Better safe than sorry

Wat is erger: Turken die een stokje steken voor een tentoonstelling in New York, en een vertaler laten knoeien in het Boekenweekgeschenk van Geert Mak – of het maandblad van de liberale Teldersstichting dat een gekuiste versie van de Koran bepleit?

Turken natuurlijk.

In de eerste plaats zijn het Turken, en in de tweede plaats zijn hun euvele daden al voldongen feiten: tentoonstelling al verhinderd, passages al geschrapt. Het artikel in Liberaal Reveil houdt alleen maar een suggestie in, een gedachtegang, een ideetje. Het is in feite niet meer dan een ballonnetje dat M.S.H. Frankenvrij heeft opgelaten opdat ze in de VVD nóg beter discussiëren over de grenzen van de godsdienstvrijheid.

Wie is M.S.H. Frankenvrij?

Toen hij zijn artikel aanbood aan het VVD-Eerste Kamerlid Dupuis, tevens kernredactrice van het Reveil, was het eerste wat Heleen zei:

„Een welkome bijdrage aan onze discussie, maar je moet een schuilnaam kiezen.”

„Waarom?”, vroeg Frankenvrij.

„Better safe than sorry”, antwoordde mevrouw Dupuis, die zich medisch, ethisch of theologisch nooit voor één gat laat vangen.

„Maar je bent het toch wel met me eens?”, wilde de auteur weten.

„Vraag je me dat als ethica, als senator, als mens of als verantwoordelijk kernredactrice van het Liberaal Reveil?”, vroeg Heleen. Maar dat wist Frankenvrij niet zo gauw.

Zodra het maartnummer in de winkel lag, stond het nieuws meteen in de krant, en iedereen citeerde uit het stuk van de geheimzinnige schrijver één zin, die niet eens van hemzelf was, maar van Allah, of van Mohammed, of van de engel Gabriël. Dat weet je nooit precies. Zulke teksten kunnen soms van al die drie tegelijk zijn. De zin (Soera 4, 56) ging als volgt: ‘Wij zullen de ongelovigen braden in een vuur waarbij telkens hun huid, wanneer die opgebrand is, zal worden vervangen door een andere’- en dan laten ze de nieuwe ook weer braden, enzovoorts, enzovoorts, in saecula saeculorum.

Zou het oneerbiedig zijn te veronderstellen dat Dante het principe van de marteling uit de koran heeft geletterdiefd? Hij laat het bij de Profeet niet met braden, maar met breken doen: alle botten in stukken en brokken, dan wachten tot de boel weer aan elkaar is gegroeid, en dan nieuwe pijnlijke stokslagen. Ook tot in het oneindige.

Maar het verschil tussen De Hel en een korantekst is voor Frankenvrij natuurlijk dat hij Dante leest alsof het literatuur is, en dat moslims na lezing van zo’n soera volgens hem meteen vast het aanmaakhout klaarleggen.

Interessant was overigens dat mevrouw Dupuis, vorige week door Nova uitgenodigd om met Mohammed Cheppih in debat te gaan, het artikel van Frankenvrij kranig verdedigde, om pas de volgende dag tegenover NRC Handelsblad te verklaren: „Het voorstel van Frankenvrij om de gewelddadigste teksten uit de koran te schrappen, is een idioot idee.”

Alle andere VVD’ers, Kamp voorop, lieten door hun voorlichter ook haastig zeggen dat Frankenvrij absoluut niet het standpunt van de partij vertegenwoordigde, want dat zou toch nooit kunnen? „De VVD is niet de partij van de censuur.”

Better safe than sorry.

Maar hoe zit het nou precies met Geert Mak, van wie in de Turkse vertaling van zijn verhaal uit Istanbul ‘gevoelige’ passages zijn veranderd of geëlimineerd? De Armeniërs werden tijdens en na de Eerste Wereldoorlog bijvoorbeeld niet meer ‘gedeporteerd’, maar ze ‘migreerden’. En een bijzinnetje waarin de wreedheid van de 15de-eeuwse sultan Mehmed II ‘legendarisch’ werd genoemd, bleek helemaal geschrapt.

Woede bij de CPNB die het Geschenk uitgaf? Dat bleek mee te vallen. „Een voor Turkije bestemde Turkse editie moest natuurlijk voldoen aan de Turkse wet”, verklaarde directeur Henk Kraima inschikkelijk. En de voor Nederlandse Turken bestemde versie zouden ze nog eens heel goed nakijken.

Better safe than sorry.