Waarom paus niet en Dalai Lama wel?

De voorzitter van het Europees Parlement heeft de paus uitgenodigd voor een bezoek.

Daar is niet iedereen in Brussel het mee eens.

De paus op bezoek in ‘zijn’ parlement. René van der Linden, lid van de Eerste Kamer voor het CDA en voorzitter van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa, zou het „prachtig” vinden. Begin deze week herhaalde hij zijn uitnodiging om de paus in Straatsburg een toespraak te laten houden tegenover parlementariërs uit de 46 landen, die de Raad van Europa telt.

De paus krijgt het nog druk. Eind vorige maand vroeg de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement, de Duitse christen-democraat Pöttering, ook al aan de paus de volksvertegenwoordiging van de Europese Unie toe te komen spreken. Het leverde Pöttering kritiek op van onder anderen D66-Europarlementariër Sophie in ’t Veld. „Ik zie de noodzaak niet allerlei religieuze leiders naar het parlement te halen”, zei zij in een reactie. En dat gold in het bijzonder de huidige paus Benedictus XVI. „Hij gaat assertief in tegen Europese waarden over homo’s en vrouwen’’.

Dit is weer tegen het zere been van Maria Martens, haar CDA-collega in het Europees Parlement. Zij noemt de verontwaardiging van haar D66-collega „selectief”. „Ik heb D66 niet gehoord toen de Dalai Lama op bezoek kwam”, aldus Martens. Volgens In ’t Veld is dit een onterechte vergelijking. „De Dalai Lama heeft niet de plenaire vergadering toegesproken, maar een ontmoeting gehad met europarlementariërs. Het was een dialoog, en geen monoloog die de paus mag gaan houden.”

Volgens In ’t Veld hebben haar bezwaren niets te maken met anti-katholicisme. Ze vindt alleen dat er een strikte scheiding moet worden aangehouden tussen kerk en staat. Als de paus zou worden behandeld als vertegenwoordiger van één van de vele maatschappelijke organisaties zou ze daar geen moeite mee hebben. Maar wat haar stoort, is de bijzondere rol die de paus krijgt toebedeeld. In ’t Veld: „Het gebeurt allemaal op een weinig transparante manier. Dan hoor je weer over voorzitter Barroso van de Europese Commissie die een privébezoek aan de paus bracht. Hoezo privébezoek, denk ik dan?”

Politici uit de niet-confessionele hoek zijn extra argwanend omdat de paus een zeer uitgesproken mening heeft over de wijze waarop het verenigd Europa zich ontwikkelt. Twee weken geleden, aan de vooravond van de vijftigste verjaardag van de Europese Unie, trok hij tijdens de bisschoppenconferentie in Rome nog eens fel van leer tegen die Europese politici die ervan hadden afgezien een verwijzing naar God in de Europese Grondwet op te nemen. „Als op de vijftigste verjaardag van het Verdrag van Rome de regeringen van de Unie dichterbij hun burgers willen staan, hoe kunnen zij dan een essentieel element zoals het christendom, waarin een grote meerderheid zich blijft herkennen, uitsluiten van de Europese identiteit?”, zo vroeg Benedictus XVI zich af. Hij bestempelde deze houding als „een eenzijdige vorm van zelfverloochening’’, die ertoe leidt dat het Europese continent „aan zijn eigen identiteit twijfelt”.

De paus mag zijn mening geven zoals iedereen dat mag, zeggen politici van christen-democratische huize. CDA’er Van der Linden: „Ik ben een groot voorstander van de scheiding tussen kerk en staat. Maar ik zie niet in waarom kerken hun mening niet zouden mogen uitdragen.”

De angst bij Sophie in ’t Veld is, dat een instituut als de katholieke kerk sluipenderwijs toch een directe invloed op de Europese politiek krijgt. Angst die extra gevoed wordt door de uitbreiding van de Europese Unie met streng katholieke landen, waaronder Polen. Gelovige parlementariërs uit dat land kunnen het principiële debat over scheiding tussen kerk en staat maar moeilijk plaatsen.

Als het aan de Polen ligt, wordt ook het debat over de verwijzing naar God in de Grondwet heropend. Ook stelden Poolse Europarlementariërs twee jaar geleden voor een nieuwe vleugel van het Europees Parlement in Brussel naar de toen net overleden paus Johannes Paulus II te vernoemen. Het leidde tot onthutste reacties bij anderen. „Het Europees Parlement is niet de Heilige Stoel van Rome”, zei de Duitse liberale Europarlementariër Alexander Alvaro.