Hé, dat lijkt wel flessenpost

Het slechte nieuws wordt vandaag niet gebracht door de postbode, hij ontvangt het zelf. Zeker één op de acht werknemers bij TNT Post zal verdwijnen. Wellicht één op de vijf. Dat kan gebeuren via natuurlijk verloop, via vrijwillig vertrek of via gedwongen uitslag. Wie zijn baan behoudt, zal genoegen moeten nemen met minder koopkracht.

Tante Pos is niet meer wat zij geweest is. PTT Post werd TPG Post werd TNT Post. Rood werd oranje. Een staatsbedrijf werd een internationaal concern. De koeriersafdeling heeft 44 vrachtvliegtuigen in gebruik om wereldwijd pakjes langs te brengen.

Maar de basis is en blijft post. Het Nederlandse postbedrijf levert de meeste winst. De markt voor brieven is er een van hoge winsten en onvolledige concurrentie. Alleen weet iedereen dat het een markt in verval is. Dertig jaar na introductie van de postcode daalt het aantal verstuurde poststukken jaar in jaar uit. Tegelijkertijd neemt de concurrentie toe door liberalisering. Vorig jaar verzachtten twee verkiezingen nog een beetje de pijn, maar er zijn op zijn minst Italiaanse regeerperiodes nodig om de post op peil te houden.

De arbeidsmarkt voor postbodes is kennelijk ook in verval. De onderneming stelde vanochtend dat de komende 2,5 jaar „op zijn best” de nullijn wordt gehanteerd. „Ook andere arbeidsvoorwaarden zullen meer marktconform moeten worden gemaakt.” Op die manier hoopt TNT het banenverlies te beperken tot 6.500 à 7.000 man in plaats van 11.000.

En op de markt voor kapitaal prevaleert de aandeelhouder. TNT gaf vorig jaar 1,9 miljard euro terug aan zijn beleggers, meer dan het zelf genereerde. In feite leende het concern bij de bank om het geld meteen aan de aandeelhouders te geven. Dat gebeurt onder druk van financiële markten. Beleggers willen dat bedrijven meer financiële risico’s nemen. Wie dat niet doet, krijgt vanzelf investeerders op de stoep die het dan voor jou willen doen.

Voor de bestuurders van zo’n onderneming is het fijn dat hún arbeidsmarkt kennelijk niet in verval is. De nullijn is ver uit het zicht van de top. De beloningscommissie van TNT, met daarin voormalig premier Wim Kok, constateert dat het tijd is voor een inhaalslag. Zoiets zagen we eerder bij ING gebeuren.

Komend jaar gaat het vaste salaris van de TNT-bestuurders met 5 procent omhoog. Daarnaast zullen zowel hun korte- als langetermijnbonussen in 2007 stijgen. Maatschappelijk verantwoord ondernemen staat hoog in het vaandel bij TNT. De onderneming strijdt wereldwijd tegen honger en milieuvervuiling. De postbode die er nu op achteruitgaat, of zelfs zijn baan verliest, zal een nullijn in de top meer waarderen.

Jeroen Wester