Roepieversnipperaars

Kusters Engineering vernietigt geld voor centrale banken.

De CIA is de volgende klant.

Op straat, al voordat je de Reserve Bank of India binnengaat, komt de geur van geld je tegemoet. Wie zijn neus volgt en de veiligheidscheck heeft doorlopen, ziet hoge stapels bankbiljetten liggen, bewaakt door tralies en gewapende beambten. Maar dit geld stinkt niet.

De geur komt van een paar deuren verder. Hier verdwijnen versleten Indiase roepies met stapels tegelijk in een enorme machine om te worden vernietigd. In één keer wordt maximaal 1.500 kilo geld geplaatst op een lopende band, die het geld naar de versnipperaar brengt. Deze vermaalt per uur 300.000 biljetten tot onherkenbare snippers van 6 bij 6 millimeter. Een tweede machine perst de snippers samen en maakt er ronde briketten van, voor kartonfabrikanten.

Geld vernietigen levert ook geld op. Dat weet de firma Kusters Engineering, leverancier van geldversnipperaars. Al het geld in India wordt vernietigd met machines van deze onderneming uit Venlo. De 31 versnipperaars staan elke dag aan, vertelt directeur Hari Sankar van Kusters India, want het land vernietigt jaarlijks 15 miljard roepiebiljetten. „Dat is meer dan het totaal aantal eurobiljetten in omloop.” Daarmee is India een van de grootste klanten van Kusters. Maar als wereldleider op de geldvernietigingsmarkt heeft het bedrijf meer grote klanten. Het bedrijf versnippert allerlei valuta’s, van euro’s tot Chinese yuans en riyals in Qatar. In totaal levert Kusters aan zo’n zestig centrale banken.

Het bedrijf is de geldvernietigingsmarkt als het ware ingerold, vertelt directeur Geert Kusters in Venlo. In 1970 begon het familiebedrijf, begonnen door smid opa Kusters, met het maken van shredders voor afval. „In die tijd raakte recyclen in”. Eind jaren zeventig werd Kusters gebeld door gelddrukkerij Joh. Enschedé. Die had een streng beveiligde machine nodig voor het versnipperen van afgekeurde bankbiljetten en postzegels. Bij het zien van de machine wilde de centrale bank van Portugal, een klant van Joh. Enschedé, er ook een.

Waarna de centrale banken van Frankrijk, België, Spanje en Nederland volgden. De echte doorbraak van Kusters kwam met de Bank of England. De Bank wilde de machines wel eerst testen. De marechaussee moest half Venlo afzetten, zodat een pantserwagen de stapels Britse ponden die de bank met een Herculestoestel had ingevlogen, veilig kon vervoeren.

Dat centrale banken voor de machines vielen, kwam door het toegenomen milieubewustzijn, vertelt Kusters. Voor die tijd werden afgekeurde bankbiljetten verbrand, waarbij de zware metalen in het geld gewoon de lucht in gingen. Bovendien was de beveiliging niet optimaal.

Toen de directeur van de Indiase centrale bank tijdens een conferentie in 1992 aan Kusters vertelde dat ook in India het verbranden van geld verboden zou worden, besloot hij dat het bedrijf zich alleen nog op geldvernietiging moest gaan richten. Kusters: „Wij beseften dat centrale banken hier behoefte aan hadden. En dat het klanten waren met genoeg geld om een goede prijs te betalen.”

Inmiddels is Kusters Engineering uitgegroeid tot een kleine multinational. Maar wel één in de vorm van een familiebedrijf – naast Geert Kusters werken in het bedrijf nog drie van zijn broers. En zijn oudste zoon, die ter voorbereiding al stage liep in Mumbai en Shanghai.

Kusters wil zijn internationale netwerk gebruiken om zijn bedrijf in een nieuwe fase te brengen. Want hoewel het familiebedrijf een omzet van 20 miljoen euro per jaar en een „prima winst” maakt, is de groei er een beetje uit. De machines gaan veel te lang mee, zegt Kusters. De eerste installatie die de Portugese centrale bank in 1982 kocht, staat er nog.

Bij de vestiging in India is te zien wat Kusters van plan is. Directeur Hari Sankar legt uit dat er meer kleine Nederlandse bedrijven zijn die iets aan de centrale banken in de regio zouden willen verkopen. „Maar voor hen is dat een grote stap. Wij willen een platform zijn waarmee die bedrijven kunnen samenwerken.” Zo doet de Indiase vestiging de lokale marketing voor het Utrechtse bedrijf Transtrack, dat software maakt voor het volgen en traceren van geld. Op termijn moet deze dienstentak zo’n 50 miljoen euro omzet per jaar opleveren.

Nog eens 50 miljoen euro omzet wil Kusters Engineering gaan halen door zijn bestaande vernietigers te verkopen aan nieuwe klanten. Maar wie heeft er 0,5 tot 2 miljoen euro per machine over voor het ultraveilig versnipperen van papier? Alle veiligheids- en overheidsdiensten waar supergeheime documenten gemaakt en vernietigd worden.

Zulke instellingen kun je niet zomaar opbellen om je producten te slijten, vertelt Kusters. Toen hij tijdens een conferentie niet toevallig naast een Amerikaanse oud-generaal kwam te zitten, vroeg hij hem: „Hoe kom ik binnen bij het Pentagon?” Een goede gok: de generaal bleek onderdeel van een netwerk dat bedrijven helpt zaken te doen met zulke instanties.

Inmiddels is Kusters Engineering in gesprek met verschillende geheime diensten en andere instellingen. De AIVD is recent in Venlo geweest. En een vertegenwoordiger van de Russische centrale bank hielp contact leggen met de opvolger van de KGB. Het is een pré dat Kusters een bekende is bij alle centrale banken, zegt hij. „Als je tegen de CIA kunt zeggen: bel die en die maar bij de Fed [Amerikaanse centrale bank, red.], maakt dat een goede indruk.”