Sociale dienst blijft aan huis bezoeken

De huisbezoeken aan mensen met een bijstandsuitkering gaan, voor zover mogelijk, gewoon door. Dat zegt staatssecretaris Aboutaleb (Sociale Zaken, PvdA) in reactie op de uitspraak van de rechter, die gisteren voorwaarden verbond aan de huisbezoeken. „We moeten fraude keihard aanpakken”, zegt Aboutaleb. „Wij hebben de plicht om ons stelsel van sociale zekerheid betaalbaar te houden.”

De staatssecretaris is blij dat de rechter de huisbezoeken op zichzelf niet heeft verboden. „Het is goed dat de rechter niet heeft gezegd: op huisbezoek gaan bij bijstandsontvangers, dat kan niet meer.” De Centrale Raad van Beroep, het hoogste rechtsorgaan op het gebied van sociale zekerheid, oordeelde gisteren dat huisbezoeken „als zodanig een noodzakelijk en adequaat controle-instrument kunnen zijn om de aanspraak op bijstand te kunnen vaststellen”.

De rechter verbindt wel voorwaarden aan de huisbezoeken. De controleurs moeten, als ze bijvoorbeeld willen controleren of iemand niet stiekem samenwoont, van tevoren toestemming vragen voor het betreden van de woning. Ze moeten er ook bij zeggen dat een weigering geen gevolgen heeft voor de uitkering. En ze moeten achteraf kunnen bewijzen dat ze toestemming hebben gekregen.

Alleen als er „feiten en omstandigheden” zijn die erop wijzen dat de persoon in kwestie fraudeert, kan een weigering om mee te werken aan een huisbezoek betekenen dat de sociale dienst de uitkering intrekt. Dat iemand volgens de gemeente tot een ‘risicogroep’ behoort, is niet langer voldoende.

Volgens Aboutaleb betekent de uitspraak dat de huisbezoeken aan mensen die voor het eerst een bijstandsuitkering aanvragen, gewoon kunnen doorgaan. „Deze vorm van de huisbezoeken lijkt in elk geval veilig.” In Amsterdam is het verlenen van medewerking aan een huisbezoek inmiddels een standaardeis voor het aanvragen van een bijstandsuitkering.

Aboutaleb erkent dat het anders ligt wanneer iemand al een bijstandsuitkering heeft. Controleurs mogen niet meer onverwachts aanbellen en dreigen dat ze de uitkering intrekken als ze niet naar binnen mogen. De staatssecretaris gaat met de gemeenten overleggen of de uitspraak van de rechter voldoende mogelijkheden overlaat om de fraudecontroles uit te voeren. Is dat niet het geval, dan wil hij zonodig de wet aanpassen.

Hij kondigde dit vorige maand al aan toen de rechtbank in Den Haag de onverwachte huisbezoeken aan AOW’ers verbood. Aboutaleb kreeg steun voor zijn plan om de wet aan te passen van een meerderheid in de Tweede Kamer.