Stamcel uit bloed stopt suikerziekte

Beginnende suikerziekte is omkeerbaar als snel het afweersysteem wordt onderdrukt, gevolgd door een stamceltransplantatie. Dat hebben artsen in het Braziliaanse São Paulo bij vijftien patiënten laten zien.

Bij het experiment ondergingen mensen bij wie duidelijk werd dat ze diabetes type I aan het krijgen waren binnen zes weken een zware, ingrijpende behandeling, zo schrijven de Braziliaanse artsen in het gisteren verschenen Journal of the American Medical Association.

Bij veertien van de vijftien Braziliaanse patiënten – zij waren tussen de 14 en 31 jaar oud – werkte het. Zij hoefden in gemiddeld anderhalf jaar na de behandeling meestal geen insuline te spuiten. Iedereen is benieuwd hoe het deze mensen verder vergaat.

Diabetes type I, ook bekend als jeugddiabetes, is de vorm van suikerziekte die ontstaat doordat het afweersysteem de insuline producerende cellen in de alvleesklier vernietigt. Deze vorm van suikerziekte is een auto-immuunziekte, waarbij het afweersysteem zich tegen eigen lichaamsweefsel richt. De ondergang van de insuline producerende cellen duurt weken tot maanden, afhankelijk van de felheid van de afweerreactie. Als de ziekte merkbaar wordt – door vermoeidheid, misselijkheid, vermagering en een acetongeur in de adem die ontstaat door onvolledig afgebroken vetzuren – is al vaak meer dan de helft van de insulineproducerende cellen verdwenen.

Andere autoimmuunziekten, zoals de (darm)ziekte van Crohn en reuma, zijn de afgelopen 20 jaar met wisselend succes experimenteel behandeld met beenmergtransplantaties. Zo ontstonden plannen om de therapie ook bij suikerziekte te testen. Tegenwoordig is het gebruikelijk om alleen bloedstamcellen (uit beenmerg of bloed) te transplanteren. Hoe de transplantaties werken is niet precies bekend. Het idee is dat de afweercellen (witte bloedcellen) die de schade veroorzaken, worden vernietigd met agressieve medicijnen. Daarna zouden uit de stamcellen nieuwe witte bloedcellen groeien die de kwalijke eigenschappen niet meer hebben.

Tijdens een ziekenhuisopname van ongeveer twintig dagen kregen de patiënten een middel dat ook als chemotherapie tegen kanker wordt ingezet, om het afweersysteem stil te leggen. Daarna volgde de stamceltransplantatie.

De onderzoekers hebben aanwijzingen dat de schadelijke witte bloedcellen zijn verdwenen. Zij vinden dat het tijd wordt voor een gerandomiseerd onderzoek, en voor verdere studie naar het mechanisme achter deze methode, die tot nu toe vooral door experimenteren tot stand kwam.