‘Maak van Nederland private-equitycentrum’

Moeten de nieuwe agressieve spelers in de financiële sector worden binnengehaald of juist strikter gereguleerd? Tweede Kamerleden kregen gisteren uitleg. „We hebben er onvoldoende greep op.”

Nieuwe vormen van kapitaal rammelen aan de poort, maar de klassenstrijd is begraven. Vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers toonden zich gisteren opmerkelijk eensgezind tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer over de kansen en gevaren van hedgefondsen (speculatieve beleggingsfondsen) en private equity (opkoopfondsen).

In de lange rij van 25 deskundigen en betrokkenen die aan het woord kwamen, viel op dat werkgeversorganisatie VNO-NCW en vakbonden CNV, Unie MHP en FNV het op veel punten eens waren over de noodzaak om bedrijven te beschermen tegen opdringerig durfkapitaal, de werkgelegenheid veilig te stellen en vooral om meer openheid te vragen van de belagers van het bedrijfsleven. „Een onderneming is er niet alleen voor de aandeelhouders”, zei CNV-bestuurder Jaap Jongejan. In iets andere bewoordingen zei Cees Oudshoorn (VNO-NCW) hetzelfde toen hij wees op de risico’s van private equity en hedgefondsen voor de continuïteit van bedrijven: „Ze moeten zich kunnen verweren tegen kortetermijnaandeelhouders.”

Transparantie was het toverwoord tijdens de hoorzitting, die Kamerleden meer inzicht moest geven in de werking van deze relatief nieuwe spelers op de Nederlandse kapitaalmarkt. Vooral hedgefondsen zijn voor velen een ongrijpbaar fenomeen. President Nout Wellink van De Nederlandsche Bank zei dat er af en toe wel eens een private-equityfirma bij hem langskomt, maar dat hedgefondsen wegblijven. Hedgefondsen en private equity onttrekken zich deels aan het toezicht op de financiële sector. Paul Koster, directeur van de toezichthouder op de financiële markten AFM, erkende geen idee te hebben van de omvang van „dit belangrijke nieuwe fenomeen”, zoals hij de opkomst van private equity en hedgefondsen noemde. „Dit is een volkomen ondoorzichtige markt, niemand weet over hoeveel geld het gaat en we hebben er als toezichthouders onvoldoende greep op”, zei Koster.

Recente acties van hedgefondsen die veel publiciteit hebben getrokken, waren de aanleiding voor de Kamercommissie voor Financiën om de hoorzitting te organiseren. Het industriële concern Stork ligt al ruim een jaar onder vuur van hedgefondsen Centaurus en Paulson; ABN Amro is in fusiebesprekingen met het Britse Barclays als direct gevolg van de druk die hedgefonds TCI uitoefende om de strategie te wijzigen.

De wens van openheid ging soms gepaard met de roep om maatregelen van de overheid. Een aantal sprekers vroeg om een verlaging van de meldingsplicht en aanpassing van het agenderingsrecht. Nu moet een aandeelhouder zich bekendmaken als hij 5 procent van de aandelen heeft en mag hij een punt op de agenda van de aandeelhoudersvergadering inbrengen bij een bezit van 1 procent van het aandelenkapitaal. Verlaag de meldingsplicht en maak dat kleiner dan het percentage dat nodig is om een agendapunt in te dienen, zei Jaap de Keyzer, secretaris van de Vereniging Effecten Uitgevende Ondernemingen. „Dan voorkom je dat iemand aan de deur klopt en je huis wil verbouwen terwijl je hem helemaal niet kent.” Hij verwees naar TCI dat met 1 procent van de aandelen de opsplitsing van ABN Amro op de agenda heeft gezet voor de aandeelhoudersvergadering.

Ook een wetenschapper zoals Geert Raaymakers (Universiteit van Maastricht) toonde zich voorstander van een verlaging van de drempel voor de meldingsplicht van aandeelhouders, al maakte hoogleraar Hans Schenk (Universiteit van Utrecht) duidelijk geen wonderen te verwachten. Hij zei wel ongerust te zijn over de langetermijneffecten omdat private equity vaak bezuinigingen op onderzoek afdwingt.

Professor Kees Cools (Rijksuniversiteit Groningen) zei dat Nederlandse ondernemingen door een aantal wetswijzigingen de afgelopen jaren „tot de minst beschermde bedrijven ter wereld” behoren. Dat zou een zekere herregulering rechtvaardigen, maar vertegenwoordigers van de financiële sector waarschuwden daar om het hardst tegen. Oud-bankier Piet Korteweg, nu directeur van private-equityfonds Cerberus wilde juist meer private equity naar Nederland halen. Volgens hem creëren de fondsen werkgelegenheid. „Waarom maken we van Nederland niet het private-equitycentrum van de wereld.”

Eerdere artikelen over private equity op www.nrc.nl/economie