Derde kind is niet meer zo hot

Het nieuwe, nog naamloze prinsesje dat gisteren is geboren, wacht een leven in de schijnwerpers. Maar haar ouders bepalen wanneer die aan en uit gaan. Prinses Caroline van Monaco heeft dat mogelijk gemaakt.

Merel Thie

Voor de roddelbladen was de timing beroerd. Zij kwamen vandaag uit, maar de deadline was al een paar dagen eerder. Dat gisteravond om vier minuten voor tien een prinsesje is geboren, kunnen zij pas volgende week melden.

Vanmorgen liet een trotse Willem-Alexander zijn derde dochter zien aan de pers, in het Bronovo-ziekenhuis in Den Haag. Volgens de gynaecoloog van prinses Maxima had die zich „koninklijk” gedragen tijdens de bevalling. „Beheerst en vol vertrouwen.”

De hoofdredacteur van weekblad Privé, Evert Santegoeds, vindt het niet zo erg dat zijn blad de geboorte niet meteen kan melden. „Een derde kind is niet meer zo hot hoor.” En de foto’s die vanmorgen mochten worden gemaakt, zijn volgens hem toch niet te onderscheiden van de eerste foto’s van Amalia en Alexia. „Pas na een paar maanden wordt het interessant.”

Zijn blad zal enkele malen per jaar foto’s van het nieuwe prinsesje kunnen afdrukken. Op persmomenten die door de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) worden geregisseerd mogen media beeldopnames maken. Bijvoorbeeld voordat de familie gaat zeilen op De Groene Draeck, en voordat ze gaat skiën in Lech. Of misschien een keer tijdens een wandeling in de tuin van villa De Eikenhorst in Wassenaar waar Willem-Alexander en Máxima met hun kinderen wonen.

Veel meer van hun privéleven kunnen de bladen, de televisie en de kranten niet laten zien. Uitspraken van Europese en Nederlandse rechters hebben de mogelijkheden van de media sterk begrensd. Ook publieke personen hebben recht op een privéleven waarin zij niet worden lastiggevallen.

Op basis van dit recht heeft de RVD een mediacode gemaakt waar de meeste media zich aan houden (zie kader). Ze mogen alleen foto’s publiceren wanneer die zijn gemaakt als prins Willem-Alexander en Máxima uit hoofde van hun functie ergens waren. In ruil daarvoor organiseert de Rijksvoorlichtingsdienst een paar keer per jaar fotomomenten waarop de Oranjes gefotografeerd kunnen worden tijdens privéactiviteiten. En prins Willem-Alexander geeft foto’s vrij die hij zelf van zijn kinderen heeft gemaakt.

De Oranjes hebben de grotere mate van privacy te danken aan prinses Caroline van Monaco. Zij heeft tot aan het Europese hof een rechtszaak uitgevochten over snapshots die van haar waren gemaakt terwijl ze in haar badpak in een strandclub was. Die foto’s mochten, zo oordeelde het Europese Hof drie jaar geleden, niet gepubliceerd worden omdat ze de privacy van prinses Caroline schonden, ook al ging het om foto’s die waren genomen op een voor veel mensen toegankelijke plek.

Nederlandse rechters hebben de lijn van deze uitspraak na 2004 een paar keer bevestigd. Voor het laatst in maart vorig jaar, toen Willem-Alexander en Máxima een rechtszaak wonnen van Privé. Het blad had foto’s gepubliceerd van het echtpaar en prinses Amalia terwijl ze in badkleding over het strand van het Italiaanse Porto Ercole liepen en in zee zwommen.

„Dat was juist wat ze niet wilden”, zegt Chris Breedveld van de Rijksvoorlichtingsdienst. „Het was een moment voor de familie, die waande zich onbespied.” De fotograaf maakte de foto’s van een afstand van 750 meter en gebruikte een telelens.

De uitspraak van de Nederlandse rechter was opmerkelijk, vindt advocaat Otto Volgenant (niet van Privé): niet alleen publicatie van deze foto’s werd verboden; op straffe van een dwangsom mocht Privé de komende twee jaar helemaal geen foto’s van privémomenten van de familie in het blad plaatsen. Voor Volgenant ging dat te ver. „De persvrijheid is in Nederland zo geregeld dat de rechter alleen achteraf, nooit vooraf, publicaties toetst op schadelijkheid.” Hij vindt dat de uitspraak aan censuur grenst: het verbod zou te algemeen gesteld zijn.

Privé tekende hoger beroep aan tegen de uitspraak maar zag daar uiteindelijk vanaf, en beloofde zich te zullen houden aan de mediacode van de RVD. Niet omdat procederen te duur werd, zegt Evert Santegoeds, maar vooral omdat zijn lezers gingen morren. „Er liepen op een gegeven moment drie rechtszaken tegen ons, aangespannen door het koninklijk huis. Dan vinden de lezers dat wij de koning pesten.”

De lezers willen veel weten van de leden van het Koninklijk Huis, maar ze vinden volgens Santegoeds ook dat de kinderen ongestoord op moeten kunnen groeien. Zelf vindt Santegoeds het een ‘deel van de formule van Privé’ om verslag te doen van het leven van het echtpaar dat straks „24 uur per dag koning en koningin is”.

Maar waar de juridische grens ligt is inmiddels duidelijk, zegt Santegoeds, en niet alleen voor leden van het Koninklijk Huis. Ook politici, zoals Wouter Bos, kunnen hun recht halen als zij privé worden gefotografeerd. Wouter Bos spant momenteel een zaak aan tegen Weekend, omdat het weekblad foto’s van zijn kinderen plaatste. Privé zou deze foto’s volgens de hoofdredacteur nu niet hebben geplaatst. „Je weet dat je verliest bij de rechter.”

Met medewerking van Brian van der Bol

Rectificatie / Gerectificeerd

In de graphic bij het artikel Derde kind is niet meer zo hot (11 april, pagina 3) staan de dochters van prinses Mabel en prins Friso vermeld met hun eerste doopnamen, Emma en Joanna. Hun roepnamen zijn respectievelijk Luana en Zaria. Koningin Beatrix werd niet geboren in 1939, maar in 1938.