Deze meisjes denken dat tot roem en macht leidt. , zegt Ariel Levy exhibitionisme Misverstand

De New Yorkse schrijfster Ariel Levy signaleert dat steeds meer jonge vrouwen zich spiegelen aan pornografie. Sandra Heerma van Voss spreekt met Levy over het ongemak van de ‘bimbocultuur’

Strings. Siliconenborsten. Schaamlipcorrecties. Reclames waarin gestifte vrouwenlippen suggestief over chocolade-ijsjes glijden. Videoclips waarin danseressen in bikini zich verdringen rond rappers in pooierkostuum die hen ‘bitches’ noemen. ‘Contactadvertenties’ van blote dames die de tv-kijker vanaf een uur of elf ’s avonds kreunend oproepen om hen te bellen voor een geile date.

Aan al deze dingen wordt een moderne vrouw anno 2007 geacht niet te zwaar te tillen. De vrouwelijke seksualiteit is in westerse maatschappijen als de Nederlandse immers bevrijd: korsetten en zwarte kousen zijn afgeworpen, en zodra een meisje iets te tonen heeft, staat het haar nu vrij om dat ook te doen. Dat is toch leuk? En die naakte vrouwen op tv, daar moet je om kunnen lachen: wat hebben ze met jou te maken?

Wie zich er wél ongemakkelijk bij voelt, vindt daarvoor in het boek Female Chauvinist Pigs van de New Yorkse journaliste Ariel Levy een overtuigende theoretische onderbouwing. Levy ziet bovengenoemde verschijnselen als uitingen van een ‘bimbocultuur’, waarmee ze het gestage doorsijpelen van pornografie in een hele cultuur bedoelt. (Bimbo is straattaal waarmee een hoerige, sexy geklede, op uiterlijkheden gerichte, niet al te slimme vrouw, wordt aangeduid - type miljonairsdochter Paris Hilton, zie www.urbandictionary.com). Levy baseerde haar boek op veldwerk in de Verenigde Staten en ze beschrijft excessen die Nederland tot nu toe merendeels bespaard zijn gebleven, maar heel ver van wat ons hier overkomt, en vooral: wordt opgedrongen, staat het niet af. En Levy vindt dat kwalijk.

ironisch de Playboy lezen

Pornografie, schrijft ze, is geen ideaal, maar een industrie, een vrouwonvriendelijke industrie. Geld bepaalt er de regels, en geldnood is het motief van het gros van de vrouwen dat erin werkzaam is. Met vrijheid heeft hun beroepskeuze niets te maken. Wie het imiteren van porno ziet als teken van vooruitgang, vergist zich.

Levy maakt ook korte metten met de vrouwen die, met een ironische distantie die ze zelf feministisch vinden, naar stripclubs gaan, de Playboy lezen of oversekste tv-programma’s produceren. Zij zijn net zo goed ‘female chauvinist pigs’, geen haar beter dan de male chauvinist pigs voor wie de feministen uit de jaren zestig zo allergisch waren. Een vrouw die andere vrouwen als objecten ziet, berokkent haar hele sekse schade.

Levy was deze week in Amsterdam, ter gelegenheid van de verschijning van de Nederlandse vertaling van Female Chauvinist Pigs. Ze publiceerde het boek twee jaar geleden, op haar dertigste, en werd door een deel van haar recensenten enthousiast onthaald als jong, feministisch stemgeluid, de leidster van een nieuwe golf misschien. Maar voor zo’n rol deinst Levy terug, zegt ze.

„Ik ben schrijfster, geen activiste. Feministes als Gloria Steinem publiceerden ook wel boeken, maar… Heb je Steinem recentelijk nog gelezen? Zij was een activiste, verder zeg ik niets. Mijn rol is een andere, ik hou niet van mensenmassa’s. Toen mijn boek uitkwam, wilde ik eerst niet eens op universiteiten komen spreken, ik werd er fysiek onwel van. Nu heb ik dat wel onder de knie, en vind ik het leuk om met studenten in discussie te gaan. Je bereikt er een ander, groter publiek mee. Maar daar laat ik het liever bij.”

Komt er wel een nieuwe vrouwenbeweging, denkt u?

„Het is in elk geval hoognodig. Er is door de feministen vóór ons een heleboel bereikt – abortus is gelegaliseerd, we kunnen ons eigen geld verdienen en werken waar we willen – maar dit (ze klopt op haar boek, dat voor haar op tafel ligt) hebben we bij lange na nog niet opgelost.

„Zo’n beweging zal er wel anders uitzien dan de vorige. Demonstraties zijn niet meer het krachtige protestmiddel dat ze in de jaren zestig waren. Er is nu internet. En wij zijn lang niet zo optimistisch als onze ouders. Hun generatie geloofde nog echt in een betere wereld. Gelukkig maar: daardoor hebben ze ook zoveel gewonnen. Maar ze hebben ook veel verloren, weten we nu.

„Ik praat hier vaak over met mijn eigen ouders, die uit de hippiecultuur stammen en me heel progressief hebben opgevoed. Mijn moeder is masseuse, ze is fel feministisch en anti-make-up, maar ze heeft me nooit een gedrag of een koers opgelegd. Ze is vooral heel blij dat ik een boek heb geschreven. Dat is de grootste bijdrage die ik kan leveren. En als dan blijkt dat ik mensen kan beïnvloeden, zoals een lezeres die schreef dat ze al sinds haar twaalfde aan het sparen was voor borstimplantaten, maar daar dankzij mijn boek vanaf had gezien, dan ben ik gelukkig.

„Ik weet niet wat alle vrouwen zouden moeten doen. Ik weet alleen wat ík moet doen. Mijn volgende boek zal waarschijnlijk gaan over de vrouwen in het Amerikaanse leger in Irak, en over de epidemie van seksueel misbruik die daar nu plaatsvindt. Een ongelooflijk deprimerend onderwerp, echt een bummer. Maar ik vind dat het gedaan moet worden.”

Female Chauvinist Pigs bestaat voor het grootste deel uit levendig opgeschreven reportages, die Levy’s achtergrond als redacteur van New York Magazine verraden. Levy duikt onder in de lesbische scenes van San Francisco en New York en verbaast zich over het daar welig tierende seksisme, ze bezoekt een feest van CAKE, waar vrouwen zich massaal als sekswerkers uitdossen en gedragen, en woont opnames van het dvd-programma Girls Gone Wild bij, deels op tv te zien, waarvoor vrouwen op volle stranden en in clubs hun kleren uittrekken en met elkaar zoenen, tot woest vermaak van de omstanders. Ze krijgen er een T-shirt voor.

De porno-industrie draait om geld, schrijft u, maar de meisjes en vrouwen uit uw boek krijgen geen cent voor hun uitdagende gedrag. Wat levert het ze dan op? Wat drijft hen?

„Ze denken ten eerste dat het een teken van bevrijding is, iets positiefs. Dat is het druppeltje, het greintje feminisme dat ze hebben meegekregen. Maar ze willen vooral aandacht. De Amerikaanse populaire cultuur leert hen dat seksueel exhibitionisme voor een vrouw de kortste weg is naar roem. Dus ze zien Paris Hilton of (pornoster) Jenna Jameson, en dan denken ze: dat wil ik ook, ik word ook zo’n seksueel ding.

„Een deelneemster aan Girls Gone Wild zei tegen me: ‘De enige reden voor een vrouw om dit níet te doen, is als ze later de politiek in zou willen’. Ze zag strippen als deel van het takenpakket van elke vrouw, en ze wilde aandacht, nú. Verder dacht ze niet. Dat is Amerika. Kijk maar naar ons milieubeleid: we hebben geen oog voor de lange termijn.

„Vrouwen denken ook dat dit soort roem macht oplevert, maar dat klopt niet. Ze hebben geen echte macht, ze accepteren kruimels: het gejoel van een menigte. En ze zijn zich er niet eens van bewust.”

Hopen ze ook op seks? De jonge meisjes uit uw boek lijken daar nauwelijks mee bezig te zijn, terwijl ze elkaar wel aftroeven in wie in de meest sexy outfit naar school durft.

„Aandacht en roem en seks zijn een en hetzelfde geworden. Zelfs restaurants worden nu ‘sexy’ genoemd. Het woord staat alleen nog voor uiterlijkheden, met lust of gevoelens heeft het niets meer te maken. Veel meisjes die ik sprak dachten nog niet aan seks, dat klopt. Ze hadden nog geen lustgevoelens. Maar ze zijn opgevoed met twee haaks op elkaar staande boodschappen. De seksuele voorlichting die ze op school krijgen luidt: ‘Je moet seks afzweren tot je getrouwd bent’, maar overal om hen heen zien ze succesvolle vrouwen die eruitzien als een hoer.

Toen ik dit boek begon te schrijven, waren Britney Spears en Jessica Simpson de grootste popsterren van het moment. Ze stonden bijna bloot op de cover van Rolling Stone, het waren masturbatie-iconen, maar ze verklaarden allebei herhaaldelijk dat ze nog maagd waren. Dat is de ultieme Amerikaanse fantasie: hoer en maagd ineen. Hoe moeten tienermeisjes daar nu wijs uit worden?

„Daarbij denken veel van hun moeders, die zelf feminist waren of het nog zijn: ik wil mijn dochter niet inperken of onderdrukken. Dat hoeft ook niet, maar ze moeten wel met hun dochters praten, en vragen: ‘Dat Playboy-konijn op je T-shirt, weet je waar dat voor staat? Waarom draag je dat?’ ”

Wat vinden mannen hier eigenlijk van?

„Het korte antwoord daarop is dat ik geen mannen heb geïnterviewd. Ik wilde een boek over en voor jonge vrouwen schrijven, waarin nu eens niet het patriarchaat van alles de schuld kreeg. Ik wilde schrijven over de keuzes die we zelf maken. Maar ik heb wel reacties gekregen van een heleboel mannen, really cool guys, die zeiden: dank je, want ik wíl helemaal niet naar bed met een Barbiepop. Elke man, elk mens die het waard is om seks mee te hebben, wil dat toch het liefst met iemand die aanwezig is, niet met iemand die een show opvoert? Dan verliest iedereen. Dus: wie is die mythische man voor wie vrouwen deze dingen doen? En: wie wíl hem?”

U kreeg ook bijval uit conservatieve hoek, van conservatieve christenen die blij waren met uw pleidooi tegen porno.

„Ja… De verkeerde hoek, wat mij betreft. Aan de andere kant: het zou mooi zijn als zij door mijn boek te lezen misschien anders tegen abortus of seksuele voorlichting aan gingen kijken. Het heeft geen zin om enkel voor eigen parochie te preken.”

In Nederland ontstond onlangs ophef over een reclameposter in Utrecht van een vrouw in een gouden bikini, waarbij dezelfde twee tegenpolen zich aaneensloten: de ChristenUnie en feministische publicisten. Wat vindt u van de poster?

Levy tuurt naar de foto in de krant. „Ik kan de ogen van het model niet goed zien… Ach, weet je, ik kom uit New York, daar hangt op elke straathoek een advertentie als deze. Het is een beeld als alle andere, het topje van de ijsberg. Meer heb ik er niet over te zeggen. Jullie moeten wel uitkijken dat de straten er hier niet zo uit gaan zien als bij ons. Maar verder moeten we ons op de big picture blijven richten. Porno is het symptoom, niet de ziekte. Pick your battles. Feminisme heeft in Amerika deels zo’n slechte naam gekregen doordat mensen zeiden dat de feministen net als de christenen porno wilden verbieden. Het kan tegen je gebruikt worden.

„Ik liep gisteren in Antwerpen langs een winkel waar een grote reclame voor het make-up merk MAC in de etalage hing: ‘Barbie loves MAC’. Je zag twee grote gezichten, van een zwarte en een blanke vrouw, die precies als Barbie opgemaakt waren, met dode ogen. Wat zijn dat voor waarden? De boodschap is: dit is aantrekkelijk, je moet ontzield willen zijn, een ding. Dat vind ik veel erger dan een kleine bikini.”

Ariel Levy, ‘Female Chauvinist Pigs. De opkomst van de bimbocultuur’. Uitg. Meulenhoff, 222 blz. 17,90 euro.