Film over Goya komt niet veel verder dan buitenkant

Goya’s Ghosts. Regie: Milos Forman. Met: Javier Bardem, Stellan Skarsgård, Natalie Portman, Blanca Portillo. In: 12 bioscopen. **--- scene uit de film Goya's Ghosts (2007) FOTO: A-Film A-Film

Goya’s Ghosts. Regie: Milos Forman. Met: Javier Bardem, Stellan Skarsgård, Natalie Portman, Blanca Portillo. In: 12 bioscopen.

De verleiding is groot om Goya’s Ghosts te vergelijken met Amadeus uit 1984. Dezelfde regisseur, Milos Forman, dook in dezelfde achttiende eeuw en koos een wereldberoemde kunstenaar als hoofdpersoon – toen de componist Mozart, dit keer de schilder Francisco Goya. Maar de verschillen zijn groter dan de overeenkomsten. In Goya’s Ghosts staat niet de kunst centraal, maar de roerige tijd waarin die tot stand komt en de wereld die zij vastlegt: Spanje rond 1800, als de Inquisitie zijn greep op de samenleving probeert te vergroten, terwijl de Franse Revolutie de kerk juist op de korrel neemt.

Vandaar dat de ware hoofdpersoon van Goya’s Ghosts ook niet de door Stellan Skarsgård gespeelde kunstenaar is, maar de inquisiteur Lorenzo, angstaanjagend goed vertolkt door Javier Bardem. Achter zijn steilheid gaat een brutaal opportunisme schuil, dat wordt aangetoond op het moment dat de Napoleontische legers Spanje veroveren en de in ongenade gevallen katholieke broeder ineens een revolutionaire leidsman blijkt te zijn geworden.

Er zou wel iets te zeggen zijn voor deze constructie, met aan de ene kant de kunstenaar die voor geld te koop is, en aan de andere kant de geestelijke die zich door macht laat verleiden. Maar het scenario is te oppervlakkig om ook maar in de buurt te komen van de subtiele buitelingen van Amadeus of van Man on the Moon (1999), de voorlaatste film van Forman.

Er is nog een belangrijk verschil tussen Amadeus en Goya’s Ghosts. Formans film leidde in 1984 tot een ware Mozart-rage en veroverde de wereld. De film won destijds acht Oscars, waaronder die voor beste film en regie. Goya’s Ghosts kreeg vorig jaar welgeteld drie nominaties – beste kostuum, beste make-up, beste effecten – voor de belangrijkste Spaanse filmprijzen, die nota bene de Goya Awards heten. Niet een daarvan werd verzilverd. En dat is niet voor niks.