De SP gaat in Friesland voor haar laatste kans

Friesland is nog de enige provincie zonder college van Gedeputeerde Staten. CDA en PvdA twijfelen over deelname van de SP.

CDA-lijsttrekker Sjoerd Galema kan alleen voor zichzelf spreken. In alle provincies is de collegevorming na de statenverkiezingen van 7 maart al rond, behalve in Friesland. Hoe komt dat?

Galema: „Na een lange, afmattende campagne en een hectische verkiezingsavond waar lange tijd onduidelijk was wie de grootste partij zou worden, moesten we eerst een paar weken stoom afblazen.” Bovendien gaf het CDA (dat de meeste stemmen haalde en met 12 zetels even groot is als de PvdA) informateur Dirk Hylkema (CDA) de opdracht met alle partijen te praten en er niet een uit te sluiten.

„We hebben geen haast”, zegt Galema. In Groningen werden enkele partijen, waaronder de SP, „hardhandig aan de kant geschoven”, verklaart hij. Maar in Friesland streven de christen-democraten naar „een goede dialoog met de oppositie”.

Zijn PvdA-collega en huidig gedeputeerde Anita Andriesen wijt de lange coalitiebesprekingen aan verschil van mening met het CDA over de samenstelling van een nieuw college. Het CDA wil een tweepartijencollege, de PvdA wil er een derde partij bij, bij voorkeur de SP of anders de Frysk Nasjonale Partij (FNP).

Informateur Hylkema, wethouder in de Friese gemeente Skarsterlân, bracht gisteravond in een openbare vergadering advies uit aan de fractievoorzitters van de Friese staten. Uit de vier A4’tjes die hij voorlas bleek dat Friesland in elk geval een college krijgt van CDA en PvdA. Of er een derde partij aanschuift, is onduidelijk.

Friesland is de enige provincie in het land waar de SP nog aan het college kan deelnemen. Andriesen zegt „serieus” met de SP (van twee naar vier zetels) te willen praten. „Ook al hebben ze hier minder gewonnen dan in de rest van het land.”

Friesland moet socialer, groener en duurzamer worden en er moet meer aandacht zijn voor de werkgelegenheid, het Fries cultureel erfgoed en de taal, daarover zijn CDA en PvdA het eens. Daar past de VVD –de coalitiepartner van de afgelopen vier jaar– niet bij, vinden de twee grootste fracties.De PvdA kon zijn sociale gezicht onvoldoende tonen en de VVD zet zich te weinig in voor de Friese taal en cultuur. „Behalve dan geld geven aan Omrop Fryslân”, aldus Andriesen.

Maar is de SP een alternatief?

De partij heeft zichzelf al buitenspel gezet, meent CDA’er Galema. „Hun insteek tijdens het eerste verkennende gesprek was: als we meedoen willen we alles uit ons programma gerealiseerd zien.Dat gaat redelijk ver. Ik verbaas me erover dat ze zichzelf nog niet teruggetrokken hebben.”

Op een aantal belangrijke punten staat de mening van de SP haaks op die van het CDA en de PvdA. De partij is tegen een Centrale As, een nieuw aan te leggen vierbaansweg tussen Dokkum en Nijega. De partij is ook tegen de nieuwbouw van het Fries Museum en tegen de verbouwing van het provinciehuis. Maar Andriesen verklaart desgevraagd dat ze toch met de SP wil praten.

CDA en PvdA stellen de komende twee weken een document op, waarin ze de inhoudelijke richting aangeven voor de komende vier jaar. Dan wordt ook bekeken of een derde partij nodig is. Daarna zal Hylkema zijn tweede advies in het openbaar aan de fractievoorzitters van de staten toelichten.