Ronddraaien tussen de beursbengels

Jort Kelder is sinds vandaag geen hoofdredacteur meer van Quote, dat onder zijn leiding een succesvol yuppenblad werd. „Jort Kelder opnieuw uitvinden is de grote uitdaging waar hij nu voor staat.”

Bretels, een geaffecteerde stem en een geprofileerde mening; ze zijn het handelsmerk van Jort Kelder. Foto Bas Czerwinski 06-04-2007, AMSTERDAM. JORT KELDER. FOTO BAS CZERWINSKI Czerwinski, Bas

Hij kan het weer niet laten. Jort Kelder, zojuist afgezwaaid hoofdredacteur van zakenblad Quote, zal zich komende week vervoegen bij het CWI voor een uitkering. Begeleid door een cameraploegje uiteraard. Donderdagochtend, zittend achter het stuur van zijn Maserati, kraait hij het al uit van plezier. „Benieuwd hoe ze daarop reageren. Ik word weggehóónd natuurlijk!”

Weerstand oproepen, de boel een beetje opstoken: Jort Kelder is er gek op. De geprofileerde mening, de onafscheidelijke bretels en het geaffecteerde accent zijn z’n handelsmerk. Quote en Kelder, ze plukten er allebei de vruchten van. Dertien jaar lang was hij het gezicht van het blad. Daaraan is nu een einde gekomen. Sinds 1 april is Kelder hoofdredacteur af.

In de contramine ging hij altijd al graag. Zijn vader nam hem mee naar politieke bijeenkomsten, waar Jort ooit een zuigende vraag stelde aan Joop den Uyl, over al die teleurgestelde PvdA-stemmers die overliepen naar Janmaat. Een vloek, in die tijd. Maar zijn vader vond het wel mooi.

Jort Kelder werd in 1964 geboren in Gouda. Hij was de enige overlevende van een drieling. De twee anderen redden het niet. Jort wel, maar op het randje. Hij heeft twee broers: Maarten en Reinier. Opa was een diamantwerker uit een SDAP-milieu. Vader werkte in de scheepvaart. Politiek en economie waren belangrijke gespreksonderwerpen in het gezin. Werken en doen wat je belooft, waren belangrijke waarden. Voor het uitspreken van gevoelens was minder plaats. „Een testosteronrijke omgeving, met de nadruk op het rationele”, zegt broer Maarten. „Maar wel heel liberaal en vrijdenkend.”

Jort was een tenger knaapje. Ook was hij steeds de jongste van zijn klas. „Hij moest altijd op zijn tenen lopen”, zegt Maarten Kelder. „Ik denk dat dat grote invloed op zijn ontwikkeling heeft gehad.” Kelder doorliep zijn studie rechten in Utrecht zonder problemen. Lid van het corps werd hij niet, wel van de JOVD. Daar werd hij in 1988 als secretaris verantwoordelijk voor de voorlichting. Kelder ontplooide zich in die tijd, las fanatiek de krant en werd langzamerhand ad rem. Maarten Kelder: „Toen heeft hij die grote mond gekregen. Hij werd geestig.”

„Kelder was toen ook al een tegendraadse jongen”, zegt Mark Rutte, op dat moment voorzitter van de JOVD. „Hij kwam van de rechtse afdeling Het Gooi, maar zelf was hij niet zo rechts.” Ze raakten bevriend. Af en toe gingen ze naar New York en sliepen dan in de Tower Suite van het Waldorf Astoria. Puur voor de grap. Voor het verenigingsblad De Driemaster schreef hij vileine stukjes over politici. Een interview met het liberale Kamerlid Jos van Rey, waarin deze een paar opmerkelijke uitspraken deed over onder meer de toelaatbaarheid van prostitueebezoek voor Kamerleden, haalde de landelijke pers. Een carrière in de journalistiek was een logisch vervolg. Bij een sollicitatie bij NRC Handelsblad gedroeg hij zich „iets te zelfverzekerd”, gaf hij later zelf toe. Hij werd afgewezen. De volgende dag probeerde hij het bij Quote. Daar lukte het wel.

Quote bestaat dan pas een jaar of drie. Een blad dat in essentie maar over één ding gaat: mensen met geld. Het lijfblad van een nieuwe klasse: de ‘young urban professional’ (yup). Journalist Yvo van Regteren Altena was er vanaf het begin werkzaam. „Een blad in Angelsaksische stijl. Met die vanzelfsprekende arrogantie en tegelijkertijd veel zelfspot. Een beetje à la The Sunday Times, dat was het idee.”

Kelder maakt snel carrière bij Quote. Al in 1993, 28 jaar oud, wordt hij hoofdredacteur. Onder hem verandert het blad sterk. Quote wordt een blad met leuke dingen voor ambitieuze mensen. Een blad over de gein van het rijk zijn. Over gossip en gadgets, dure reisjes en restaurants. Soms is het allemaal een beetje plat, geeft Van Regteren Altena toe. „Quote is gebonden aan Nederland, echte society hebben we hier niet. Je draait dus een beetje rond in de kringen van de beursbengels, de vastgoedjongens en de ICT-ondernemers.”

Niettemin scoort Quote ook regelmatig met opzienbarende scoops. Reputaties tellen niet. Onder meer de Fenteners van Vlissingen, Nina Brink, Roel Pieper maakten kennis met het ‘bijtertje onder de zakenbladen’. Vleeshandelaar Eddy de Kroes werd gearresteerd nadat Quote onthulde dat hij nog gevangenisstraf tegoed had, waarna justitie hem overigens weer moest laten gaan. Ook adverteerders worden niet ontzien. Het is een succesvolle formule, de oplage blijft jarenlang stijgen. Zeker toen de Quote 500 werd geïntroduceerd. De lijst met de geschatte vermogens van de rijkste Nederlanders wordt ieder jaar weer gevreten. De oplage steeg onder Kelder van ongeveer 30.000 tot ruim 56.000 in 2006.

Op de redactie zorgt Kelder voor een anarchistische sfeer. Saai mag werken bij Quote nooit zijn. Als een sollicitant in de wachtruimte zat, dook Kelder eens plotseling ‘boe!’ roepend achter een plantenbak op. Om de aspirant-redacteur even te testen. Journaliste Machteld Vos beleefde er tien fijne jaren. „Ik ben journalistiek echt door Jort gevormd.” Ze was het enige meisje in een ‘jongensclubje’. „Het was soms net een schoolklas op reis. Je had de ‘tozmo’s’ – Telefoongesprekken Onder Zeer Moeilijke Omstandigheden. Was je met zo’n gesprek bezig, bijvoorbeeld met Shell, begon er ineens een gek achter je hoofd twee bekkens tegen elkaar te slaan.”

Kelder werd ook naar buiten het gezicht van Quote. Hij zocht graag de schijnwerpers op. Hij treedt op in televisieprogramma’s, brengt brutale bezoekjes bij mensen thuis, zoals bij Pim Fortuyn, wiens garderobe werd geïnspecteerd. En op de hak genomen.

Want kleding is geen onbelangrijke bijzaak in Kelders universum. Met boezemvriend Yvo van Regteren Altena heeft hij een „esthetisch verbond”. Vorig jaar gingen de twee naar Florence voor een belangrijke missie: het bestellen van schoenen op maat. „Uit de stalen leer die daar hangen kan ik precies raden wat Kelder’s keuze zal zijn. En tussen tientallen eau’s de toilette weet ik welk geurtje Jort lekker vindt. We zijn twee ontzettende crypto-nichten.” Samen schreven ze een boekje, Man & pak, dat ‘de noodzaak van kasjmier sokken’ proclameerde. Besnorde bestuursvoorzitters en presentatoren met bloemetjesdassen werden met smaak te kijk gezet tussen het ‘Britse maatwerk’ van Savile Row en het door Kelder bewonderde stijl-icoon J.F. Kennedy.

Opmerkelijk is een andere fascinatie van Kelder, die minder mensen kennen. Oud-redacteur Binnert de Beaufort: „Hij is gefascineerd door de DDR. We zijn samen naar het privémuseum van Friso de Zeeuw (ex-gedeputeerde Noord-Holland, red.) gegaan. Daar moést hij heen. Wat hij er zo interessant aan vond? Ja, alles. Die zweterige nylonpakken van Honecker bijvoorbeeld.” Kelder kocht een poster van de Oost-Duitse leider, die uiteindelijk bij De Beaufort op de wc belandde. Maar die fascinatie voor dictators en machtige mannen is gebleven. Binnenkort hangt in huize Kelder op bestelling gemaakt dictatorbehang aan de muur, met een selectie van beroemde potentaten. Van Regteren Altena: „Hij kan in het vliegtuig makkelijk een anderhalf uur durende monoloog over Churchill houden, zijn grote held. Ik denk vanwege de macht, de decadente levensstijl van lunchen met champagne, de volstrekte onredelijkheid van sommige uitspraken, en toch een politieke reus zijn.”

Achter de branie, de liefde voor alles wat duur en mooi is, en de interesse voor Grote Mannen, gaat één ding schuil, denkt Van Regteren Altena. De angst voor Magere Hein – wat anders? „De tragiek van het ongezien en eenzaam heengaan, dat houdt ons allebei erg bezig. Dat vertaalt zich in het besef dat het nú moet gebeuren. Er is geen straks.” Bijna gingen ze samen ‘heen’, zij het dan niet ongezien. In de The Quote Challenge, een autorace door Europa, zaten ze samen in de Maserati. Kelder reed. „En Jort accepteert geen achterlichten in zijn zicht, hooguit koplampen in zijn achteruitkijkspiegel. Toen zijn we met 200 kilometer per uur door het oog van de naald gekropen in een, eh, opmerkelijke inhaalmanoeuvre. De volgende dag zei ik: Jort moet maar even zonder mij rijden.” Kelder zegt zich er nu voor te schamen. „Je hitst elkaar op in zo’n sfeertje. Ik hield een toespraak in Belgrado en zei dat het gekkenwerk was wat we deden. Maar even later zoefden we weer met 250 naar Bulgarije.” Toen er een dode was gevallen, viel het doek voor de autorace.

Een minder bekende eigenschap van Kelder is zijn generositeit, zegt iedereen die hem kent. Vorig jaar werd Quote Media verkocht aan de Franse uitgever Hachette Filipacchi. Kelder was tegen het opgeven van de zelfstandigheid, maar kon wel zijn aandelenpakket van 3 procent verzilveren. Het leverde hem zo’n zes ton op. „Dat de redacteuren met lege handen stonden vond hij onrechtvaardig”, zegt Machteld Vos. Dus trakteerde hij 25 redacteuren en oud-redacteuren uit eigen zak op een vakantie in een vijfsterren-resort in Kenia. „Dat heeft hem minstens zestigduizend euro gekost”, zegt Van Regteren Altena.

Maar Kelder kan ook bot zijn. „Als hij niet in de stemming is, kan hij rustig zeggen: wegwezen, ik heb nu geen zin in je”, zegt Vos. „Daar moet je makkelijk mee om kunnen gaan, anders red je het niet.” Ook zijn beste vrienden moeten tegen een stootje kunnen. Daar kan Mark Rutte over meepraten. Alle Nederlandse politici waren „seksloos”, Rutte incluis, zei Kelder vlak voor de verkiezingen in het programma Pauw en Witteman. Rutte: „Ik vond het wel vervelend, dat heb ik hem ook gezegd. Waarom doe je dat nou? Dat helpt ons niet vooruit.”

Kelder kreeg zelf ook klappen te incasseren. In 2003 werden schoten afgevuurd op de redactie, en erger, op de slaapkamer van het zoontje van Quote-uitgever Van den Biggelaar. Men vermoedde een verband met de publicatie van de bekende foto waarop vastgoedhandelaar Willem Endstra en Willem Holleeder samen op een bankje zitten. De daders zijn nooit gevonden. Kelder kreeg beveiliging.

Ook op de redactie broeide het soms. Kelder had het volgens sommige redacteuren drukker met schnabbels, interviews en deelname aan The Quote Challenge dan met het blad. Journalist Eric Smit nam om die reden in 2003 met veel kabaal ontslag. Zijn ontslagbrief met beschuldigingen aan het adres van Kelder belandde in de Volkskrant en HP/De Tijd. Maar een half jaar later nam Kelder hem weer aan als adjunct-hoofdredacteur. De botsing wordt door iedereen, inclusief de betrokkenen zelf, een ‘clash van ego’s’ genoemd.

Door zijn scherpe en compromisloze uitspraken heeft Kelder een ‘rechtse ballen-imago’. Maar zo rechts is hij helemaal niet, vindt Hubert Smeets, hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer: „Op immaterieel gebied is hij juist heel liberaal. Staatsrechtelijk is hij een pietje precies. Over immigratie zul je hem nooit horen klagen, dat is voor hem geen issue. Daarin is hij heel Amerikaans: als je voor jezelf kunt zorgen, mag je hier zijn.” Kelder is ook vegetariër, zijn vriendin Georgina is lijstduwer voor de Partij van de Dieren. ‘De afdeling Groen Rechts’, noemt hij het. Maar tot afstand doen van zijn Maserati, die 1 op 5 rijdt, heeft zijn milieubewustzijn nog niet geleid.

Regelmatig zinspeelde Kelder op een politieke toekomst na zijn hoofdredacteurschap. Een beweging vóór de vrijheid, tegen overheidsbetutteling en vóór een schoner milieu. Maar die plannen zijn van de baan. Hij weet nog niet wat hij gaat doen, maar waarschijnlijk iets in de media. Het gerucht dat hij de nieuwe gratis PCM-krant De Dag zou gaan leiden, spreekt hij met klem tegen.

Kan Kelder loskomen van zijn imago? Dat is de vraag voor Eric Smit. „Het kost veel tijd om Zijne Exuberantie Kelder te zijn”, zegt Smit. „Hij is behoorlijk vastgeroest in zijn rol. Hij zou eens een spijkerbroek aan moeten trekken, nieuwe wegen inslaan. Jort Kelder opnieuw uitvinden, dat is de grote uitdaging waar hij voor staat.”

Vrijdagavond zat Kelder bij Pauw en Witteman. ’s Middags in Amsterdam vertelde hij dat hij daar een nieuwtje zal brengen over Bram Moszkowicz. De advocaat is door Kelder al eerder „maffiamaatje” genoemd, waarna deze uiteindelijk de verdediging van Willem Holleeder heeft neergelegd. In de uitzending vertelde Kelder dat Moszkowicz de dag na de begrafenis van Freddy Heineken in een visrestaurant is gesignaleerd met Holleeder, „vergezeld door willige dames”. Om te vieren dat Holleeder nu verlost was van bewakers van Heineken.

„Jort is zich er niet altijd van bewust welke krachten hij oproept”, zegt Van Regteren Altena. Er zijn al eens kogels afgevuurd op de redactie. Waarom laat hij de zaak niet rusten? „Vanwege je enorme rechtvaardigheidsgevoel”, zegt een redacteur van Quote. Kelder begint te lachen. „Nee, dat is te mooi.” Maar er komt geen duidelijk antwoord. Waarschijnlijk kan hij het gewoon niet laten.