Macht en moraal

Het Nederlandse bedrijfsleven steunt massaal Amerikaanse politici. Uit eigenbelang. Standpunten van de politici zijn irrelevant. Of een politicus voor of tegen de oorlog in Irak is, een racist of een homohater, dat maakt Philips of Shell niets uit. Als ze maar aan tafel mogen zitten bij hun Republikeinse congreslid en lobbyen voor hun belangen. Zonder donaties aan een politicus kom je nergens in de VS en je steunt liever een machtige politicus dan een idealist. Met politici die opkomen voor de belangen van minderheden of het milieu verkoop je geen flatscreens en geen benzine.

Onze bedrijven steunen Republikeinse politici die in Nederland nooit gekozen zouden worden, ze steunen een politiek die zelfs door de conservatieve stromingen in de VVD te rechts wordt gevonden. Maar de aanvankelijke boosheid over het feit dat die multinationals geld geven aan de uitbuitende, racistische, oorlogsgezinde stromingen in de VS, is na een rustkuur van twee dagen paaseieren zoeken alweer gezakt. Berusting volgt. Onze bedrijven volgen de gedragscodes van het land waar ze te gast zijn. Kop in het zand en handelen maar. Noem het de VOCmentaliteit. Ze volgen de macht. Als Obama straks de verkiezingen lijkt te winnen, steunen ze hem.

Bovendien, de Republikeinen zijn niet altijd boeven van het kaliber Bush of Cheney. Er zitten fatsoenlijke mensen tussen. En de Democratische partij wordt wel de ‘op een na meest kapitalistische partij’ van de wereld genoemd. Wat meestal geen compliment is.

En toch, die 15.500 dollar voor Dennis Hastert blijft me dwars-zitten. Hastert is een van de hardliners in de zinloze ‘war on drugs’, en bovendien tegen federale steun voor de wederopbouw van New Orleans. Hij voert een agenda die we hier op sommige punten als misdadig zouden betitelen.

Een Nederlandse multinational hoort zich niet door macht te laten leiden. Het hoort ook de waarden van onze samenleving uit te dragen. Wat zijn die mooie ethische gedragscodes anders waard? Multinationals die moraalloos achter de machthebbers staan, ik hoopte dat we die tijd hadden gehad.

Menno van der Veen

Publicist en programmamaker bij de Balie in Amsterdam.