Oneven kentekens eerst

De filedruk is in het eerste kwartaal van 2007 alwéér toegenomen, met 20 procent.

Tijd voor een duurzame, goedkope oplossing: het spreiden van de rijtijden.

Illustratie Milo Vier feiten over files Files kosten de Nederlandse economie – exclusief verkeersongevallen – jaarlijks tussen de 1 en 2 miljard euro. Files ontstaan hoofdzakelijk in de ochtend- en in de avondspits. Nederland heeft voldoende wegcapaciteit maar het verkeersaanbod in de piekuren (van 6:00 tot en met 8:30 en van 16:00 tot en met 18:30 uur) is te groot. In 2005 legden Nederlanders 194 miljard kilometer af. Het openbaar vervoer pakt slechts 10 tot 15 procent van die vervoersbehoefte. Er is een significante afname van files in vakantieperioden. ‘10 Procent minder verkeer levert 40 procent minder files op’, aldus brancheorganisatie Transport Logistiek Nederland Meer informatie op rijtijdenspreiding.nl Milo

De filedruk is in het eerste kwartaal van 2007 met 20 procent toegenomen, aldus nrc.next op maandag. Intussen wringt de overheid zich in allerlei bochten om het fileprobleem te tackelen. De overheid houdt krampachtig vast aan de kilometerheffing als oplossing. Maar er is nooit gekeken naar de gedragseffecten van die heffing. Wel is zeker dat de invoer van dat systeem al drie miljard euro kost. Een dure gok dus.

Is er dan geen betrouwbaarder alternatief? Zeker wel. De oplossing moet worden gezocht in het spreiden van rijtijden. Dat werkt als volgt.

Elke auto heeft een kentekenplaat met een numerieke en tweecijferige code. Deze tweecijferige code is even of oneven. We splitsen automobilisten in twee groepen: groep één heeft de even, groep twee de oneven code.

Vervolgens kennen we een rijtijdenspreiding toe. Automobilisten met een even kenteken berijden in de ene week de snelwegen van 6:30 tot en met 9:00 uur (heen), en van 16:00 tot en met 18:30 uur (terug). Automobilisten met een oneven kenteken berijden daarentegen de ene week de snelwegen vanaf 8:00 uur (heen) en vanaf 17:30 uur (terug). De week daarop wisselen we de tijden voor de twee groepen om.

Rijtijdenspreiding alleen is niet voldoende. Om haar te laten slagen, moet ook op andere terreinen worden ingegrepen. Ik noem er drie.

1 Stap over op afstandwerken en flexibele werktijden. Waarom praten we in Nederland zoveel over de 24-uurs economie terwijl we krampachtig vasthouden aan de negen-tot-vijf-cultuur? Een thuiswerkplek kan fiscaal aantrekkelijk worden gemaakt. Over flexibele werktijden zullen werkgeversorganisaties afspraken moeten maken.

2 Maak openbaar vervoer een volwaardig alternatief van de auto. Dat is het nu namelijk geenszins. Maak het openbaar vervoer daarom – om te beginnen – gratis voor bepaalde groepen buiten de spitstijd, bijvoorbeeld 60-plussers.

3 Ontlast de Randstad. Ruim vier op de tien Nederlanders wonen in de Randstad. Nog meer mensen werken er. Gevolg: files. In 2005 tachtig procent van het totaal. Er zijn genoeg andere regio’s waar economische activiteiten kunnen worden ontplooid. Groningen en Friesland bijvoorbeeld.

De rijtijdenspreiding met de nevenmaatregelen leidt niet alleen tot minder files in de spits, maar ook tot structurele, financiële voordelen voor overheid en bedrijfsleven.

De negatieve reacties zijn voorspelbaar. Het vrijwillige karakter en de juridische haalbaarheid stuiten op bezwaren. Mijn wedervraag: gaan we miljarden euro’s aan asfalt besteden op basis van onzeker onderzoek of kiezen we voor een structurele oplossing van het fileprobleem en gebruiken we het geld voor betere doelen zoals gezondheidszorg en onderwijs?

Ron Zwetsloot is filerijder tussen Den Haag en Lelystad.