Niemand kan Jan Marijnissen meer negeren

De SP verandert. Door de groei trekt de partij nieuwe kritische kiezers. Ook andere partijen vallen SP-leider Jan Marijnissen nu aan.

Den Haag, 3 april. - Een hoog PvdA-gehalte, zo kenmerkt een fan van Jan Marijnissen op diens weblog de discussie die is ontstaan na een interview met de SP-leider met de Telegraaf van afgelopen zaterdag. Daarin zei Marijnissen dat het „een dikke extra plus” zou zijn als de PvdA-staatssecretarissen Aboutaleb en Albayrak hun tweede nationaliteit zouden opgeven.

Sindsdien zijn er bijna 900 reacties op de weblog van Marijnissen gekomen. De meeste zijn kritisch. Marijnissen zei dat hij de PvdA-bewindslieden helemaal vrijliet in hun keuze, maar dat het goed voor „de beeldvorming” zou zijn als ze hun tweede nationaliteit zouden opgeven (iets wat voor de Nederlands-Marokkaanse Aboutaleb onmogelijk is). Marijnissen zei erbij dat hij de opmerking eigenlijk niet wilde maken, omdat hij niet in het kamp van Geert Wilders (PVV) en Mark Rutte (VVD) wil zitten.

Dat laatste is precies waar velen op de weblog van Marijnissen hem nu van beschuldigen. Ene ‘Eric’ schrijft: „Zeggen dat het niet om Albayrak en Aboutaleb gaat, maar ze wel even noemen. [...] Zeggen dat je niet met Geert Wilders en de VVD geassocieerd wilt worden maar enkele weken later - nota bene in de Telegraaf - zeggen dat je het eigenlijk wel met ze eens was.” Martin Brode: „Waar wordt dan volgens u die extra dikke plus behaald? Waar bestaat die uit? [...] Als de beeldvorming uw enige argument is, bent u dan niet net zo populistisch bezig als de PVV en de VVD?”

Schrijvers die Marijnissen ondersteunen beschuldigen de critici van PvdA-sympathieën, en suggereren dat PvdA’ers onder de dekking van anonimiteit de SP-leider proberen te beschadigen. ‘Raphus’: „grappig dat veel PvdA’ers (cleverly gemaskeerd als diehard SP-fans) op dit forum Jan M. nu de maat nemen. [...] Flikker toch een eind op. PvdA-infiltranten.”

Iets nieuws zegt Marijnissen niet. De SP is vaak nationalistischer dan de PvdA. Marijnissen heeft al eerder zijn voorkeur uitgesproken voor het opgeven van dubbele nationaliteit. Maar dat moet wat hem betreft wel een vrije keus zijn, en niet door de overheid worden afgedwongen, zoals de PVV en de VVD willen. Alleen koppelt Marijnissen nu, net als Wilders eerder deed, de namen van Aboutaleb en Albayrak aan het onderwerp.

Dat heeft betekenis in het licht van de nieuwe rol van de SP in het Haagse krachtenveld sinds de gigantische verkiezingswinst van zowel 22 november 2006 als van 7 maart. Die winst heeft twee effecten. In de eerste plaats kunnen andere partijen in de Kamer, met name de PvdA, Marijnissen niet meer negeren. Dat bleek gisteren bijvoorbeeld uit de reactie van PvdA-fractievoorzitter Jacques Tichelaar. Hij verweet Marijnissen „ronduit schaamteloos opportunisme”. Tichelaars reactie weerspiegelt veel opgekropte woede over de SP. De PvdA wordt sinds de formatie bijna wekelijks door de SP in de hoek gezet als de partij die het linkse gedachtengoed verkwanseld zou hebben door met het CDA te gaan regeren. Ook het ‘uitsluiten’ van de SP bij de vorming van de twaalf provinciale besturen wordt door de SP uitgelegd als machtspolitiek van het CDA maar met name ook van de PvdA.

Tichelaar in een toelichting: „Marijnissen plaatst zichzelf graag buiten het parlementaire debat door vanuit zijn leunstoel de politiek te becommentariëren. Vanuit die positie maakt hij ons allerlei verwijten.” Die opstelling van de SP is de PvdA nu duidelijk zat. Tichelaar: „Bij de PvdA is het te lang geweest: ‘Als Jan iets zegt, reageren we niet.’ Nu komt daar een einde aan.”

Het tweede effect van de grote verkiezingswinst is dat de SP-achterban veel diverser geworden dan voorheen. Dat leidt automatisch tot interne spanningen tussen de traditionele, conservatieve SP’ers en de nieuwe, sociaal-democratischer aanwas. Marijnissen zei direct na de verkiezingen van 22 november dat de SP een politieke factor van belang was geworden. Of hij zich daarbij ook gerealiseerd heeft dat dat niet alleen zou leiden tot aanvallen van buiten de partij, maar ook tot spanningen binnen de partij, is de vraag.