België houdt vast aan IJzeren Rijn

België gebruikte de heropening van een spoorbaan tussen Budel en Weert om „een sein” te geven. De historische spoorlijn IJzeren Rijn moet snel heropend worden om Antwerpen te verbinden met het Ruhrgebied. Limburg verzet zich.

Op donderdag 15 maart vertrekt om 10.14 uur een trein vanuit Antwerpen naar Nederland met een duidelijke boodschap. België eist het ‘recht van doortocht’ op richting het Duitse Ruhrgebied. Een recht dat België bij de onafhankelijkheid van Nederland in 1839 bedong en dat in 2005 is bevestigd door een gezamenlijk ingesteld arbitragetribunaal.

Rond het middaguur komen de twee diesellocomotieven en zeven containerwagons aan bij de Nederlandse grens. Over een vernieuwde enkelbaans spoorlijn, alleen geschikt voor dieseltreinen, rijdt de Belgische nationale vervoerder B-Cargo van het Brabantse Budel naar het Limburgse Weert. De reis gaat dwars door het Europees beschermde natuurgebied Weerter- en Budelerbergen. Veel van de spoorwegovergangen op het traject zijn gelijkvloers en sommige onbeveiligd. Een medewerker van B-Cargo waarschuwt recreanten met een rode vlag voor de overstekende trein die stapvoets rijdt om de overlast te beperken. Vervolgens gaat de reis via Roermond en Venlo naar de Duitse eindbestemming Duisburg. „We wilden een sein geven”, zegt een woordvoerder van B-Cargo. „Een sein dat we de lijn in de nabije toekomst hard nodig hebben.”

Het signaal mist zijn uitwerking niet. In Limburg wordt de Belgische actie opgevat als een pure provocatie. En ook het Nederlandse ProRail, dat het baanvak heeft hersteld en toestemming moet verlenen voor transport, voelde zich „overrompeld”, aldus een woordvoerder. Bekend was dat de Belgische particuliere vervoerder Dillen & Le Jeune vanaf 19 maart via het traject van en naar Zuid-Limburg zou rijden. „Dat B-Cargo op 15 maart, de dag van de oplevering, direct een trein naar Duisburg liet rijden, was bij ProRail op het hoogste niveau niet bekend. Wij kennen de gevoeligheden rondom dit traject. Iemand bij (de afdeling) Capaciteitsmanagement heeft de aanvraag voor die ene rit ingewilligd en niet rond getetterd.”

Woensdag wordt het voorval in de Tweede Kamer besproken met verkeersminister Eurlings (CDA). De Kamer is bang dat België een groot deel van het historische spoortraject IJzeren Rijn tussen Antwerpen en het Ruhrgebied sluipenderwijs weer in gebruik wil nemen. Dit zou tot forse overlast leiden in de natuurgebieden en gemeenten die dit deel van het traject in België en Nederland doorkruist. Die vrees lijkt niet ongegrond. Na de Belgische verrassingsactie verklaarde B-Cargo dat het Antwerpse ondernemingen nog dit jaar goederentransport aan wil bieden over een groot deel van de IJzeren Rijn, via Venlo richting Duisburg.

De spoorlijn uit 1879 raakte deels in verval nadat de transportbehoefte vanuit Antwerpen naar het Ruhrgebied begin jaren ‘90 wegviel. Een bungalowpark bij Weert bouwde bungalows tot aan het spoor in de veronderstelling dat er nooit meer een trein zou rijden. Twee Nederlandse natuurgebieden op het traject kregen een Europees beschermde status, wat grootschalig goederenvervoer er haast onmogelijk maakt. Maar door de drukte op de weg en toenemende importen uit China neemt de Antwerpse behoefte aan een snelle spoorverbinding met het Duitse achterland weer toe.

Dillen & Le Jeune wil voorlopig acht treinen per week tussen Antwerpen en Nederlands Limburg laten rijden. Dit ligt ook gevoelig, maar minder dan de plannen van B-Cargo. „Dillen & Le Jeune slaat bij Roermond af naar het zuiden. Daardoor hoeft er in Roermond en Venlo niet gerangeerd te worden, wat veel gevaar op zou leveren. Bovendien is het traject naar Zuid-Limburg al zo druk, dat er niet veel treinen meer bij kunnen”, aldus de Roermondse wethouder Gerard IJff. Hij is voorzitter van het Samenwerkingsverband IJzeren Rijn, een opmerkelijke coalitie van natuurbeschermers, gemeenten, de provincie Limburg en de Kamer van Koophandel. In een petitie die ze dinsdag bij de Kamer aanboden, eisen ze toch een onmiddellijk einde aan het gebruik van baanvak Budel-Weert. Limburg vreest dat er ook in de richting Venlo steeds meer gebruik van gemaakt zal worden.

In een brief aan de Kamer laat minister Eurlings weten niets te kunnen doen. Het traject Budel-Weert behoort tot het openbare spoorwegnet. ProRail was daarom verplicht het baanvak te herstellen toen Dillen & Le Jeune weer ‘treinpaden’ aanvroeg.

Maar het Samenwerkingsverband IJzeren Rijn beschouwt rijden tussen Budel en Weert als gedeeltelijke heringebruikname van de IJzeren Rijn. Iets waarvan de Kamer volgens IJff heeft bepaald dat dat pas mag als investeringen zijn gedaan op het gebied van veiligheid, milieubescherming en geluidsoverlast. IJff: „Eurlings wil de discussie vernauwen tot het traject Roermond-Ruhrgebied, dat vervallen is en geen onderdeel meer uitmaakt van het Nederlandse spoorwegnet. Daar wil de minister pas laten rijden als onder andere een tunnel onder natuurgebied De Meinweg is aangelegd. Maar hij moet erkennen dat Budel-Weert net zo goed onderdeel is van de IJzeren Rijn.”

Parkmanager Karin Cornelissen van bungalowpark Weerterbergen vreest het ergste voor de 150 vakantiebungalows die op nog geen vijftien meter van de IJzeren Rijn staan. „Als er twee treinen per dag rijden, gaat het misschien nog wel, maar als er straks iedere vijf minuten een rijdt, zijn die bungalows niet meer verhuurbaar.”

Lopend over de verrotte spoorbielzen van de IJzeren Rijn in Roermond, waar woningen in de Prinses Marijkestraat 20 meter van het spoor af liggen, zegt wethouder IJff zijn hoop op Duitsland te vestigen. Daar leidt heropening van het historische tracé ook tot forse overlast. Hij verwacht dat de Duitsers snel met voorstellen komen voor een tracé ten noorden van Roermond. Volgens IJff een mooie gelegenheid voor Nederland om samen met Duitsland, België te overtuigen.