Bedrijf moet snelweg zonder files garanderen

Rijkswaterstaat heeft te weinig geld om zelf nieuwe wegen aan te leggen. Het bedrijfsleven hapt toe.

De file wordt geprivatiseerd, zou je kunnen zeggen.

Er zijn al wel snelwegen die in een publiek-private samenwerking worden aangelegd en beheerd. Meer is in aantocht, zoals de Tweede Coentunnel bij Amsterdam en de A15 tussen Maasvlakte en Vaanplein. Maar nog nooit was in Nederland zo’n verregaande samenwerking tussen rijk en bedrijfsleven in voorbereiding als voor de exploitatie van de zogenoemde doorstroomroute tussen Rotterdam en Antwerpen. Vanaf deze week spreekt Rijkswaterstaat met een aantal consortia die eerder belangstelling hebben getoond om mee te helpen aan de vormgeving van deze route die vooral voor het goederenvervoer van groot belang is. Hun voorstellen worden gebruikt voor het maken van een tender (een soort inschrijving) voor de markt om in een concessie deze gehele route te bouwen en te exploiteren door middel van tol. Onder voorwaarde dat er geen files staan en dat milieugrenzen niet worden overschreden.

Alles kan uit de kast worden gehaald om de doorstroming te garanderen, stelt projectdirecteur Huub van Zwam van Rijkswaterstaat. Vrij zeker lijkt dat een ontbrekende schakel in de snelweg A4 zal moeten worden aangelegd in de Hoeksche Waard. Een dure operatie van 1,5 miljard euro omdat er twee vaarwegen worden gekruist, de Oude Maas en het Spui. Maar ook minder orthodoxe maatregelen dan asfalt uitrollen zijn welkom. Je zou automobilisten een cadeautje kunnen geven als ze besluiten niet te gaan rijden tijdens de spits. Je zou een nieuw overslagpunt kunnen maken in Moerdijk, zodat containers die in Rotterdam worden uitgeladen eerst via binnenschepen naar Moerdijk worden gevaren, om dan in trucks in zuidoostelijke richting Europa in te gaan. Dat scheelt een hoop drukte op de weg. Eén mogelijke maatregel is onlangs door minister Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA) verworpen. Er is volgens de bewindsman onvoldoende vraag naar een aparte goederenspoorlijn tussen de beide havensteden. Dit tot verdriet van een stad als Roosendaal, dat dagelijks goederentreinen door de binnenstad hoort denderen.

Alle mogelijke maatregelen zullen de komende maanden worden uitgedokterd door consortia die meedoen met de tender, vermoedelijk eind volgend jaar. Publiek-private samenwerking heeft de toekomst, heeft directeur-generaal Bert Keijts van Rijkswaterstaat al vaak verkondigd. Er moeten méér wegen en infrastructuur worden ontworpen, aangelegd en beheerd door private ondernemingen, waarbij het rijk zich beperkt tot het vaststellen van de maatschappelijke wenselijkheid, het stellen van publieke voorwaarden en het toezicht.

Er is veel belangstelling om de doorstroomroute vorm te geven, stelt projectdirecteur Huub van Zwam. Wel zullen bedrijfsleven en overheid nog aan elkaar moeten wennen. Bedrijven hebben al duidelijk gemaakt dat ze vooral hopen dat de diverse overheden waarmee ze te maken krijgen elkaar niet tegenspreken. Ook moet snel duidelijk zijn wie uiteindelijk de concessie krijgt zodat niet vele consortia gelijktijdig en langdurig hoeven te investeren in dezelfde dure onderzoeken. En er moet snel een wettelijk recht op het heffen van tol komen.