Opschorten proces geen aantrekkelijk scenario voor OM

Als de zaken tegen de medeverdachten van Willem Holleeder worden opgeschort, dan kan de rechtbank hun hechtenis schorsen. Dat kan betekenen dat getuigen zich onveilig gaan voelen.

Amsterdam, 11 april. - Advocaat Jan-Hein Kuijpers introduceerde nog niet zo lang geleden het werkwoord holleederen. Hij bedoelde daarmee dat hij aan het werk was voor zijn nieuwe cliënt Willem Holleeder, die hij eind maart overnam van Bram Moszkowicz.

Sinds afgelopen weekeinde heeft het werkwoord er een betekenis bij: speculeren over ’s mans medische toestand en de achterliggende oorzaken daarvan. Holleeder heeft een lekkende hartklep en ondergaat, als alles volgens plan verloopt, morgen een open hartoperatie om dat probleem te verhelpen.

Van topcrimineel tot hartpatiënt, in een week: daar moet een bijzondere verklaring voor zijn. Een theorie is dat Holleeder last heeft van overmatig gebruik van anabole steroïden, spierversterkende middelen die de Heinekenontvoerder zou hebben gebruikt in de sportschool.

Die theorie verwees advocaat Kuijpers dinsdag tijdens een pauze van de rechtszaak nog naar het rijk der fabelen. Zelf houdt hij overal rekening mee, zelfs vergiftiging van zijn cliënt lijkt hij niet uit te sluiten. Dat naast zijn slecht functionerende hart ook nieren en lever uitvielen „voedt wel argwaan”, zo werd uit zijn mond genoteerd. En dat terwijl de uitslagen van een aangekondigd toxicologisch onderzoek nog niet binnen zijn.

Wat de oorzaak van zijn penibele gezondheidstoestand ook is, het proces tegen de Heinekenontvoerder ligt voorlopig stil. Hoe het verdergaat met de rechtszaak tegen de andere verdachten is onderwerp van juridische discussie.

Het Openbaar Ministerie wil dat de rechtbank gewoon doorgaat met de zaken tegen de negen andere verdachten. Daar gaat ook de voorkeur naar uit van advocaat Ronald van der Horst, raadsman van twee Turkse verdachten. Dat zou betekenen dat het proces van de eeuw gewoon doorgaat zonder hoofdverdachte. Morgen zal de rechtbank de meningen inventariseren van de andere zes verdachten. Maandag wordt de beslissing bekendgemaakt.

Het meest waarschijnlijke scenario is dat de rechtszaak doorgaat zonder aanwezigheid van Holleeder. Van de negen andere verdachten zitten er nog vier in voorlopige hechtenis. Het medische dossier van de zieke hoofdverdachte heeft weinig juridische waarde voor de behandeling van hun zaak. Uitstel zal dan ook vrijwel zeker leiden tot een verzoek tot het schorsen van de voorlopige hechtenis van de verdachten.

En op vrijlating zit het Openbaar Ministerie zeker niet te wachten. De zaak draait, met of zonder Holleeder, om afpersing onder bedreiging van zwaar fysiek geweld, al dan niet met vuurwapens. Tijdens het onderzoek is regelmatig gebleken dat potentiële getuigen bang zijn om te verklaren uit vrees voor repercussies.

Mede om die reden is de identiteit van een aantal belangrijke getuigen – met name Bram Zeegers en de weduwe Maria Houtman – zo lang mogelijk achtergehouden. Nu zij hun angst hebben overwonnen, heeft justitie er alle belang bij om de zaak tegen de verdachten af te handelen terwijl zij nog in voorlopige hechtenis zitten.

Ook voor de rechtbank Haarlem lijkt het opschorten van alle zaken geen aantrekkelijke optie. Grote rechtszaken zoals deze vereisen veel planning. Vier rechters en twee griffiers zijn inmiddels ruim een jaar met deze zaak bezig en hebben hun agenda tot de zomervakantie leeggemaakt. Ook zittingsruimte in de beveiligde rechtbank in Osdorp is een schaars goed. Allemaal argumenten om gewoon door te gaan in een tijd dat efficiëntie ook in het rechtsbedrijf een belangrijke factor is.

Dat is echter niet zonder risico. Een oordeel over de medeverdachten van Holleeder, die in crimineel verband zouden hebben samengewerkt, zou kunnen leiden tot mogelijke vooringenomenheid ten aanzien van de hoofdverdachte. In dat scenario zou een nieuw team rechters het enorme dossier tot zich moeten nemen. Holleederen als herhalingsopdracht: iets waar ze in Haarlem zeker niet op zitten te wachten.