Roemenië heeft genoeg van de wervelstorm

Haar droom was: Roemenië corruptievrij maken.

Maar deze week viel de regering. Minister van Justitie en ‘hervormingsarchitect’ Macovei werd opzij gezet.

Monica Macovei wordt door de internationale gemeenschap gewaardeerd om de hervormingen die ze heeft doorgevoerd. minister van Justitie Roemenie, anti-corruptie Romanian Justice Minister Monica Macovei gestures during an interview with Reuters at the Justice Ministry in Bucharest February 27, 2007. Romania's determination to fight rampant graft remains strong despite increasing efforts by some local politicians to protect corrupt practices, Macovei said. Picture taken February 27, 2007. REUTERS/Mihai Barbu (ROMANIA) REUTERS

Haar entree in de Roemeense politiek werd ervaren als een ‘wervelstorm’. Eindelijk iemand met schone handen, die niet te beroerd was om door de Roemeense politieke modder te baggeren. Een politica zonder zakelijke connecties, maar met een droom: Roemenië corruptievrij maken. Maar drie maanden na Roemenië’s toetreding tot de EU werd ze deze week hardhandig opzij gezet.

De benoeming eind 2004 van Monica Macovei (46) als minister van Justitie werd vooral binnen de Europese Unie met gejuich ontvangen. Juriste Macovei, opgeleid in Boekarest, New York, Birmingham en Salzburg, was jarenlang mensenrechtenadvocaat, voorzitter van het Roemeense Helsinki-comité en oprichter van de Roemeense afdeling van Transparency International, de organisatie die wereldwijd corruptie in kaart brengt.

Dankzij de hervormingsgezinde Macovei kreeg Roemenië het voordeel van de twijfel van de EU, die in de toetredingsonderhandelingen de afgelopen jaren harde eisen stelde ten aanzien van Roemenië’s strijd tegen corruptie.

In de politieke crisis van de afgelopen maanden speelde ze een hoofdrol. De Roemeense senaat sprak een motie van wantrouwen uit tegen Macovei omdat haar corruptiebestrijding zich, volgens de oppositie, „beperkt tot slechts spectaculaire gevallen.” Oppositiepartij PSD voerde de strijd tegen Macovei aan. „We zullen de leugens van Macovei ontmaskeren.”

De afgelopen twee jaar deed Macovei juist hardnekkige pogingen om de leugens van de PSD, die als regeringspartij vóór 2004 verantwoordelijk was voor tal van corruptieschandalen, bloot te leggen. Maar haar ambities kwamen te veel Roemeense politici slecht uit.

Bij aanvang introduceerde ze op haar ministerie een nieuwe arbeidsmoraal: ambtenaren werden geacht om, tegen alle Roemeense gebruiken in, voortaan van negen tot zes keihard te werken. Ze nam het inefficiënte anti-corruptieparket op de schop. „Wat moet je met een procureur die twee jaar doet over het afhandelen van een zaak, maar dan niet tot vervolging overgaat?” zei Macovei in september 2005 in een interview in NRC Handelsblad.

Niet functionerende rechters kregen ontslag, en Macovei deed nieuwe wetsvoorstellen om het openbaar bestuur transparanter te maken.

En als deze regering valt? „Dat gebeurt niet,” sprak ze in 2005 nog hoopvol. “Onze hervormingen zijn onomkeerbaar.”

De regering is nu gevallen, premier Tariceanu trekt zijn handen af van Macovei, ‘de architect van de hervormingen’. In plaats daarvan haalt Tariceanu de banden aan met de PSD, de partij waartegen Macovei met hart en ziel streed.

De onervaren, 30-jarige Tudor Chiuariu, een naaste medewerker van de premier, volgt Macovei op.

Macovei, andere hervormingsgezinden in Roemenië en optimistisch gestemde EU-waarnemers – allemaal hebben ze zich verkeken op de macht van de politiek-zakelijke elite die voolopig in Roemenië weer de dienst uitmaakt.