Parlement van Oekraïne ontbonden

President Joesjtsjenko van Oekraïne heeft gisteren het parlement ontbonden en nieuwe verkiezingen uitgeschreven op 27 mei omdat het parlement volgens hem de grondwet schendt.

De president verklaarde dat gisteren op de televisie. Het decreet is onherroepelijk nu het vanochtend in de staatskrant werd gepubliceerd.

Joesjtsjenko’s rivaal, premier Janoekovitsj, dreigde vannacht verhuld met geweld. Hij sprak over ‘het begin van een coup’ en riep de president op het decreet op de lange baan te schuiven of niet te publiceren. „Ik wil niet spreken over een derde optie […] dat zou de spanning al te zeer opvoeren.’’

De minister van Justitie weigert het ‘ongrondwettige decreet’ uit te voeren en ook het parlement zet de hakken in het zand. In Oekraïne spreken ze al van een tweede oranjerevolutie. Dat is een verwijzing naar het wekenlange straatprotest waardoor eind 2004 de huidige premier Janoekovitsj er niet in slaagde door stembusfraude aan de macht te komen. Dit weekeinde waren er al massabetogingen over en weer in Kiev, vandaag stroomden treinen vol aanhangers van de premier de hoofdstad binnen. Rusland en de Verenigde Staten hebben beide partijen vandaag tot kalmte gemaand.

Minister van Defensie Gritsenko bezwoer gisteren dat het Oekraïense leger alleen de president gehoorzaamt. De minister van Binnenlandse Zaken, een volgeling van de premier, verzekerde dat de politie geen blokkades tolereert. De houding van de geheime dienst is onduidelijk, maar een Oekraïense analist waarschuwt voor het feit dat politici nu al hardop inschatten welke veiligheidstroepen wie steunen.

Achter de horizon dreigt opnieuw een conflict tussen het pro-westerse en pro-Russische deel van Oekraïne. Peilingen geven echter aan dat de Oekraïeners veel minder politiek geëngageerd zijn dan in 2004, ruim de helft van hen geen nieuwe verkiezingen wenst en de verhoudingen door een nieuwe stemronde niet wezenlijk veranderen.

Oekraïne is in politieke crisis sinds in september 2005 toen de oranje coalitie uiteenviel. Sinds afgelopen zomer moet de president de macht delen met zijn pro-Russische premier, Viktor Janoekovitsj. Diens Partij der Regio’s, de grootste in het parlement, vormde met de communisten en socialisten de zogeheten ‘anti-crisis coalitie’. Met 239 van de 450 zetels had die een flinterdunne meerderheid, maar inmiddels heeft de premier 260 zetels, volgens tegenstanders door omkoping van parlementariërs. Met 300 zetels, kan hij presidentiële veto’s neutraliseren.

Om corruptie in het parlement tegen te gaan, bepaalt de Oekraïense grondwet dat parlementsleden die tussentijds van partij wisselen hun zetel verliezen.