigen.”

Kost het u moeite om te praten met vrouwen zonder hoofdbedekking?

„Ja.”

Ik draag geen hoofddoek, doet u dat pijn?

„Een beetje wel. Ik vind het mijn taak met u te praten, maar het is moeilijk.”

Wat zegt u als een vrouw een boerka wil dragen?

„Dan zeg ik, een hoofddoek is verplicht, een boerka is aanbevolen.”

Kunt u zich voorstellen dat niet-moslims dat onprettig vinden?

„Mijn vrouw draagt een boerka. Als we op straat lopen, krijgt ze regelmatig reacties. Maar als ze uitlegt dat het haar eigen keuze is om haar gezicht niet aan vreemde mannen te laten zien, begrijpen mensen het meestal wel.”

Een dialoog werkt, zegt de imam. Sinds twee jaar zit hij eens in de twee maanden met Tilburgse katholieken, protestanten en liberale joden om de tafel. Het wederzijds begrip en respect is enorm toegenomen. Kunnen we niet een keer samen feesten, was onlangs de vraag. Maar dat kon niet.

Waarom niet?

„Wij kunnen niet aan een tafel zitten waar alcohol wordt geschonken. Dat begrepen ze. Je zoekt een oplossing. Samen koffie en cola drinken kan wel.”

De imam opende ook de deuren voor twintig politieagenten die meer over de islam wilden weten. Ze vonden het bezoek leerzaam, zegt hij. Waarom, vroegen ze, zijn er zoveel islamitische jongeren die niet volgens de regels van de islam leven? Of ze radicaliseren, of ze doen er niets aan. Dat is onwetendheid, zegt Suhaib. „Radicaliseren zien we vaak bij jongeren, vooral als ze net beginnen met het bestuderen van de Koran. Dan spijkeren we ze bij, we leggen uit wat de zuivere islam is en wat niet.” Zijn vader: „Weet je wat de agenten zeiden? Ze zeiden: dan hebben jullie nog veel te doen.”