Wakker gekust door de sloopkogel

De locatie is geweldig. Het rijtje vooroorlogse huizen dat bekend staat als het Stiroblok ligt ingeklemd tussen twee architectonische meesterwerken. Aan linkerzijde torent de majestueuze hefbrug uit boven de Rotterdamse skyline, aan het andere uiteinde strekt Carel Weebers Peperklipgebouw zich uit langs de Rosestraat. Voor projectontwikkelaars moet het verpauperde huizenblok een doorn in het oog zijn geweest. Vandaar dat de eigenaar, het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam, enkele jaren geleden besloot het te slopen.

Nicole Driessens en Ivo van den Baar, die sinds 1999 samenwerken als het kunstenaarsduo Wandschappen, woonden zeven jaar lang op Rosestraat 14A. Zij zagen de huizenrij verloederen. Steeds meer panden werden dichtgetimmerd. Druivenranken, klimop en braamstruiken namen bezit van de achtertuinen. „Met ieder huis dat leeg kwam te staan, nam de overwoekering toe”, vertelt Ivo van den Baar. „Zo werd het idee voor ons kunstwerk geboren. We wilde wat er aan de achterkant van ons huis gebeurde ook aan de voorkant laten zien.”

Het duo stapte naar woningbouwvereniging de Nieuwe Unie met een voorstel: laat ons de gevels van de huizen beschilderen, dan hebben de bewoners aan de overkant tot de sloop iets moois om naar te kijken. De woningbouwvereniging hapte toe, en vroeg de kunstenaars ook zorg te dragen voor het dichttimmeren van de huizen. In 2005 nam het duo intrek in twee leegstaande panden. Hun voormalige woonhuis werd schildersatelier, een woning verderop deed dienst als zagerij voor de panelen.

Het idee was een muurschildering te maken van 220 x 9 meter, met de plantengroei uit de achtertuinen als voornaamste motief. Driessens en Van den Baar noemden hun project A Sleeping Beauty. Want net als Doornroosje zou het huizenblok in langdurige slaapstand verkeren, om uiteindelijk wakker gekust te worden door de sloopkogel. Om al dat muuroppervlak te beschilderen nodigden ze zeven Rotterdamse collega’s uit, onder wie kunstenaars Bas Zoontjes en Ellemieke Schoenmaker.

Het project had in 2006 afgerond moeten zijn, maar er waren nogal wat tegenslagen. Zo viel er tijdens een storm een steiger op geparkeerde auto’s, en werd in de zomer een van de kunstenaars onwel door een zonnesteek. „Het was afzien”, beaamt Van den Baar. „Ook de logistieke kant was heel lastig. Soms bleven huurders opeens twee maanden langer zitten, en moest ik de kunstenaars op het laatste moment afbellen. Daardoor kwam het kunstwerk nogal at random tot stand. De niet te voorspellen leegloop was de sturende factor. Die bepaalde de stijlcombinaties.”

Nog altijd zijn er gaten in het kunstwerk. Bar The Mayflower en Café de Stoomtram zijn nog steeds niet onteigend en achter de ramen van enkele bovenwoningen hangen nog gordijnen. Die plekken zijn dus nog niet door geschilderde klimrozen begroeid. Maar de overige huizen baden in een sprookjesachtige sfeer. Mooi is het blauw-gele moeras boven de etalage van bromfietsenhandel Fred, waar grimmige, met Spaans mos begroeide takken vanaf de daklijst naar beneden hangen. De schaduw van de boom die voor het huis staat, gaat naadloos in de schildering op.

Het heeft iets tragisch, dat er zoveel moeite en geld – het project kostte zo’n 70.000 euro – is gestopt in een kunstwerk dat onherroepelijk tegen de vlakte gaat. Ivo van den Baar vertelt dat het project om die reden soms botte reacties opriep. „Omwonenden vroegen zich af waarom hun huis niet werd opgeknapt, maar er wel geld voor kunst bleek te zijn.”

Intussen takelt A Sleeping Beauty in rap tempo af. Kleuren vervagen, op diverse plekken zijn affiches over de schildering geplakt. Van den Baar, laconiek: „Het is een gevecht. Maar dat hoort bij de grote stad.”

A Sleeping Beauty. Stieltjesplein/ Rosestraat, Rotterdam. Inl: www.asleepingbeauty.nl