Geef gemeenten belasting terug

Bij het Europees Hof in Luxemburg is aanhangig gemaakt of de bevolking van Tenerife haar eeuwenoude jaarlijkse carnaval mag blijven vieren. Daar is namelijk bezwaar tegen gemaakt, omdat tot in de kleine uurtjes wordt gefeest, wat meer decibellen produceert dan de 55 die Brussel toelaatbaar acht. En het nieuwe kabinet heeft besloten om 800 miljoen euro uit de vermogens van de provincies te halen en die „bij voorkeur via een bestuurlijke afspraak” in te zetten voor ecologie, platteland en bereikbaarheid. Het zijn twee voorbeelden van doorgeslagen centralisme.

Nog een voorbeeld. De door Brussel toegelaten hoeveelheid fijnstof is zodanig dat in de Randstad nauwelijks meer gebouwd kan worden. Het gaat om lokale vervuiling waar de rest van Europa geen last van heeft.

Als iemand het niet eens is met een bouwbeslissing, dan is de weg naar Luxemburg altijd kansrijk. Het Europees Hof concludeert namelijk bijna altijd dat Brusselse bemoeienis gerechtvaardigd is. Het doorgeslagen centralisme van Brussel is een van de hoofdredenen waarom Nederland de Europese Grondwet heeft afgewezen.

Het nieuwe kabinet lijkt daarvan te hebben geleerd. Het wil „de positie van de lidstaten versterken waar dat kan” en vindt „verdere uitbreiding en verdieping […] geen vanzelfsprekende motoren voor de Europese samenwerking”.

Wordt die lijn nu ook doorgetrokken naar de verhoudingen binnen Nederland? Op papier wel. Zo moet „decentralisatie van taken en bevoegdheden naar en zelfstandigheid van provincies en gemeenten met kracht worden bevorderd”, onder andere met een „nader in te vullen […] verruiming van het lokale belastinggebied inclusief compenserende beperking van de rijksbelastingen”.

Prachtig. Het eerste wat je dan zou verwachten is dat het huurdersdeel van de onroerendezaakbelasting weer in ere wordt hersteld. Dat is een gemeentelijke belasting die door Zalm is afgeschaft. Maar ondanks de mooie woorden gaat het nieuwe kabinet gewoon door met centraliseren van belastingen. In plaats van de onroerendezaakbelasting aan de gemeenten terug te geven wordt een greep in de lokale reserves gedaan. Alleen indien lagere overheden hun uitgaven uit eigen belastingen financieren, kan een goede afweging tussen de kosten en baten van lokaal beleid worden gemaakt.

Jan Oosterhaven, hoogleraar ruimtelijke economie, is Statenlid van de Partij voor het Noorden.