Lipcorrectie? Schaam u niet

Vrouwen krijgen via media een ideaalbeeld aangemeten van de vagina.

En wat is er precies mis met de weloverwogen, estetische wensen van een vrouw?

Vaginale chirurgie, met name de correctie van schaamlippen, staat sterk in de belangstelling door de recent verschenen documentaire ‘Beperkt Houdbaar’ van Sunny Bergman. Kritische geluiden hebben de overhand als het gaat om deze vorm van cosmetische chirurgie – bijvoorbeeld dat vrouwen een ideaalbeeld krijgen voorgespiegeld dat onhaalbaar of onwenselijk is. Daar zijn drie kanttekeningen bij te plaatsen.

1Aan de schaamlipcorrectie ligt geen ‘Battle of the Sexes’ ten grondslag. Hoeveel vrouwen in Nederland hun schaamlippen laten corrigeren, is onbekend. Wel is – ook in mijn eigen praktijk – een toename merkbaar. De meeste vrouwen die voor een schaamlipcorrectie komen, doen dat voor zichzelf. Anders dan bij borsten en billen, interesseren mannen zich namelijk nauwelijks voor de precieze vorm van schaamlippen. Bovendien zijn de schaamlippen in het dagelijks leven ook niet zichtbaar. Maar waarom dan toch een correctie? Voor de meerderheid geldt dat het een praktische reden heeft: wanneer de binnenste schaamlippen uitsteken, kunnen ze tegen elkaar aan schuren bij fietsen, paardrijden of hardlopen; dat kan leiden tot wondjes en pijn. Ook de coïtus en de dagelijkse hygiëne worden bemoeilijkt als de binnenste schaamlippen te ver uitsteken. Het verhelpen hiervan is in de medische praktijk al decennia gangbaar.

2Wat is er mis met esthetische overwegingen? Vrouwen hebben in toenemende mate een ideaalbeeld van de vagina: brede en volle buitenste schaamlippen en korte, smalle binnenste schaamlippen. Dit beeld vindt men nauwelijks terug in de werkelijkheid. Toch is het beeld in vruchtbare bodem gevallen. Men kan daar vraagtekens bij zetten. Maar binnen de cosmetische chirurgie is de wens van de patiënt leidend, ook als er geen duidelijke klinische verschijnselen aan ten grondslag liggen. Van belang bij vaginale chirurgie is wel dat het beoogde resultaat binnen de normale anatomische variatie valt. Zolang dat het geval is, getuigt het slechts van puriteins moralisme om de wens van de vrouw al bij voorbaat af te keuren.

3In de medische ethiek speelt het zelfbeschikkingsrecht een centrale rol. Vooral bij cosmetische ingrepen, waarbij de medische noodzaak ontbreekt, is het recht om zelf keuzes te maken van wezenlijk belang. Dit geldt voor schaamlipcorrecties des te meer, omdat het een ingreep is die hoofdzakelijk wordt verlangd door de vrouw zelf. Het resultaat is immers alleen zichtbaar voor haar en de partner. Helaas wordt in de Verenigde Staten deze tak van chirurgie voornamelijk uitgeoefend door plastisch chirurgen met een commerciële praktijk. Voorkomen moet worden dat vrouwen door ‘verkooppraatjes’ wordt verleid tot iets wat ze niet willen. De cliënt moet dus goed geïnformeerd worden. Zolang aan de zorgvuldigheidseisen wordt voldaan, is er weinig aan de hand. Hopelijk zal er in de toekomst net zo weinig plaats zijn voor verkooppraatjes van cosmetisch chirurgen als voor de opgeheven vingers van moralisten.

Stijn Bauland is als plastisch chirurg verbonden aan het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen.