Drankje tegen kanker

Bij ratten met kanker slonk de tumor tot een vijfde als zij enkele weken water met de stof dichloorazijnzuur dronken.

Ruim 100.000 dollar heeft cardioloog Evangelos Michelakis al binnen, na een oproep om geld te storten voor onderzoek naar een goedkoop kankermedicijn. Het gaat om dichloorazijnzuur.

Michelakis publiceerde over de hoopgevende rattenstudie in het hoog aangeschreven vakblad Cancer Cell. Dat was op 15 januari. Daarna riep hij op geld te storten voor vervolgonderzoek bij mensen. Een andere financieringsmogelijkheid zag hij niet.

Geen farmaceutische industrie gaat dat onderzoek doen. Dichloorazijnzuur (DCA) is een eenvoudig molecuul waarop niemand patent kan nemen. Een miljoeneninvestering om DCA als kankermedicijn op de markt te brengen is niet terug te verdienen. Overheden financieren geneesmiddelenonderzoek vrijwel nooit. ‘Ga maar naar de industrie’, is de standaardreactie.

Na Michelakis’ oproep was de mediahype een feit: ‘Goedkoop, veilig medicijn doodt de meeste kankers’. Dat soort koppen. Ook veel aandacht krijgt DCA omdat het de ‘onsterfelijkheid van kankercellen uitschakelt’. De internetverkoop van DCA (dichloroacetate in het Engels) steeg, meldden de persbureaus.

De onderzoeksrichting van Michelakis is omstreden. Het conflict draait om de vraag hoe belangrijk zuurstofarme stofwisseling – zeg maar vergisting – is bij het ontstaan van kanker. DCA schakelt die vergisting uit.

Cellen zetten suikers, vetten en eiwitten om in energierijke ATP-verbindingen. Dat zijn de universele energieleveranciers in de cel. Efficiënte ATP-aanmaak gebeurt in de mitochondriën, de aparte energiefabriekjes in de cel. De zuurstofarme en energieverslindende ATP-vorming uit glucose gebeurt buiten de mitochondriën.

DCA dwingt kankercellen over te schakelen op de mitochondriële energieleveranties en zijn dan weer afhankelijk van zuurstof. Zuurstof is er altijd te weinig in zo’n klomp ongeorganiseerd tumorweefsel en daardoor zouden kankercellen sterven.

Het zal Michelakis een zorg zijn of de theorie klopt. Hij vindt dat onderzoek bij mensen moet uitwijzen of DCA in combinatie met traditionele chemotherapie kankergroei kan vertragen.

Wim Köhler