Roemeense favoriet van Europa

Monica Macovei, de Roemeense minister van Justitie en fanatiek fraudebestrijder, is drie maanden na toetreding tot de EU aan de kant gezet.

Haar entree in de Roemeense politiek gold als een ‘wervelstorm’. Eindelijk iemand met schone handen, niet te beroerd om door de Roemeense politieke modder te baggeren. Iemand zonder zakelijke connecties, maar met een droom: Roemenië corruptievrij maken.

De benoeming eind 2004 van Monica Macovei (46) als minister van Justitie werd vooral binnen de Europese Unie met gejuich ontvangen. Juriste Macovei, opgeleid in Boekarest, New York, Birmingham en Salzburg, was jarenlang mensenrechtenadvocaat, voorzitter van het Roemeense Helsinki-comité en oprichter van de Roemeense afdeling van Transparency International, de organisatie die wereldwijd corruptie in kaart brengt. Dankzij Macovei kreeg Roemenië het voordeel van de twijfel van de EU, die in de toetredingsonderhandelingen harde eisen stelde ten aanzien van Roemenië’s strijd tegen corruptie.

Maar drie maanden na Roemenië’s toetreding is Macovei alweer weg.

In de politieke crisis van de afgelopen maanden speelde ze een hoofdrol. De Roemeense senaat sprak een motie van wantrouwen uit tegen Macovei omdat haar corruptiebestrijding zich, volgens de oppositie, „beperkt tot slechts spectaculaire gevallen”. Oppositiepartij PSD voerde de strijd tegen Macovei aan. „We zullen haar leugens ontmaskeren.”

Afgelopen twee jaar deed Macovei juist hardnekkige pogingen om de leugens van de PSD, die als regeringspartij vóór 2004 verantwoordelijk was voor tal van corruptieschandalen, bloot te leggen. Haar ambities kwamen veel Roemeense politici slecht uit.

Bij aanvang introduceerde ze op haar ministerie een nieuwe arbeidsmoraal: ambtenaren werden geacht om, tegen alle Roemeense gebruiken in, voortaan van negen tot zes keihard te werken. Ze nam het inefficiënte anti-corruptieparket op de schop. „Wat moet je met een procureur die twee jaar doet over een zaak, maar dan niet tot vervolging overgaat?” zei Macovei in september 2005 in een interview in deze krant.

Macovei deed nieuwe wetsvoorstellen om het openbaar bestuur transparanter te maken. En als deze regering valt? „Dat gebeurt niet,” sprak ze in 2005 nog hoopvol. „Onze hervormingen zijn onomkeerbaar.”

De regering is nu gevallen, premier Tariceanu trekt zijn handen af van Macovei, ‘de architect van de hervormingen’.

De onervaren, 30-jarige Tudor Chiuariu, een naaste medewerker van de premier, volgt haar op. Macovei, andere hervormingsgezinden in Roemenië, en optimistisch gestemde EU-waarnemers – allemaal hebben ze zich verkeken op de macht van de politiek-zakelijke elite die voorlopig in Roemenië weer de dienst uitmaakt.