ChristenUnie botst op homo’s

Wat bedoeld was als steun aan ambtenaren die geen homo’s willen huwen, keert zich tegen de ChristenUnie. De beide coalitiegenoten kijken ontspannen toe.

„Dat waag ik te betwijfelen”, zei premier Jan Peter Balkenende (CDA) gisteren in antwoord op de vraag of de zinsnede in het regeerakkoord over homohuwelijken een ongewenst effect had. Immers, in steeds meer gemeenten nemen de seculiere en liberale partijen moties aan die trouwambtenaren dwingen homohuwelijken te sluiten, ook al hebben zij gewetensbezwaren. Daarmee reageren ze op de passage in het regeerakkoord die gewetensbezwaarde ambtenaren juist in bescherming neemt.

Voorlopig hoogtepunt in de ‘tegenactie’ van de vrijzinnige politiek is de kwestie van wethouder Jan Rozema van de ChristenUnie in Smallingerland. Hij legde deze week zijn functie als trouwambtenaar neer, nadat de gemeenteraad een SP-motie had aangenomen die ambtenaren verplicht homohuwelijken te sluiten. Ook in andere gemeenten zijn al dergelijke moties aangenomen en PvdA-voorzitter Van Hulten spoort zijn raadsfracties zelfs aan dat overal te doen.

De discussie over de zogenoemde weigerambtenaren toont het ongelijk van Balkenendes laconieke reactie van gisteren aan. Al sinds 2001, toen het homohuwelijk mogelijk werd gemaakt, mogen ambtenaren met gewetensbezwaren weigeren een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht te sluiten. Tot de verschijning van het regeerakkoord van CDA, PvdA en ChristenUnie ging dat probleemloos, omdat er in de praktijk in elke gemeente een homohuwelijk gesloten kon worden.

Met name ChristenUnie-voorman Rouvoet zit met de discussie in zijn maag. In plaats van een geruststellend signaal aan zijn eigen achterban, wordt de passage in het regeerakkoord nu aangegrepen om gewetensbezwaarde ambtenaren onder druk te zetten. Dat was nou nadrukkelijk níet de bedoeling van het akkoord. Ook volgens verantwoordelijk minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) ziet een onbedoeld effect van het regeerakkoord.

Rouvoet komt daarmee onder vuur te liggen in eigen kring. Partijvoorzitter Blokhuis van de ChristenUnie zegt: „Ik vind dat we van de coalitie een bepaalde inspanningsverplichting mogen verwachten om deze ambtenaren te beschermen”. Ook lokaal klinken dergelijke geluiden door.

Rouvoet, en in iets minder mate ook premier Balkenende, proberen de discussie te bedwingen door te zeggen dat het ‘probleem’ op „lokaal niveau praktisch moet worden opgelost”. Dat wil zoveel zeggen als: zolang in iedere Nederlandse gemeente homo’s kunnen trouwen, is er niets aan de hand. Ter Horst gaat daar binnenkort over in gesprek met de Vereniging Nederlandse Gemeenten.

De vraag is wanneer Rouvoet een beroep gaat doen op deel twee van de homo-paragraaf in het akkoord. Daar staat: „Mochten er in de gemeentelijke praktijk problemen ontstaan, dan zullen initiatieven worden genomen om de rechtszekerheid van gewetensbezwaarde ambtenaren veilig te stellen.” Rouvoet leek daar gisteren al wat meer naar op weg dan Balkenende, hoewel ook Rouvoet zei dat een eventuele wettelijke regeling „juridisch moeilijk ligt”.

PvdA-leider Bos houdt zich op de vlakte, maar liet gisteren wel weten dat wat de PvdA betreft geen sprake kan zijn van wetgeving die ambtenaren het recht geeft te weigeren homo’s te trouwen. Eerder veroorzaakte de homo-paragraaf grote ophef binnen de PvdA. Nu lijkt de PvdA juist van de kwestie te profiteren: op lokaal niveau kunnen politici zich er juist in positieve zin mee onderscheiden.

Ook binnen het CDA is de ophef over de kwestie minimaal. De christendemocraten zijn al decennia lang gewend aan het voeren van een niet al te aanstootgevende politiek, slechts losjes gebaseerd op de christelijke wortels. CDA’ers vinden het interessant om te zien hoe de ChristenUnie, die vanuit de oppositie het CDA altijd zwaar bekritiseerde over het gebrek aan bijbelvastheid in het regeerbeleid, dit probleem gaat oplossen.

Vooralsnog komt ook de ChristenUnie weg met een verwijzing naar de praktische oplossingen op lokaal niveau. Maar zowel vanuit eigen kring als vanuit de streng gereformeerde SGP-fractie neemt de kritiek op de ChristenUnie toe. De SGP heeft donderdag schriftelijke vragen gesteld naar aanleiding van de gebeurtenissen in Smallingerland. Aan André Rouvoet de taak om zowel het regeerakkoord uit te voeren, als zijn achterban tevreden te houden.