Kruistocht tegen ‘verkapte overheidssteun’

Over een week wordt het voetbalstadion van FC Zwolle gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Maar is het nieuwe stadion wel ‘Europaproof’?

Getekende impressie van het nieuw te bouwen stadion van FC Zwolle.

Hij is geen voetbalhater en heeft geen moeite met het winstbejag van de bouwers van het nieuwe stadion van FC Zwolle. De kruistocht van Zwollenaar Jan Nijeboer is gericht tegen de gemeente Zwolle. Die bevoordeelt in zijn ogen projectontwikkelaar SOZ (Stadion Ontwikkeling Zwolle) door jaarlijks ‘slechts’ 33.000 euro erfpacht te vragen voor de grond. Nijeboer stelt dat, uitgaande van een grondwaarde van 12 miljoen euro, een erfpacht van 800.000 euro reëel is. Hier is sprake van illegale overheidssteun, concludeert Nijeboer, die ‘Brussel’ op zijn bevindingen heeft gewezen. In februari heeft het directoraat-generaal Mededinging van de Europese Commissie (EC) het ministerie van Binnenlandse Zaken om opheldering gevraagd. Zwolle heeft geantwoord waarna nu de EC moet beslissen of er een onderzoek wordt ingesteld. „Ik val van mijn stoel als het niet gebeurt”, zegt Nijeboer. Het bewijs, een dikke ordner, ligt voor hem op tafel. Het zijn deels geheime stukken, door het wc-raampje gegooid, verklaart Nijeboer, of stiekem aan hem overhandigd. „Ik heb contacten met een ambtenaar die ook slecht tegen onrecht kan.”

Het echtpaar Nijeboer lag jarenlang in de clinch met de gemeente over voorzieningen voor hun gehandicapte zoon. Het leverde „alleen maar ellende op”, zegt Nijeboer. Na het overlijden van hun zoon beet het echtpaar zich vast in het stadiondossier. „Wij willen niet dat een ander overkomt wat ons is overkomen. Ons doel is een transparant en integer gemeentebestuur. Wij doen wat iedere burger zou moeten doen, maar door de geschiedenis met onze zoon gaan wij iets verder.” Sinds 2003 heeft Nijeboer de Europese Commissie bestookt met documenten, raadsverslagen, geluidsbanden en krantenknipsels.

Wethouder Martin Knol van de gemeente Zwolle noemt de bewering dat de grond 12 miljoen euro waard is „geweldige onzin” en zegt dat er sprake is van „een spraakverwarring”. Er is in 2001 een taxatie met die uitkomst geweest maar toen werd ervan uitgegaan dat in het stadion bijna 40.000 vierkante meter kantoorruimte ontwikkeld werd. Nu er in de commerciële ruimtes vooral sport- en horecavoorzieningen komen is de grond „dramatisch veel minder waard”, zegt Knol. „Het scheelt nogal wat of je kleedkamers of kantoren bouwt.” Op welk bedrag de grond nu getaxeerd is, maakt de gemeente niet openbaar. Knol: „Er hebben meerdere makelaars en taxateurs naar gekeken. Er wordt een marktconforme erfpachtcanon betaald.”

De EC was volgens Knol vooral geïnteresseerd in een gemeentelijke bijdrage van 10.3 miljoen euro voor de ontwikkeling van het stadioncomplex. De wethouder denkt duidelijk gemaakt te hebben dat dit geld niet gestoken wordt in het (private) stadion zelf, maar in de (publieke) infrastructuur en een naastgelegen sportcomplex van een amateurclub. „Het is volkomen Europaproof”", zegt Knol over het stadiondossier. Toetsingen waaruit dit zou blijken, wil Knol niet openbaar maken.

En dit vergroot het wantrouwen van de oppositiepartijen in de Zwolse gemeenteraad. „Er zijn in de afgelopen jaren wel zes verschillende plannen geweest. Ik wil weten welke jurist, op welk moment die test heeft gedaan”, zegt Margriet Twisterling (SP). Zij spreekt over „boekhoudkundig gesjoemel” in een poging „koste wat het kost” een stadion te realiseren. Volgens collega-fractievoorzitter Piet van Dijk (VVD) zit de gemeente door politieke onervarenheid in een nadelige onderhandelingspositie. „Bij de start is het al verkeerd gegaan.”

De oppositiepartijen zijn niet alleen wantrouwend door de bevindingen van Nijeboer maar ook door een uitgelekt collegeadvies. Ingehuurde advocaten concludeerden dat een aantal onderdelen van het stadionplan „risicovol” zijn. Het gaat hierbij onder meer om een bedrag van 800.000 euro dat de stadionbouwer krijgt voor ‘veiligheidsvoorzieningen en milieumaatregelen’. Omdat hier geen directe kosten tegenover staan, zou dit „beschouwd kunnen worden als overheidssteun”.

Volgens wethouder Knol betekent ‘risicovol’ nog niet dat iets niet door de beugel kan. „Als ik zie wat er elders gebeurt, vraag ik me af waarom we ons hier zo druk maken. In Duitsland is er volop overheidssteun bij de bouw van stadions en hier liggen we te miereneuken over 50.000 euro.”

De integriteit en het functioneren van het openbaar bestuur in Zwolle is in het geding, vindt ‘klokkenluider’ Jan Nijeboer. „Die 12 miljoen is geld van de burger. Dat wordt nu weggeven en zal uiteindelijk via extra lasten of bezuinigingen wel weer door ons opgehoest moeten worden.”