Computer ziet borstkanker die er niet is

Bij de opsporing van borstkanker is beoordeling van borstscans met behulp van computers nog niet betrouwbaar. Te veel vrouwen moeten na een röntgenopname onnodig terugkomen.

Die conclusie staat vandaag in The New England Journal of Medicine. De computer wordt ingezet bij het beoordelen van een mammogram, een röntgenopname van de borst. Nu blijkt dat voor het opsporen van één extra vrouw met borstkanker 157 andere vrouwen onnodig moeten terugkomen. Van 15 van hen wordt ten onrechte een weefselbiopt genomen.

Amerikaanse wetenschappers keken in zeven mammografiecentra wat de resultaten vóór en na de invoering van geautomatiseerde opsporing waren. Het bleek dat deze zeven centra met de nieuwe computerbeoordeling aanmerkelijk slechter scoorden dan andere centra die de innovatieve computertechniek niet hadden ingevoerd, terwijl ze het voordien juist veel beter deden.

Bij geautomatiseerde opsporing wordt de computer gebruikt als hulpmiddel om radiologen te attenderen op voor kanker verdachte afwijkingen in het mammogram. Het gaat vooral om kleine verkalkingen, die kenmerkend zijn voor een beginnende tumor. In de melkgangen van de borstklier zijn dan kwaadaardige cellen aanwezig, nog zonder de ingroei in de omgeving die kenmerkend is voor echte borstkanker. De computer zet bij de beoordeling van mammogrammen één tot vier uitroeptekens naarmate hij meer verdachte gebieden registreert.

De radioloog zal zo’n door de computer vol uitroeptekens gezet mammogram sneller als afwijkend beoordelen. De vrouw wordt dus eerder teruggeroepen voor verdere diagnostiek, en een pijnlijk weefselbiopt. Dat zorgt voor spanning en onzekerheid bij de vrouw terwijl heel veel van die door de computer waargenomen afwijkingen nooit een echte kanker worden. Voor ieder terecht geplaatst uitroepteken van de computer kwamen de Amerikaanse radiologen bijna 2000 onterechte tekens tegen.

In Nederland worden mammogrammen door twee radiologen gecontroleerd. Desondanks missen die wel eens kankers, die achteraf vaak toch op het mammogram zichtbaar blijken. Maar de veronderstelling dat radiologen een carcinoom niet zullen missen als de computer het aanwijst, blijkt toch wat te simpel.