Turks leger zint op inval in Irak

De Turkse regering zit in een lastig parket nu de hoogste generaal gisteren heeft opgeroepen tot een inval in Koerdisch Noord-Irak tegen de PKK.

Een militaire ingreep in het buurland is „simpelweg noodzakelijk”, zei het hoofd van de Turkse strijdmacht, generaal Yasar Büyükanit, gisteren op een persconferentie in Ankara. In Noord-Irak houden zich duizenden strijders schuil van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) van Abdullah Öcalan, die zich, aldus de generaal, nu de sneeuw smelt opmaken voor nieuwe aanvallen op Turkije. Het Turkse leger wil daarom toestemming van de regering in Ankara om Noord-Irak binnen te trekken.

In Turkije is het zeer ongebruikelijk dat het hoofd van het leger, een van de machtigste mannen in het land, een persconferentie geeft. Premier Erdogan kan de woorden van Büyükanit, die live op alle televisiekanalen te volgen waren, dus niet zomaar naast zich neer leggen. Met zijn uitspraken brengt de generaal Erdogan in een zeer moeilijk parket. De sfeer in Turkije is de afgelopen jaren steeds nationalistischer geworden dus veel (niet-Koerdische) Turken zullen de woorden van de generaal zeker toejuichen. Afwijzing van de eis van de generaal zou ertoe leiden dat nationalistische Turken Erdogan als een lafaard zien die niet opkomt voor het vaderland. Later dit jaar zijn er parlementsverkiezingen in Turkije, dus in de AK-partij van premier Erdogan wordt weer flink naar opiniepeilingen gekeken.

Daar staat tegenover dat aan een inval een fiks diplomatiek prijskaartje vastzit. De Verenigde Staten hebben gisteren meteen Turkije opgeroepen geen militaire actie op Iraaks grondgebied te lanceren. Alle betrokken partijen moeten de kwestie van de PKK gezamenlijk oplossen, aldus een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, „en niet door unilaterale actie”. Ook de Europese Unie, waar Turkije lid van wil worden, zal fel op een inval reageren. Landen die toch al grote twijfels hebben over de Turkse kandidatuur, zoals Frankrijk en Oostenrijk, zullen de inval ongetwijfeld aangrijpen om de Turkse gang naar Brussel nog meer te bemoeilijken.

Daar staat dan weer tegenover dat Erdogan momenteel geen openlijk conflict met de strijdmacht kan gebruiken. Binnen enige weken kiest het Turkse parlement een nieuwe president en Erdogan overweegt zich kandidaat te stellen. Gezien Erdogans moslim-fundamentalistische verleden is de strijdmacht bepaald geen voorstander van een eventuele kandidatuur van de premier.

[Vervolg TURKIJE: pagina 5]

TURKIJE

Turkije ook bezorgd over Kirkuk

[Vervolg van pagina 1] „We hopen dat de volgende president de principes van de Republiek (zoals het secularisme, red.) in zijn hart draagt en er niet alleen maar verbaal steun aan betuigt”, aldus generaal Büyükanit gisteren op zijn persconferentie. Een zwaar conflict tussen het leger en Erdogan over Noord-Irak zou de weerstand van de strijdmacht tegen de kandidatuur van Erdogan alleen maar doen toenemen.

Op de achtergrond van dit alles speelt de ontwikkeling van Noord-Irak die veel Turken, en zeker ook de strijdmacht, verontrust. Steeds duidelijker neemt Iraaks Koerdistan onder leiding van Koerdenleider Masoud Barzani stappen op weg naar onafhankelijkheid.

Dit jaar moet er een referendum worden gehouden in Kirkuk over de vraag of de oliestad al dan niet bij Iraaks-Koerdische autonomie moet worden getrokken. De uitslag daarvan zal ongetwijfeld ‘ja’ zijn. Een onafhankelijk Koerdistan dat steenrijk is door de olie, zal als een magneet op Turkse Koerden gaan werken en zo Turkije destabiliseren, aldus veel Turken.

Mede door deze angst is Barzani sinds enige tijd de gebeten hond in Turkije. Zo reageerden Turkse media en ook politici afgelopen weekeinde woedend op een vraaggesprek waarin Barzani zei dat, als Turkije Noord-Irak binnenvalt, Iraakse Koerden tegenacties zouden gaan ondernemen in ‘Koerdische' steden in Turkije. „Barzani moet oppassen met wat hij zegt, anders zullen zijn woorden hem vermorzelen”, zei premier Erdogan na het gewraakte interview.