Prima supernep met chablis-moment

Empel, 26-03-07. Vinex-wijk bij Den Bosch. Foto Leo van Velzen NrcHb. wijken huizen bouw bouwterreinen woningen Velzen, Leo van

Gebouw: waterwoningen in De Groote Wielen, Den Bosch. Ontwerp: Liesbeth van der Pol. Opdrachtgever: Gebroeders van Wanrooij. Bouwkosten: 4 miljoen euro. Opgeleverd: 2006.

Steeds verder rukt het neotraditionalisme op in de Nederlandse architectuur. In het begin van de jaren negentig was het in Nederland nog het exclusieve domein van buitenlandse architecten als de Italiaan Adolfo Natalini en de Belg Charles Vandenhove. Later kwamen ook Nederlandse bureaus, doorgaans niet de allerbekendste, tot het inzicht dat er een markt is voor gebouwen die lijken op die uit de tijd van voor het modernisme. En nu, in het eerste decennium van de 21ste eeuw, werpen ook ‘moderne’ bureaus zich op een of andere vorm ervan.

Opzienbarend neotraditioneel zijn bijvoorbeeld de woningen die nu naar een ontwerp van Liesbeth van der Pol zijn gebouwd op kleine eilandjes in De Groote Wielen, een Vinexwijk nabij Den Bosch. Van der Pols wijkje van 24 woningen bestaat uit stralend witte twee-onder-één kappers, rijtjeshuizen en villa’s die zijn gebouwd in een stijl die je plattelandsclassiscisme zou kunnen noemen. Het sluit niet aan op een Nederlandse bouwtraditie, maar op een Amerikaanse stijl. De woningen in De Groote Wielen lijken op de oude, houten landhuizen, zoals die in de 19de eeuw vooral in het zuiden van de Verenigde Staten werden gebouwd en nu weer opduiken in de nieuwe stadjes als het door Disney gebouwde Celebration in Florida. De terrassen - bijna alle woningen hebben er twee - zijn allemaal voorzien van een dak dat rust op vijf kolommen. Daardoor doen ze denken aan de frontons van antieke Griekse tempels. Ook de entreezijdes zijn voorzien van kolommen en verwijzen eveneens naar het goede, oude classicisme. Opvallend zijn ook de details: de dakbalken zijn mooi afgerond en dwarsbalken hebben zelfs heuse bloemornamenten.

Over het neotraditionalisme beweren critici vaak dat het nep is. Als ze gelijk hebben, dan zijn Van der Pols woningen in De Groote Wielen supernep. Niet alleen lijken ze decorstukken uit de film The Truman Story (vanavond op Net5. 20.30 uur), maar ook in materiaalgebruik staan ze haaks op het modernistische streven naar ‘eerlijkheid’ en ‘waarheid’. Anders dan de Amerikaanse huizen lijken die van Van der Pol alleen maar van hout. De gepotdekselde planken op de gevels zijn van cementvezelplaat die nauwelijks onderhoud behoeven. Ook de grijze daken, die van zink lijken, zijn van kunststof, evenals de kozijnen. Alleen de kolommen zijn van hout.

Maar Van der Pols plattelandsclassicisme is wel supernep die werkt. Volgens eigen zeggen ontwierp ze de woningen met ‘het witte-wijnmoment’ in gedachten. Ze stelde zich voor waar een Vinexwijkbewoner naar verlangt als hij in de file staat op weg naar huis en bedacht dat hij zo gauw mogelijk een glas wijn op een zonnig terras zou willen drinken. Zelfs nu de eilandjes waar de huizen op staan nog niet zijn omgeven door water maar door zand, geeft haar wijkje inderdaad al zo’n soort gevoel: tussen de witte, classicistische terraswoningen waan je je in een luxe vakantieoord waar de witte wijn altijd een goede chablis is.