Hoge druk op de markt

Bloeddrukmedicijnen zijn er in vele soorten. Nu is er weer een nieuw type dat meedoet in het gedrang rond de pillendoos.

Een medicijn dat „de eerste in zijn soort is en de potentie heeft uit te groeien tot de gouden standaard”. Zo prees Novartis-directeur David Epstein in maart 2006 het nieuwe bloeddrukverlagende medicijn aliskiren al aan tijdens een lezing voor potentiële Novartis-investeerders.

Dat was op de maand af een jaar voordat de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) het middel toeliet tot de Amerikaanse markt. De merknaam in de VS is Tekturna, in Europa wordt het Rasilez. Als alles goed gaat volgt de Europese goedkeuring ook snel.

Het is een hele prestatie van Novartis, want naar een pil die doet wat aliskiren doet, wordt al meer dan vijftig jaar gezocht. Alles mislukte tot nu toe.

Aliskiren is een renine-remmer. Renine wordt door de nieren geproduceerd als die vinden dat er onvoldoende bloed door stroomt. Dat bloedtekort in de nieren kan ontstaan door een te lage bloeddruk, maar het kan ook komen door starre, verstopte, dus ‘zieke’ bloedvaten en een slechte pompfunctie van het hart.

Renine in het bloed stuwt de bloeddruk omhoog. Renine doet dat niet zelf, maar splitst het eiwit angiotensinogeen. Daaruit ontstaat vervolgens eerst angiotensine I, dan angiotensine II. Dat zorgt (door vaatvernauwing, door vasthouden van zout) voor hogere bloeddruk.

Er zijn al twee groepen bloeddrukverlagende medicijnen op de markt die in dit renine-angiotensine-systeem ingrijpen. ACE-remmers en angiotensine-receptor-blokkers. Waarom nog een derde?

De onderzoekers van Novartis weten het wel: aliskiren remt de werking van renine, helemaal in het begin van de cascade. Dat is elegant, maar daarmee verover je de wereldmarkt niet. Daar dingen andere bloeddrukverlagers naar de doktersgunst: plaspillen, bètablokkers, calciumantagonisten, ACE-remmers en angiotensine-remmers.

Hoe meer hoe beter, want vooral door bloeddrukverlagers is de epidemie van hartaanvallen in de westerse wereld veranderd in een epidemie van chronische hartziekten. De hartpatiënt van twintig jaar geleden viel op zijn zestigste dood door een hartaanval. Die van nu slikt decennialang bloeddrukverlagers en haalt zijn tachtigste, met een langzaam verergerend hartfalen.

Voor aliskiren is de vraag: is het beter? Goedkoper? Veiliger? Nieuwe medicijnen zijn nooit goedkoop. Aliskiren is ook niet duidelijk beter. En of het veiliger is moet nog blijken, want de onderzoeken waarop het medicijn is geregistreerd duurden over het algemeen maar acht weken.

Voorlopig zal aliskiren wel redmiddel worden: voor mensen bij wie de andere bloeddrukverlagers niet goed werken. Of die er ziek van worden. Tenzij Novartis veel artsen op andere manier weet te overtuigen.

Wim Köhler