Versnipperaar van roepies, peso’s en yuans

Klanten tot aan de centrale bank van India toe. De doorbraak kwam met de Bank of England. Kusters Engineering, uit Venlo, draait zijn hand er niet voor om. Het bedrijf heeft ook geheime diensten als de CIA als klant.

Op straat, al voordat je de Reserve Bank of India binnengaat, komt de geur van geld je tegemoet. Wie zijn neus volgt, de veiligheidscheck heeft doorlopen en binnen in de centrale bank staat, ziet hoge stapels bankbiljetten liggen, bewaakt door tralies en gewapende beambten. Maar dit geld stinkt niet.

De geur komt van een paar deuren verder. Hier verdwijnen versleten Indiase roepies met stapels tegelijk in een enorme machine om te worden vernietigd. In één keer wordt maximaal 1.500 kilo geld geplaatst op een lopende band, die het naar de versnipperaar brengt. Die vermaalt per uur 300.000 biljetten tot onherkenbare snippers van 6 bij 6 millimeter. Het proces is streng beveiligd omdat diefstal zo kort voor vernietiging nauwelijks kan worden opgemerkt; aan de snippers is niet meer te zien of er een stapeltje bankbiljetten mist. Door een buis gaan de snippers een verdieping lager naar een tweede machine, die ze samenperst en er ronde briketten van maakt. Voor kartonfabrikanten.

Geld vernietigen levert ook geld op. Dat weet de firma Kusters Engineering, leverancier van geldversnipperaars. Al het geld in India wordt vernietigd met machines van deze onderneming uit Venlo. De 31 versnipperaars staan elke dag aan, vertelt directeur Hari Sankar van Kusters India, want het land vernietigt jaarlijks 15 miljard roepiebiljetten. Sankar: „Dat is meer dan het totaal aantal eurobiljetten in omloop.” Daarmee is India een van de grootste klanten van Kusters. Maar als wereldleider op de geldvernietigingsmarkt heeft het bedrijf meer grote klanten. De machines van het familiebedrijf versnipperen allerlei valuta’s, van euro’s tot Chinese yuans, van peso’s in Cuba tot riyals in Qatar. In totaal levert Kusters aan zo’n zestig centrale banken.

Het bedrijf is de geldvernietigingsmarkt ingerold, vertelt directeur Geert Kusters in Venlo. Zijn opa Henrikus Kusters begon het bedrijf in 1911 als smid, waarna zijn vader ook andere dingen ging doen, zoals het bouwen van kassen, zwembaden en verwarmingsinstallaties. Na 1970 – Geert Kusters zelf was al begonnen bij de zwembadentak – wilde het bedrijf diversifiëren. „In die tijd begon de milieubeweging op te komen en het recyclen van afval raakte in”, vertelt Kusters. „Wij zijn toen begonnen met het maken van shredders voor afval.” Eind jaren zeventig werd Kusters gebeld door gelddrukkerij Joh. Enschedé. Die had een streng beveiligde machine nodig voor het versnipperen van afgekeurde bankbiljetten en postzegels. Toen de centrale bank van Portugal – een klant van Joh. Enschedé – de machine zag, wilde die er ook een.

[Vervolg VERSNIPPEREN: pagina 0]

‘Genoeg geld om een goede prijs te betalen’

Waarna de centrale banken van Frankrijk, België, Spanje en Nederland volgden. De echte doorbraak van Kusters kwam met de Bank of England. Die wilde de machines wel eerst testen. De marechaussee moest half Venlo afzetten zodat een pantserwagen de stapels Britse ponden die de bank met een Herculestoestel had ingevlogen, veilig kon vervoeren.

Dat centrale banken de één na de ander voor de machines vielen, kwam door het toegenomen milieubewustzijn, vertelt Kusters. Voor die tijd werden afgekeurde bankbiljetten verbrand, waarbij de zware metalen in het geld gewoon de lucht in gingen. Bovendien was de beveiliging niet optimaal. Kusters vertelt dat ooit slecht verbrande guldenbiljetten door de schoorsteen van De Nederlandsche Bank gingen en op het Amsterdamse Frederiksplein belandden. Toen de directeur van de Indiase centrale bank tijdens een conferentie in 1992 aan Kusters vertelde dat ook in India het verbranden van geld verboden zou worden, besloot hij dat het bedrijf zich alleen nog op geldvernietiging moest gaan richten. Kusters: „Wij beseften dat centrale banken hier behoefte aan hadden. En dat het klanten waren met genoeg geld om een goede prijs te betalen.”

Inmiddels is Kusters Engineering uitgegroeid tot een kleine multinational. Maar wel één in de vorm van een familiebedrijf – naast Geert Kusters werken in het bedrijf nog drie van zijn broers. En zijn oudste zoon, die ter voorbereiding al stage liep in Mumbai en Shanghai. In de fabriek in Venlo staan twee kleine machines klaar voor levering aan de centrale bank van Mozambique en een grote voor de Volksbank van China. In het kantoor hangt kunst van over de hele wereld, die Kusters op al zijn reizen verzamelt.

Zijn internationale netwerk wil Kusters gebruiken om zijn bedrijf in een nieuwe fase te brengen. Want hoewel het familiebedrijf een omzet van 20 miljoen euro per jaar en een „prima winst” maakt, is de groei er een beetje uit. De machines gaan veel te lang mee, zegt Kusters. De eerste installatie die de Portugese centrale bank in 1982 kocht, staat er nog steeds.

Bij de vestiging in India is te zien wat Kusters van plan is. Directeur Hari Sankar leidt daar een organisatie van zo’n veertig mensen, die het onderhoud aan de machines doen voor alle centrale banken in de regio. Sankar legt uit dat er meer kleine, Nederlandse bedrijven zijn die iets aan deze centrale banken zouden willen verkopen. „Maar voor hen is dat een grote stap. Wij willen een platform zijn waar die bedrijven mee kunnen samenwerken.” Zo doet de Indiase vestiging de lokale marketing voor het Utrechtse bedrijf Transtrack, dat software maakt voor het tracken en tracen van geld. Het is de bedoeling dat de vestigingen van Kusters in China, Indonesië, de Verenigde Staten, Rusland en nog een aantal landen eenzelfde rol gaan vervullen. Op termijn moet deze dienstentak zo’n 50 miljoen euro omzet per jaar opleveren.

Nog eens 50 miljoen euro omzet wil Kusters Engineering gaan halen door zijn bestaande vernietigers te verkopen aan nieuwe klanten. Maar, vroeg Geert Kusters zich een paar jaar geleden af, wie heeft er 0,5 tot 2 miljoen euro per machine over voor het ultraveilig versnipperen van papier? Hij kwam op de AIVD, de CIA, het Kremlin. Kortom: alle veiligheids- en overheidsdiensten waar supergeheime documenten gemaakt en vernietigd worden.

Maar, vertelt Kusters, dergelijke instellingen kun je niet zomaar opbellen om je producten te slijten. Toen hij tijdens een conferentie naast een Amerikaanse oud-generaal kwam te zitten – niet toevallig – vroeg hij: „Hoe kom ik binnen bij het Pentagon?” Een goede gok, want de generaal bleek onderdeel van een netwerk dat bedrijven helpt zaken te doen met dit soort instanties.

Inmiddels is Kusters Engineering in gesprek met verschillende geheime diensten en andere instellingen, vertelt hij. Daarvoor heeft het een apart bedrijf in de VS opgericht dat compleet wordt gerund door Amerikanen; een eis van de Amerikaanse overheid. Ook in andere landen probeert Kusters bij de inlichtingenwereld binnen te komen. De AIVD is recentelijk in Venlo geweest. En een vertegenwoordiger van de Russische centrale bank hielp contact leggen met de opvolger van de KGB. Sowieso is het een pré dat Kusters een bekende is bij alle centrale banken, zegt hij. „Als je tegen de CIA kunt zeggen: bel die en die maar bij de Fed [Amerikaanse centrale bank, red.], maakt dat natuurlijk een goede indruk.”

Kusters gaat ervan uit dat een doorbraak op deze markt aanstaande is. In de fabriekshal staat een grote machine klaar voor levering. Nu oefent het apparaat nog op reclamefolders, maar binnenkort gaat hij naar een Amerikaans bedrijf dat er dozen vol staatsgeheimen mee gaat verpulveren tot stof. Eind deze maand wordt het contract getekend. „We zijn er drie jaar mee bezig geweest”, zegt hij. „Maar als je eenmaal één machine hebt verkocht, volgt de rest vanzelf.” 

Rectificatie / Gerectificeerd

In Versnipperaar van roepies, peso’s en yuans (12 april, pagina 15) staat dat Kusters Engineering de CIA als klant heeft. Dat is niet zo; het bedrijf is met de geheime dienst in gesprek om hem als klant binnen te halen. Het artikel is niet geschreven vanuit New Delhi, wat de datumregel aangeeft, maar vanuit Mumbai.