Kissinger meldde oorlog pas na 3 uur

De Amerikaanse president Nixon werd in 1973 niet meteen op de hoogte gesteld van het uitbreken van de Yom Kippur-oorlog. Uit onlangs vrijgegeven documenten blijkt dat zijn minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger, die tegelijk Nationale Veiligheidsadviseur was, die belangrijke gebeurtenis drieënhalf uur voor zich hield, voor hij het nodig vond de president te informeren dat Egypte en Syrië Israël hadden aangevallen. Kissinger hield zoveel mogelijk in eigen hand.

Over de complexe verhouding tussen Nixon en Kissinger was al veel bekend, maar nieuwe bijzonderheden over de machtstrijd tussen de twee mannen worden geleverd door het boek Nixon and Kissinger: Partners in Power, van de historicus Robert Dallek, waarvan een voorpublicatie is verschenen in het tijdschrift Vanity Fair.

Dallek heeft voor zijn boek kunnen putten uit onlangs geopende archieven van de regering-Nixon, waaronder woordelijke verslagen die Kissinger van telefoongesprekken liet maken door medewerkers die konden meeluisteren naar beide kanten van de gesprekken. Ook baseert Dallek zich op nieuw vrijgegeven bandopnames die Nixon van telefoongesprekken liet maken.

Toen de Israëlische regering Kissinger op 6 oktober 1973 om 6 uur ’s morgens belde dat het oorlog was, werd Nixon al hevig in beslag genomen door het Watergate-schandaal (dat hem in 1974 tot aftreden zou dwingen). Nixon was in zijn buitenverblijf in Florida met zijn stafchef, Alexander Haig, die omstreeks half negen een telefoontje kreeg van Kissinger. Pas een uur later stelde Kissinger de president op de hoogte. Maar hij had er bij Haig op aangedrongen dat die tegen de pers zou zeggen dat Nixon meteen om zes uur al geïnformeerd was.

In de weken daarop liepen de spanningen tussen de VS en de Sovjet-Unie over de oorlog hoog op, waarbij in Washington niet de president, maar Kissinger de eerste viool speelde. Toen Moskou een gezamenlijke interventie in de oorlog voorstelde, en dreigde anders op eigen houtje te zullen ingrijpen, besloten Kissinger en Haig, buiten Nixon om, Moskou van dat laatste plan af te brengen door te dreigen met „onvoorziene gevolgen” en het verhogen van de paraatheid van de Amerikaanse strijdkrachten. Pas toen de Sovjets inbonden werd Nixon op de hoogte gesteld door Kissinger (altijd al goed in vleien): „Mr. President, you have won again.”

Voorpublicatie via www.nrc.nl/weblog/wereld