Goede werken maken Moslimbroeders groot

De Egyptische Moslimbroederschap wint aanhang door haar sociale voorzieningen. ‘Wij hebben geen belang bij een revolutie; dat leidt alleen tot een nieuwe dictator.’

Egyptische agenten in burger arresteren een lid van de verboden Moslimbroederschap tijdens een protest in Kairo in februari. Deze week werden weer tien Moslimbroeders opgepakt in het kader van de doorgaande campagne van de Egyptische regering tegen de fundamentalistische beweging. (Foto Reuters) REFILE - CORRECTING DATE Egyptian plainclothes policemen arrest a member of the banned Muslim Brotherhood during a protest outside Hussein mosque in Cairo February 9, 2007. Egyptian police used batons against tens of Muslim Brotherhood loyalists on Friday and turned away hundreds of worshippers to block a protest against an Israeli dig near Jerusalem's most sacred Muslim shrine, witnesses said. REUTERS/Amr Dalsh (EGYPT) REUTERS

Uit de televisie in de wachtruimte van het ziekenhuis Al-Rahma in het deprimerende Egyptische stadje Shibiin al-Qanater klinkt onafgebroken het gejammer van een islamitisch satellietkanaal. Moslimbroeder Abdel Fattah Hassan noemt het ziekenhuis de trots van zijn kiesdistrict. „De mensen komen voor de goede zorg, niet wegens de relatie met de Moslimbroederschap. Maar ze weten het natuurlijk wel te waarderen dat wij Al-Rahma steunen”, zegt hij tijdens een bezoek aan Shibiin al-Qanater, 50 kilometer ten noordoosten van Kairo.

Eind 2005 won Abdel Fattah een zetel in het parlement. Omdat de fundamentalistische Moslimbroederschap formeel een verboden organisatie is, stond hij als onafhankelijk politicus kandidaat. Het ziekenhuis heeft Fattah zonder twijfel stemmen opgeleverd. De campagneposters hangen nog aan de muur tegenover het gebouw. ‘De islam is de oplossing’, staat boven zijn portret gedrukt. In het dagelijkse leven is hij hoogleraar Italiaanse literatuur aan de Universiteit van Ain Shams in Kairo.

Het particuliere ziekenhuis Al-Rahma valt onder de Islamitische Medische Vereniging die door de Moslimbroederschap wordt bestuurd en gefinancierd. Landelijk heeft de vereniging 22 ziekenhuizen. Vergeleken met de meeste staatsziekenhuizen is Al-Rahma een verademing. Het is er schoon, georganiseerd en bovenal goedkoop. Een consult kost hier 12 pond (1,50 euro). „Ik denk er niet aan om naar het andere ziekenhuis te gaan”, zegt een boer die zijn ernstig uitgedroogde babydochter heeft binnengebracht. Het meisje heeft al een week last van diarree en moet twee dagen aan het infuus liggen. Wanneer ze wordt ontslagen, krijgt haar vader een boekje met religieuze teksten mee. „Zodat ze een beter leven kunnen leiden en hopelijk niet meer hoeven terug te komen”, verklaart de directeur.

In de parlementsverkiezingen van 2005 wonnen Moslimbroeders bijna 20 procent van de parlementszetels. Daarmee vormen zij de enige oppositie van betekenis tegenover de regeringspartij van president Mubarak. Vorige maand kwam daarop het antwoord van het regime. Met verreikende grondwetswijzigingen is de politieke toekomst van de Moslimbroederschap gedwarsboomd. President Mubarak kan het parlement nu elk moment ontbinden en Moslimbroeders zullen niet meer als onafhankelijke kandidaten kunnen meedoen bij volgende verkiezingen.

„Of we wel of niet in parlement zitten, het maakt ons niet uit”, zegt Abdel Fattah. „Ons parlementaire werk staat in dienst van het doel, het is geen doel op zich.” Het doel is dat de boodschap van de Moslimbroeders door steeds meer mensen wordt geaccepteerd. Hij verwijst naar de richtlijnen van Hassan al-Banna die de Moslimbroederschap in 1928 oprichtte. Het proces naar de ideale islamitische staat gaat via het individu, de familie, de gemeenschap en de samenleving naar uiteindelijk de staat als geheel.

„Als de broederschap steeds groter wordt, zal niemand zich nog als een slaaf aan het regime verkopen. De regeerders zullen hun corrupte praktijken niet meer kunnen voortzetten omdat niemand hun vuile werk wil doen. Het maakt dan niet meer uit wie er in de regering zit, want ze zijn ontwapend”, verklaart Abdel Fattah.

Nu al zeggen steeds meer mensen ‘nee’ tegen het regime, meent de hoogleraar. Hij wijst op de stakingen die sinds begin dit jaar in staatsfabrieken zijn uitgebroken. „Dat is in de recente geschiedenis niet eerder vertoond in Egypte”, zegt hij. „Die arbeiders hebben niets met ons van doen, maar ze hebben wel van ons geleerd om nee te zeggen.”

De groeiende populariteit van de Moslimbroederschap dwingt het regime er steeds vaker toe islamitische argumenten te omarmen. Om niet onder te doen voor de oppositie riepen parlementariërs van de regeringspartij de minister van Cultuur luidkeels ter verantwoording toen deze eind vorig jaar in een interview had gezegd de hoofddoek achterlijk te vinden.

Het kiesdistrict van Abdel Fattah telt hooguit 1.200 Moslimbroeders, maar ruim 20.000 mensen stemden in 2005 op hem. Mustafa is een van die kiezers. Hij werkt als veearts bij het slachthuis. „Ik heb de Moslimbroeders lang gewantrouwd, maar ze maken tenminste een verschil”, vertelt hij in een theehuis. „Er komt geen einde aan de corruptie als de mensen zich niet naar de wil van God voegen.”

Mohammed mengt zich in het gesprek. Hij is het er niet mee eens. „Wat heeft de verkiezing van Abdel Fattah ons nou opgeleverd? Er zijn hier alleen maar méér agenten van de inlichtingendienst neergestreken.” Mohammed heeft twaalf jaar als docent in Saoedi-Arabië gewerkt. Sinds hij vijf jaar geleden terugkeerde is hij werkloos. „De enige reden waarom mensen naar de Moslimbroederschap neigen is omdat de regering heeft gefaald”, legt hij uit. „Maar wat gebeurt er wanneer ze aan de macht zijn? De gematigden zullen overschreeuwd worden door de extremisten. De hele wereld zal Egypte als een land van terroristen zien.”

Abdel Fattah bestrijdt dit. Hij wijst erop dat de actieve Moslimbroeders vooral uit de hogere middenklasse komen en bezweert dat de schriftgeleerden het land niet zullen overnemen. De groeiende populariteit van de Moslimbroederschap is volgens hem niet alleen het gevolg van een falende regering, maar ook het resultaat van geduldig opgebouwd vertrouwen door het verrichten van goede werken. Het ziekenhuis Al-Rahma is slechts een van de voorbeelden. De Moslimbroeders steunen scholen, weeshuizen en verstrekken micro-krediet.

In vrijwel alle beroepsgroepen en sectoren zijn Moslimbroeders vertegenwoordigd. „We hebben artsen, advocaten, rechters, onderwijzers, studenten, journalisten, alles”, aldus Fattah. Moslimbroeders maken niet zozeer de meerderheid uit, maar zijn doorgaans beter georganiseerd dat hun rivalen, waardoor hun aanwezigheid sterker wordt gevoeld. Verkiezingen voor vakbonden, brancheverenigingen en studentenraden worden daarom steevast door het regime aan banden gelegd.

Staatskranten omschrijven de Moslimbroederschap steeds vaker als een gevaarlijke organisatie die zich stilletjes zou voorbereiden op gewelddadige actie. Abdel Fattah: „Ik zal de eerste zijn die de Moslimbroederschap verlaat als geweld wordt gebruikt.” Hij sloot zich in 1986 op twintigjarige leeftijd aan. „Sommige vrienden kozen voor extremistische bewegingen. Als de Moslimbroeders mij niet hadden gered, dan was ik misschien ook wel de weg kwijtgeraakt.”

„Wij zijn niet op een revolutie uit”, zegt Abdel Fattah. „Daar hebben wij geen enkel belang bij. Dat zal alleen maar leiden tot de verwoesting van ons land en de uiteindelijke machtsovername door een nieuwe dictator.”