De overheid moet sluitingstijden instellen voor nachtbrakende tieners

Het is een dooddoener om alleen ouders verantwoordelijk te stellen voor laat stappen, ontdekt Maarten Huygen.

Het moet ongeveer tien, vijftien jaar geleden zijn geweest dat de Groningse en Friese tieners niet meer om tien uur maar pas tegen elven zaterdagnacht gingen ‘stappen’. Om tien uur waren de grote zalen van de grote disco De Kruisweg in het Groningse dorpje Marum, vlakbij Drachten, leeg. Rond de gebruikelijke sluitingstijd van twee uur ’s morgens waren de tieners er allemaal nog en niemand ging de deur uit. Geen tiener kon voor de ander onder doen. Toen kwamen ze nog later. Nu begint het om half één pas druk te worden en gaat De Kruisweg om vier uur dicht. Als je als eerste in een lege disco komt en je moet op de anderen gaan wachten, ben je – zeg maar – een soort sukkel.

Niet alleen in Marum maar overal in het land zijn tieners aan het nachtbraken. Om vier uur ’s morgens is het land van hen. Voor De Kruisweg staat dan een file van taxi’s, wachtende ouders die nog enige controle op hun vrijgevochten kinderen willen uitoefenen, en jonge bobs met rijbewijs.

Het wordt steeds later. Niemand vindt dit uitdijende nachtwerk prettig, maar het loont niet om er als individuele ouder, discohouder of zelfs als tiener tegenin te gaan. De overheid kijkt weg en vindt dat de ouders het zelf maar moeten uitzoeken. De gemeenten hebben de sluitingstijden vrijgegeven en kunnen die niet meer in hun eentje terugdraaien.

De tieners zijn zo mobiel dat ze ’s nachts gemakkelijk naar een gemeente vijftig kilometer verderop gaan om te dansen. Per bus, per taxi of mee met een auto van ouders of achttienjarigen. Soms gaan ze zelfs de grens over naar Duitsland. Er zijn dertien- en veertienjarigen bij. Vooral jonge meisjes zijn gewilde gasten, want zij trekken oudere jongens mee.

Dit is een schoolvoorbeeld van een prisoner’s dilemma. Ieder individu wordt aangemoedigd om het collectief verkeerde te doen. Er is geld, vrijheid en mobiliteit. Verantwoord handelen loont niet. De een sleept de ander mee.

Twee Friese moeders, Hanny Gorter en Myriam Loonen, hebben nu al 13.000 handtekeningen tegen de verloedering van het uitgaansleven verzameld op de site vroegopstap.nl. Hun doel is om de vicieuze cirkel van steeds later beginnen en eindigen met wettelijke sluitingstijden te doorbreken. Ze lobbyen bij provincies en in Den Haag. „Ik ben lid van Amnesty”, zegt organisatrice Loonen. „Vrijheid is goed, vind ik, maar te veel vrijheid daar komt niets goeds van.”

Eigenaar van De Kruisweg, Lucas Rudolphus, herinnert zich nog dat zijn familiebedrijf om acht uur ’s avonds begon en om twaalf uur dichtging. Dat was begin jaren zestig. Toen hadden gemeentelijke sluitingstijden nog zin omdat de tieners het niet verderop konden zoeken als ze het later wilden maken. Nu sluiten de eerste tienerdisco’s om vijf uur ’s morgens. Als het haasje-over in hetzelfde tempo doorgaat, vertrekken de tieners over een jaar of tien pas als de ouders opstaan. Dat zou goed uitkomen, als ze zich niet eerst nog stevig zouden indrinken.

De dooddoener is dat de ouders hiervoor verantwoordelijk zijn. Zij kunnen van hun kinderen toch eisen dat ze op tijd thuis komen? Het antwoord van de kinderen is overbekend: „Ja maar, dan is er niemand. En als het gezellig wordt, moet ik naar huis. Dan ga ik net zo lief helemaal niet.” En ouders willen hun arme stakker ook weer geen huisarrest geven, terwijl alle andere vrienden groot plezier hebben samen. Kunnen ouders dan niet samen iets afspreken? Nee, want tieners zijn geen kleuters. Ouders staan niet meer samen op het schoolplein speelafspraakjes te bedisselen. Tieners lopen liever in een jutezak dan dat ze hun ouders zich ermee laten bemoeien. Ouders staan geïsoleerd en machteloos.

Raymond Hanekamp uit het dorpje De Wilp, vlakbij Marum is al 23 en wil niet meer doorbrassen. Hij probeerde een keer met een groepje vrienden om tegen een uur of elf naar de disco te gaan. Die was leeg en het duurde en het duurde een uur voor er iemand kwam. Hij gaat juist naar de disco om anderen te ontmoeten. „Als je helemaal niets te doen hebt, duurt een uur lang”, zegt hij. Het nachtbraken komt hem slecht uit, want de volgende morgen moet hij voetballen. Hoofdzakelijk jongere tieners vinden laat spannend. Hanekamp ziet dat veel kinderen ophouden met voetballen, omdat ze anders de avond tevoren niet kunnen ‘stappen’.

Op het platteland is een disco belangrijker dan in de stad. De jongeren wonen gespreid en de dorpen hebben nauwelijks nog een centrum. Alleen zaterdagnacht ontmoeten massa’s tieners die rond Friesland en Groningen wonen elkaar in de reusachtige discozalen in Drachten, Marum of Zevenhuizen. Bij honderden. Er kunnen zeker 1.500 mensen in De Kruiskamp. De interprovinciale concurrentie is hevig.

Er zijn alleen nadelen aan doorwaken tot in de ochtend. De tieners zijn de zondag meestal kwijt aan slapen. Maandag is een weinig actieve schooldag. Van sporten komt steeds minder. De meeste tieners wachten niet lijdzaam tot half een ’s nachts, maar gaan eerst bij iemand thuis indrinken. Lekker goedkoop. Teveel jongens zijn al lam, als ze op de dansvloer komen en dat is lastig voor de disco’s. Als je verlegen bent en niet helemaal weet hoe je je moet gedragen, is drinken een uitkomst. De disco’s moeten extra betalen voor nachtelijke bediening. De politie is zaterdagnacht op volle sterkte voor het vele nachtelijke verkeer. En de ouders blijven vaak tot vier uur op om hun kind van een afgelegen disco op te halen of om op hen te wachten. Als het dan toch moet, zijn ze er het liefst maar zelf bij.

Toen hun zoon Raymond rond zijn zeventiende uitging, bleven zijn ouders thuis op hem wachten of ze haalden hem eventueel met de auto op. Dodelijk vermoeid staarden ze naar de tv. Nu zijn ze het gewend en ze slapen er doorheen als hun achttienjarige dochter wordt thuisgebracht door een vriend of een oudere broer. Zo werkt iedereen mee aan een resultaat dat niemand wil.

Vroegopstap.nl heeft gelijk. De sluitingstijden van vroeger waren er niet voor niets. De samenleving lost het zelf niet op. Gemeentelijke verordeningen hebben geen effect meer op de mobiele discoklandizie. Dit vereist een nationale regeling.