Een spel voor koopman en dominee

De Europese Commissie heeft een eerste stap gezet in een inbreukprocedure tegen Den Haag wegens het Nederlandse gokbeleid. Dat gaat in tegen de regels van de interne markt. Er zijn „dringende redenen van algemeen belang”.

„Scandinaviërs zijn gek, wilde pokeraars. Maar ook Italianen hebben geen flauw benul waarmee ze bezig zijn.” Maandagavond tegen tienen. Op een studentenetage in de Amsterdamse Pijp zit Hans van Haarlem (25) voor twee 24 inch computerschermen. Op de in Nederland illegale site www.everestpoker.com speelt hij nog een paar ‘handjes’. „Want”, zo verklaart de gesjeesde student, „na een middag op het terras moet er nog even ‘gewerkt’ worden.”

Gokken op internet. Een legaal aanbod, zoals Holland Casino dat in de fysieke wereld verzorgt, is er niet. Maar daar komt verandering in als de Eerste Kamer nog voor de zomer over een voorstel tot wijziging van de Wet op de kansspelen beslist. Het ministerie van Justitie wil voor een proef van drie jaar het monopolie van het staatsbedrijf Holland Casino met de virtuele wereld uitbreiden.

En dat terwijl het Nederlandse kansspelenbeleid binnen de EU omstreden is. Zonder vergunning mag een bedrijf in Nederland geen casinoactiviteiten exploiteren. In de praktijk verleent de overheid de enige vergunning altijd aan Holland Casino, waarvan de inkomsten terugvloeien in de staatskas. Buitenlandse bedrijven hebben hierdoor op de Nederlandse markt het nakijken en dat is een inbreuk op het vrij verkeer van diensten binnen de EU.

Tenminste, dat vindt een aantal Europese aanbieders van off- en online gokdiensten die hierover bij de Europese Commissie hebben geklaagd. De Commissie is daarom een inbreukprocedure gestart en heeft de Nederlandse regering vorige maand schriftelijk om opheldering verzocht. „In beginsel is gokken een nationale aangelegenheid, maar het mag niet zo ver gaan dat op oneigenlijke gronden de deur voor buitenlandse exploitanten wordt dichtgehouden”, zegt een woordvoerder van eurocommissaris McCreevy (Interne Markt).

Nederland stelt zich op het standpunt dat de gokmonopolies van bedrijven als Holland Casino en de Lotto gerechtvaardigd zijn om „dringende redenen van algemeen belang”, zoals het voorkomen van gokverslaving, consumentenbescherming en het tegengaan van illegaliteit en criminaliteit. Over deze zogenoemde kanalisatiegedachte heeft pokeraar Van Haarlem zo zijn eigen mening. „Dat is toch om van te kotsen”, zegt hij terwijl hij met een paar muisklikken behendig zijn inzet met 30 dollar verhoogt op een van de vier speeltafels waarop hij tegelijkertijd actief is. „Ik kom geregeld in Holland Casino en een restrictief beleid is wel het laatste wat ik daar tegenkom. Integendeel, de filiaalmanagers krijgen zelfs bonussen bij een zo hoog mogelijke omzet.” In een reactie spreekt de woordvoerder van Holland Casino liever van „continuïteitsdoelstellingen, waarbij preventie voorrang heeft boven financieel gewin”.

Ook Martine de Koning, advocaat en gespecialiseerd in het EU-recht, zet haar vraagtekens bij de Nederlandse aanpak. „Dominee of koopman? Nederland worstelt duidelijk met deze twee verschillende hoedanigheden.” De Koning doelt op de 114,4 miljoen euro winst die Holland Casino in 2005 behaalde en die ten goede komt aan de Nederlandse schatkist. En ook op de overvloedige tv-reclames die de burger eerder aanmoedigen dan ontmoedigen om een gokje te wagen.

Van de Nederlandse rechters heeft minister Ernst Hirsch Ballin (CDA, Justitie) tot dusver niets te vrezen. De Hoge Raad en de Raad van State vinden het vergunningenstelsel een geoorloofde beperking van het vrij verkeer van diensten. „Maar dat geeft geen garanties voor het Europese traject”, waarschuwt De Koning. „Ik zie niet in waarom een buitenlandse partij niet in dezelfde mate of zelfs beter de negatieve gevolgen van het gokken zou kunnen beheersen.”

De gokmonopolies staan in Brussel hoog op de agenda. Naast Nederland, houdt de Commissie in nog eens tien lidstaten de ontwikkelingen scherp in de gaten. Recent sprak het Hof van Justitie zich uit tegen het Italiaanse vergunningenstelsel; een opsteker voor de Commissie.

Monopolie of niet, pokeraar Van Haarlem ziet zijn 25-urige werkweek en onbelaste maandinkomen – „een zeer goede Jan Modaal” – liever niet in gevaar komen. Hem is wel duidelijk waarom Holland Casino zich ook op internet wil begeven: „Die willen graag een stuk van de taart”. Volgens cijfers van het College van Toezicht op de Kansspelen gokten in 2005 al 277.000 mensen op internet. Ze gaven zo’n 120 miljoen euro uit.

Omdat de servers van vrijwel alle illegale sites zich in landen als Costa Rica, Antigua of Malta bevinden, waar geen of minder strenge regels gelden, kan Nederland weinig tegen het illegale aanbod beginnen. Justitie richt zich daarom nu op de aanpak van de creditcardmaatschappijen die het betalingsverkeer faciliteren.

Met een bezorgde blik schenkt Van Haarlem een glas rosé in. „Dat moet ik natuurlijk niet hebben. Mensen die uit hun werk of uit de kroeg komen moeten wel gewoon simpel hun creditcardnummer kunnen intikken en wat handjes kunnen spelen; van die hobbyisten moet ik het hebben.” Wat Van Haarlem gaat doen als dit allemaal ooit ophoudt? „Daar lig ik wel eens wakker van”, reageert hij quasi laconiek. „Op zo’n bezemwagentje van het stadsdeel, denk ik.”