En de Tegel gaat ... niet naar EO’s Netwerk

Ja, het kan. In nog geen vijf televisieminuten vertellen wat er schort aan de journalistiek op televisie. Felix Rottenberg deed dat in De Wereld Draait Door.

Hij viel over de tempotelevisie, een dictaat van marktonderzoekers met hun minutenanalyses. Hekelde de „hoge omloopsnelheid van het nieuws” die verdieping in de weg zit. En waarom, vroeg hij zich af, moeten meer reflectieve programma’s van de publieke omroep eigenlijk ook hoge kijkcijfers scoren?

Matthijs van Nieuwkerk begon te draaien op zijn stoel. Dit onderwerp zat hem niet lekker. Te dichtbij. Zeker toen Rottenberg de kijkcijferkoning van Nederland 3 uitmaakte voor „de Joop van de Ende van de publieke omroep”.

En jij Felix, riposteerde de presentator, ben jij niet een beetje een Koos Postema-mopperkont geworden? Om onmiddellijk te worden bijgevallen door shock jock Giel Beelen. „Begin een internetkanaal, man! En val mij hier niet mee lastig.”

Hoezo: lastigvallen? Eindelijk, hoera hoera, hield hier iemand een pleidooi voor langzame journalistiek bij de publieke omroep. Dat deed Rottenberg niet als maker van VPRO’s Tegenlicht maar als voorzitter van de jury die gisteravond de journalistieke jaarprijzen uitreikte. Hij was „butlervoorzitter”, vertelde hij, omdat partijgenoot en Kamervoorzitter Gerdi Verbeet „te bleu was” de taak op zich te nemen: „Ze vond het eng.”

Wat nu? Een Tweede Kamervoorzitter die wegloopt voor ‘de waakhond van de democratie’?

Het was het begin van een fijn doorkijkje in de televisiejournalistiek. Op internet, bij www.detegel.info, was de journalistieke Tegeluitreiking live te volgen, terwijl met het andere oog de negen genomineerde tv-inzendingen konden worden bekeken, inderdaad: allemaal afkomstig van de publieke omroep. Om de avond te besluiten met de Nieuwsmaker van 2006. Die schoof aan bij Pauw & Witteman en heette Rita Verdonk. En Rita zou Rita niet zijn als ze daar niet zat voor eigen politiek gewin. Dus nog even stoken in het P&W-relletje over de imam die vorige week te gast was en toen voor mekaar kreeg dat er voor één keer geen wijn werd geschonken. Dat verzoek, vond Rita, hadden de showmasters veel te klakkeloos ingewilligd. Dat is weliswaar conform zijn islamitische leefregels, maar „wij leven hier met zijn allen wel in Nederland”.

De gedachten dwaalden af naar de genomineerde Netwerk-reportage over Somalische kindersmokkel, gemaakt door het EO-duo Arie Rijneveld en Nienke Bakker. Verdonk werd er meermalen voor naar de Tweede Kamer geroepen. Heeft ze die handel als minister eigenlijk ooit tot staan gebracht?

In een even onthullende als onthutsende uitzending van een half uur liet Netwerk zien dat Somaliërs kinderen naar Nederland halen voor kinderbijslag. Zodra het kind te oud is, ruilen ze het om voor een ander en wordt de eerste gedumpt. Aan de uitzending ging uitputtend onderzoek vooraf: de verslaggevers spoorden acht slachtoffers op, trokken op met de zaaksofficier van justitie en reisden af naar Afrika. Om daarna aan te bellen bij de daders en hen te confronteren met de feiten, waarbij ingetogen en op gepaste afstand werd gefilmd.

Dan denk je: dat tweetal gaat winnen.

Maar nee. De reportage legde het af tegen een item van het NOS-journaal, waarin een verslaggever undercover een havo-diploma kocht. Uit het juryrapport: „In drie minuten en 30 seconden een compleet eigen verhaal.”

Nee dan is een half uur te veel van de kijkers gevraagd. Had juryvoorzitter Rottenberg hiertegen zijn stem niet kunnen verheffen?

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen