Timmermans op de grill ziet ‘evolutie’

Staatssecretaris Frans Timmermans zocht naar openingen in Brussel, maar belandde op de grill.

‘Nederlandse wensen zijn voor een deel cosmetisch.’

Het ging er soms fel aan toe. „U dreigt van de Europese Grondwet een ondoorgrondelijke kluwen te maken”. „Misverstanden over de Grondwet? U hebt als minister de plicht om die misverstanden niet te laten bestaan”. „Met uw opstelling staat u aan de top van de renationaliserings-beweging in Europa”.

Eén van de begeleidende ambtenaren wist dat zijn baas staatssecretaris Frans Timmermans (PvdA, Europese zaken) gisteren een zware middag te wachten stond in het Europees Parlement. „We gaan het hol van de leeuw binnen”, zei hij bij het betreden van de zaal waar de commissie Constitutionele Zaken van het Europees Parlement op Timmermans wachtte.

Als er gelovigen in de Europese Grondwet bestaan, dan zitten ze in deze commissie. Een groot aantal van hen heeft de wordingsgeschiedenis van de Europese Grondwet van het begin af aan meegemaakt. Ze waren er als speciale afgevaardigden bij toen het idee geboren werd, namens het Parlement schreven enkelen van hen er vervolgens aan mee, ze vormden later de voorhoede van het Parlement die de tekst enthousiast omarmde en ze waren de meest teleurgestelden toen ‘hun project’ in het voorjaar van 2005 als gevolg van een referendum zowel in Frankrijk als Nederland werd getorpedeerd.

Deze ultieme kenners van de Europese wetgeving weten als geen ander: zonder de steun van Frankrijk en Nederland komt er geen ander verdrag op basis waarvan de Europese Unie doelmatiger en doorzichtiger bestuurd kan worden, wat ooit de bedoeling van de zoveel besproken Europese Grondwet was. Maar die wetenschap is iets anders dan begrip op kunnen brengen voor de afwijzende houding van Frankrijk en Nederland.

Frans Timmermans, zelf lange tijd een ‘believer’ heeft hen daar gisteren niet vanaf kunnen brengen. Hij probeerde het met verve. Natuurlijk, zo hield hij de leden van de commissie voor, het ‘nee’ van Nederland tegen de Grondwet had aanvankelijk ook hem „pijn” gedaan. Pas later was hij gaan beseffen dat de tegenstem van Nederland wel degelijk een dieper liggende oorzaak had. Dat er bij veel mensen „onzekerheid” bestond over de wijze waarop het almaar uitbreidende Europa zich ontwikkelde. Maar, zo herhaalde Timmermans nog eens, de Nederlanders zijn niet tegen Europa of tegen samenwerking; wel tegen de manier waarop Grondwet daar vorm aan wilde geven. Vandaar ook de „constructieve rol” die Nederland de komende tijd te wil gaan spelen om een oplossing te vinden. Want Nederland is compromisbereid.

Dat is echter een moeilijke boodschap tegenover een gehoor dat van mening is dat die oplossing juist weerspiegeld werd in de Europese Grondwet. De Duitse Europarlementariër Klaus Hänsch herinnerde Timmermans bijvoorbeeld fijntjes aan diens rol als vertegenwoordiger van het Nederlands parlement in de zogeheten Europese Conventie die in 2003 de basis legde voor de Grondwet. „U was erbij. U weet niet alleen dat er toen ook al compromissen zijn gesloten, maar ook waarom.”

De Brit Richard Corbett wilde, zoals hij zelf zei, wel voor „advocaat van de duivel” spelen. Want waar kwamen de verlangens van de nieuwe Nederlandse regering in feite op neer, zo vroeg hij zich af. Voor een deel ging het om cosmetische veranderingen en voor een ander deel alleen om het meer benadrukken van reeds in de Grondwet geregelde zaken. Corbett: „Wat voor kans hebt u om straks wel het vertrouwen te winnen?”

Frans Timmermans zelf zag gisteren na zijn bijna twee uur durende verblijf op de parlementaire grill vooral de positieve kant. „Niemand zegt meer tegen ons: word wakker en doe het nu maar gewoon met die grondwet. In die zin is er wel sprake van een evolutie”.