Geen gebrek aan initiatief

Lidia van der Klei zit in de Wajong en wil aan het werk.

Omdat een uitdagende betaalde baan vinden niet lukte, probeert ze het nu met een eigen trainingscentrum.

Lidia van der Klei is 20 jaar oud, heeft een uitkering en wil daar van af. Daarmee voldoet ze aan het wensbeeld van elk kabinet-Balkenende tot nu toe: werk vóór uitkering. De werkelijkheid blijkt weerbarstiger.

„Toen ik anderhalf jaar oud was, woog ik pas 14 pond en had ik al in drie tehuizen gezeten in India. Toen mijn huidige ouders mij adopteerden was ik er slecht aan toe, zowel lichamelijk als geestelijk. Die achterstand is nooit helemaal weggegaan.”

Van der Klei stapte al snel van de basisschool over naar een speciale school. De achterstand was te groot, vooral in haar spraak. Op het voortgezet speciaal onderwijs in Boxtel, waar ze op haar twaalfde heenging, kreeg ze vooral praktijkonderwijs: koken, metaalbewerking, techniek. „Mijn vriendin hoefde geen metaal te doen, dat was voor haar te gevaarlijk. Ik wilde ook liever koken maar daarvoor ging het te goed met me.”

Het is tekenend voor Van der Klei dat ze het beter doet dan de onderzoeken voorspellen. Volgens het laatste onderzoek, een paar jaar geleden, zou ze een IQ hebben van 69 en nooit zelfstandig kunnen wonen. „Dat was heel naar om te lezen. Ik herkende me er ook niet in. Ik wil juist wel graag op mezelf wonen.”

Van der Klei zegt dit in een kamer waar zes computers staan, en evenzoveel bureaus. Dat is het trainingscentrum dat ze heeft ingericht in het huis van haar ouders, waar ze ook woont. Hier geeft ze haar computerlessen aan ouderen en mensen „met een functiebeperking”. Sinds ze eind december is begonnen, heeft ze al zestig mensen getraind. „Omgaan met Windows, tekstverwerken, gebruik van internet”, somt Van der Klei op.

Het gebruik van de computer is voor haarzelf heel belangrijk geweest. Twee jaar geleden raakte ze haar baan kwijt. Het Nazareth-klooster in Oirschot, waar ze drie jaar met veel plezier in de keuken had gewerkt, moest bezuinigen. „Toen werd mijn wereld heel klein. Thuis zitten met een uitkering is niets voor mij.”

Rond die tijd kreeg ze thuis ook een computer met internet. „Er ging een wereld voor me open. Websites bekijken, chatten, ervaringen uitwisselen met lotgenoten, en ook afspreken met mensen in het echt.” Van der Klei moest zichzelf alles aanleren, want op school had ze niet geleerd hoe een computer werkt.

Ze ontmoette op het web ook mensen die haar hielpen met haar initiatief. Via de club van 100, een website waar vrijwilligers hun diensten aanbieden, vond ze iemand die het logo ontwierp voor haar bedrijf. Weer een ander maakte een afbeelding voor op de folder die ze nu laat maken. „Maar ik schrijf wel zelf alle teksten.”

Het idee voor dit bedrijf kwam na teleurstellende ervaringen bij het vinden van een betaalde baan. Werken wil ze graag, blijkt uit haar verhalen en haar cv. Ze liep talloze stages als activiteitenbegeleidster in verzorgingstehuizen, bij het archief van een woningbouwvereniging en bij de gemeente. Naast haar betaalde werk in het klooster werkte ze ook in de thuishulp, als gastvrouw in een verzorgingstehuis en als inspectrice bij de vakantiewerkcampagne van vakcentrale CNV. Maar door problemen met haar rug en benen – ze draagt orthopedische schoenen – is schoonmaakwerk en het meeste keukenwerk te zwaar. „En dat zijn juist de banen waar de WSD [een reïntegratiebedrijf voor arbeidsgehandicapten, red.] steeds mee aankomt. Ik kreeg op een gegeven moment het advies: óf je zit thuis met een uitkering, óf je kan naar de sociale werkplaats. Maar daar voel ik me écht niet thuis.”

Dus ondernam Van der Klei zelf actie. Ze wilde een opleiding volgen. Omdat de speciale school niet telt als vooropleiding, werd dat de aka in Eindhoven, het laagst mogelijke instroomniveau voor het mbo. In april rondt ze die af. In krap driekwart jaar, terwijl het in twee jaar mag. „Maar je krijgt nauwelijks les en er vallen steeds uren uit. De opleiding stelt niet veel voor. Terwijl ik er wel 1.250 euro les- en boekengeld voor heb betaald. Ik heb nog geen boek gezien.”

In de tijd die ze over had, besloot Van der Klei te beginnen met haar computertrainingen, in haar kantoor of bij de mensen thuis. Tot nu toe heeft ze die kosteloos gegeven, maar ze ziet dat er veel vraag naar is, en ze wil af van haar Wajong-uitkering. Een probleem: haar doelgroep is niet koopkrachtig. Ouderen met uitsluitend een AOW-uitkering kunnen de 10 of 15 euro per uur niet missen en ook jonggehandicapten hebben vaak geen geld. „Maar ik wil juist deze groepen bereiken, om ze meer bij de maatschappij te betrekken.”

Aan gebrek aan initiatief ligt het niet. Zo heeft Van der Klei de computers in haar trainingsruimte gekregen van twee lokale Rabobankvestigingen die ze aanschreef. Ze was vorige week bij de burgemeester van Oirschot om te vragen of er geld is om de bejaarden in de gemeente les te geven – om hem en passant ook over te halen 250 folders voor haar te drukken, op mooi glanzend papier. En ze is in gesprek met haar oude school, om daar leerlingen wegwijs te maken op de computer. „Zij zeggen dat daar geen geld is, maar volgens een parlementslid dat ik heb aangeschreven zijn er speciale fondsen voor dit soort projecten.”

Zelf is ze optimistisch over de toekomst. Tijdens het gesprek gaat de telefoon. „Ik zie u dan woensdag. Dat komt wel goed hoor, met u”, stelt ze een klant gerust. „Die mevrouw is heel onzeker met de computer. Ik leg haar uit dat ze dat niet moet doen. Dat is nergens voor nodig.”

Lidia’s website: www.maxachterdecomputer.nl