Minister zet splitsing energiebedrijven toch door

Stroombedrijven worden gescheiden in producenten en leveranciers. De minister vindt hun plannen voor internationale expansie een te groot risico.

Betaalbare elektriciteit voor de klant. Een gelijke concurrentiepositie voor alle energiebedrijven. En een betrouwbare stroomvoorziening. Hoe garandeer je die het beste?

Minister Van der Hoeven (Economische Zaken, CDA) vindt dat daarvoor de elektriciteitsnetten niet in handen mogen zijn van de bedrijven die ook stroom produceren en aan de klant leveren. Gisteren heeft ze, tot verrassing van velen, besloten dat de energiebedrijven Nuon, Essent, Delta en Eneco zich moeten opsplitsen.

Alle Kamerfracties behalve de SP toonden zich verheugd over de uitspraak van Van der Hoeven. Energiebedrijven reageren verdeeld. Essent laat weten „in het duister te tasten” door het besluit van de minister, omdat de Eerste Kamer afgelopen november er juist mee had ingestemd dat splitsing alleen onder voorwaarden nodig zou zijn. De Kamer had eerder al wel ingestemd met verplichte splitsing. Stroomproducent Eon Benelux, dat in Nederland geen netten bezit, is voorstander van splitsing. Als de elektriciteitsnetten onafhankelijk zijn, is de kans groter dat iedereen er gelijke toegang toe krijgt.

Hoogleraar publieke financiering Hans van Mierlo van de Universiteit Maastricht vindt het besluit van de minister te begrijpen. „Stel je voor dat Essent of Nuon overnames doet in het buitenland, en die gaan mis. Het bedrijf gaat failliet. Wat gebeurt er dan met de netten en de stroomvoorziening in Nederland?”

Delta heeft al aangekondigd een Belgische afvalverwerker over te nemen. Nuon en Essent willen fuseren en daarna naar overnamekandidaten zoeken. Juist de fusie van de twee energiebedrijven, en hun plannen tot internationale expansie, vormden voor Van der Hoeven de directe aanleiding om de splitsing toch door te zetten. „Het is opmerkelijk dat drie van de vier (grote) energiebedrijven de grenzen van de motie zo hebben opgezocht”, zei Van der Hoeven.

Haar opstelling leverde de minister lof op in de Kamer. Crone (PvdA) sprak van „een helder politiek oordeel”. Zijlstra (VVD) zei: „Dit is de uitkomst die we wilden.”

Met de uitspraak van Van der Hoeven krijgt het debat over de eigendomsverhoudingen in de energiesector, dat al zes jaar aan de gang is, opnieuw een onverwachte wending. De energiebedrijven hebben zich steeds fel verzet tegen de splitsing van hun ondernemingen. De netwerken zijn het meeste waard en die wilden ze niet gedwongen loskoppelen van de commerciële activiteiten, de opwekking en levering van stroom en de levering van gas. De eigenaren van de energiebedrijven, de provincies en gemeenten, zijn van meet af aan verdeeld geweest over de splitsing.

Vanuit Brussel probeert eurocommissaris Kroes (Mededinging) energiebedrijven te verplichten tot splitsing. Maar in Duitsland, Frankrijk en Spanje verzet zowel het bedrijfsleven als de politiek zich daartegen. In die landen zijn juist nationale ‘energiekampioenen’ gevormd, die nu overnames doen in het buitenland. In Europa zijn alleen in Groot-Brittannië de energiebedrijven gesplitst – hoewel dat niet verplicht is gebeurd.

Commentaar: pagina 7

Energiefusie: pagina 15

Eerdere artikelen staan op nrc.nl/energiebedrijven

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Minister zet splitsing van energiebedrijven toch door (4 april, pagina 1) staat dat stroombedrijven worden gescheiden in producenten en leveranciers. Bedoeld is: in een bedrijf dat het netwerk beheert en een bedrijf dat elektriciteit produceert en verkoopt.