Vermaak tijdens het wassen

Een appartement met aparte slaapkamer, uitzicht op een blinde muur, vergezeld van een huurcontract vol verboden. Geen huisdieren. Niet onderhuren. Wasmachine of droger verboden. In New York kost deze huisvesting je zo’n 2.000 dollar per maand.

Lang leve Dirty laundry: loads of prose dan maar, een karavaan van jonge en meest onbekende auteurs die langs New Yorkse wasserettes trekt om voor te lezen uit eigen werk, terwijl de toehoorders wachten op de machines die hun werk doen.

„Cafés en restaurants zijn geweldig als ontmoetingsplaats”, vertelt Dirty Laundry-oprichter Emily Rubin. „Maar ze sluiten mensen zonder geld uit. Een wasserette doet dat niet.”

Bovendien heeft een wasserette iets magisch, vindt ze. „Als we wassen, verschonen we onze vieze kant. In het openbaar.”

De eigenaar van de Giant Laundromat (58 wasmachines, zestig drogers, 24 uur per dag open) in de wijk Williamsburg heeft geen probleem met de luidsprekers die zijn standaard muzak proberen te overstemmen, of met bezoekers die op de machines klimmen.

Anderen wel. Een punkmeisje wil haar zwarte T-shirts en ondergoed met afbeeldingen van de Britse Union Jack netjes opvouwen, maar haar weg naar de vouwtafel wordt versperd door literatuurliefhebbers. Ze duwt wat tegen mensen aan. Haar oordeel: „geschift”.

Om ‘echte’ bezoekers van de wasserette bij het voorlezen te betrekken, deelt Emily Rubin wasmiddel en quarters voor de machines uit. De avonden worden opgedeeld in een was- en droogsegment. De eerste voorleesbeurt duurt precies 26 minuten, de tijd van een wasbeurt. Daarna speelt gitarist Smitty een deuntje en kan de was de droger in. Aan het einde van de avond wordt er een waszak verloot, gesigneerd door de auteurs.

Omdat de was doen een stille aangelegenheid is, is Rubin blij met elk commentaar dat ze uit de wasserette krijgt. Een auteur las eens een „zeer seksueel, donker en expliciet” verhaal voor, vertelt ze. Achterin de wasserette begon een dame te sputteren. Dit kón toch niet, haar dochter van tien hoefde dit toch niet aan te horen.

Rubin sprak haar aan. Mevrouw, het is tien uur ’s avonds, zei ze. Moet uw kind niet in bed liggen? Rubin: ,,Nou, toen was ze stil.”

Freek Staps

Bekijk een videoverslag van een Dirty laundry-voorleesavond op www.nrc.nl/newyork.