India’s groene deelstaatje Sikkim in de Himalaya hoopt op ecotoeristen

Wie snakt naar bloemen, rust en schone lucht, moet zeker Sikkim bezoeken, een deelstaatje in de Indiase Himalaya, schrijft Jan Knaapen

Sikkim, de op één na kleinste deelstaat van India en weggestopt tussen Tibet, Nepal en Buthan in de Himalaya, haalt zelden de voorpagina’s. Niet van de Times of India, en al helemaal niet van buitenlandse kranten. Maar als dat wel het geval is, betreft het meestal goed nieuws.

Zoals toen enkele jaren geleden het hoofd van de deelstaat, chief minister Pawan Chamling, uitgeroepen werd tot de meest ‘groene’ deelstaatleider van India. Eén van zijn wapenfeiten was het tegenhouden van een waterkrachtcentrale die ernstige natuuraantasting zou hebben veroorzaakt. Afgelopen jaar kopten de Indiase kranten dat het toerisme in Sikkim sneller groeit dan in alle andere deelstaten. Dit terwijl het toerisme in India als geheel toch ook al flink in de lift zit. Wat maakt Sikkim zo bijzonder? De bergnatuur van de Himalaya?

Pawan Chamling was enige tijd geleden in Nederland en legde het zelf uit. De chief minister – hij is weliswaar regeringshoofd maar de titel minister-president is voorbehouden aan de politiek leider van het land – zit er ontspannen bij. Hij is omgeven door ondermeer vier ministers en staatssecretarissen. Ze zijn in Nederland om zich te laten voorlichten door Nederlandse bloemkwekers. En daarnaast om reislustige Nederlanders te verleiden tot een bezoek aan zijn ‘peaceful mountain paradise’.

steile berghellingen

Chamling: „Nog steeds leeft zestig procent van onze bevolking van de landbouw, maar slechts dertien procent van het land is daarvoor geschikt. De rest zijn steile berghellingen, kloven, gletsjers en jungle. Bijna de helft van Sikkim is bos. Dat willen zo houden, maar we willen ook nieuwe kansen bieden aan de jonge generatie.”

De Sikkimese regering zet in op weinig milieubelastende sectoren als bloemenkwekerij, ecotoerisme en de IT. Dat laatste is nog het minst ver van de grond, maar een begin is gemaakt. Dankzij een veertigtal gratis internetcafés heeft 99 procent van de bevolking nu internettoegang. De meer afgelegen wonende Sikkimees die de marktprijs van hop, gierst of rijst wil opzoeken, zal wellicht een kleine dag moeten lopen – voor Himalayabewoners alleszins aanvaardbaar.

wilde Orchideeën

Sikkim is de groenste en de dunstbevolkte deelstaat van India. Op iets meer dan een vijfde van de oppervlakte van Nederland herbergt het zowel laagland met subtropische jungle als de op twee na hoogste berg ter wereld, de 8,586 meter hoge Kangchenjunga. En uiteraard alles daartussenin. De ongekende variatie aan hoogte, terrein en klimaat maakt Sikkim één van de meest biodiverse plaatsen op aarde. Het ontvangt jaarlijks tientallen rotsplantenverenigingen, rododendronkwekers en botanische expedities.

Tot de botanische attracties behoren tenminste 450 soorten orchideeën en vele prachtige lelie-achtigen. Sinds kort lukt het om deze gevoelige planten te kweken in kassen. De verkoop ervan in andere delen van India is redelijk succesvol, zodat nu gedacht wordt over internationale export. Van Nederlandse kwekers hoopt de delegatie nog een aantal kneepjes van het vak te leren.

„Het tweede dat we willen exporteren is schone lucht”, zegt Chamling met een glimlach. Dan legt hij uit wat hij bedoelt: de onbedorven en gevarieerde natuur van Sikkim.

Hij wijst naar buiten, waar het Amsterdamse verkeer langsraast. „Laat iedereen die thuis geen schone lucht heeft, bij ons komen om ervan te genieten. Sikkim is gemaakt voor ecotoerisme.” Een andere publiekstrekker in Sikkim zijn de Tibetaans-boeddhistische tempels, waaronder het wereldberoemde Rumtek-klooster.

Sikkim wil dus groen blijven en ecotoerisme kan daarbij helpen. Maar de Sikkimese regering doet meer. Zo is commerciële boskap sinds enkele jaren in de hele deelstaat verboden – een unicum in India. De aloude gewoonte om vee in de bossen te laten grazen – waardoor het bos langzaam maar onherroepelijk wordt onttakeld – is ook verleden tijd. De regering biedt de boeren een alternatief door te helpen met het inzaaien en afrasteren van weides.

En met ecotoerisme als alternatieve inkomstenbron. Het trefwoord is farm stay, kleinschalig verblijf bij boerengezinnen in de dorpen. Chamling: „We willen dat uw euro’s direct naar de dorpelingen gaan, zonder tussenkomst van reisbureaus of overheden. In ruil daarvoor krijgt u een kijkje in hun dagelijkse leven.” Ook worden nieuwe routes opengesteld voor trekking. De vele onverharde bergpaden – verharde wegen zijn er nauwelijks – vormen een mekka voor de avontuurlijk ingestelde, sportieve toerist.

En het milieu? Wie rondreist door India kan constateren dat elders in het land op dit punt nog veel te verbeteren valt. Waar (Indiase) toeristen verschijnen raken de bermen en bospaden vol afval, heldere beken worden open riolen. „Dat zal in Sikkim niet gebeuren”, verzekert Chamling.

Pelgrims

Chamlings recentste wapenfeit is de openstelling van de sinds 1962 gesloten handelsroute naar Tibet. Dit kan grote gevolgen hebben voor het toerisme in de hele regio. De 4300 meter hoge Natu La-pas is nu open, zij het alleen voor handelsverkeer.

Maar daarbij blijft het niet als het aan de Sikkimezen ligt, zegt Chamling’s persoonlijk secretaris. „Bedevaart is de volgende stap. We verwachten jaarlijks tienduizenden pelgrims – boeddhisten en hindoes – die via Gangtok naar Lhasa willen. En verder naar de heilige berg Kailash.” De weg over de Nathu La is namelijk veel makkelijker en maar half zo lang als de gebruikelijke route via Kathmandu.