Grootste krachtmeting bij TNT moet nog komen

De laatste stap in de liberalisering van de postmarkt is aanstaande. Postbedrijf TNT, de grootste particuliere werkgever van Nederland, snijdt nu alvast stevig in de kosten om de concurrentie te kunnen pareren.

Hoofddorp, 3 april. - TNT is niet tegen concurrentie, zegt topman Peter Bakker, maar de twee andere spelers in Nederland – Selekt Mail en Sandd – verzieken de markt, vindt hij. „De hoogwaardige arbeid van TNT is bij hen [de twee concurrenten, red.] verworden tot laagwaardige arbeid.” De opkomst van de twee nieuwe postbedrijven, die inmiddels samen 6 à 7 procent van de markt in handen hebben, noopt TNT tot een grote sanering bij zijn divisie post. Vandaag liet het bedrijf weten dat hierdoor duizenden arbeidsplaatsen verloren zullen gaan.

Met de mogelijke liberalisering van de gehele postmarkt, per 1 januari 2008, komt de werkgelegenheid bij TNT mogelijk nog verder onder druk te staan.

De herstructurering komt niet uit de lucht vallen: TNT is al jaren bezig met inkrimpen. Op 4 december vorig jaar kondigde het bedrijf, dat naast een post- ook een expressdivisie heeft, aan een kostenbesparing van 300 miljoen euro te zullen doorvoeren. De aankondiging van vandaag is de concretisering hiervan, uitgedrukt in aantallen arbeidsplaatsen die verloren gaan.

TNT Post gaat er voorlopig van uit dat 6.500 tot 7.000 van de 58.000 werknemers hun baan zullen verliezen. In een verklaring zegt TNT dat de banen „grotendeels middels natuurlijk verloop en mobiliteit” worden opgeheven, „maar TNT Post benadrukt dat gedwongen ontslagen hierbij helaas niet zijn uit te sluiten”. De reorganisatie treft de hele organisatie, maar vooral de postbezorgers.

TNT sluit niet uit dat werknemers salaris moeten inleveren. „Het is kiezen tussen twee kwaden. Er verdwijnen of meer banen of mensen leveren een deel van hun salaris is. De keuze is makkelijk gemaakt. Het is een manier om de pijn te dempen”, aldus een woordvoerder.

Het bedrijf oefent druk uit op de vakbonden om in te stemmen met een verslechtering van de arbeidsvoorwaarden voor de werknemers die mogen blijven. Als de bonden daar niet mee akkoord gaan kan het aantal werknemers dat zijn baan verliest oplopen tot 11.000, zo waarschuwt TNT. Ook wil TNT een soort vertrekpremie invoeren, door de bedrijfsleiding omschreven als „maatregelen om medewerkers te stimuleren het bedrijf te verlaten”.

TNT zegt niet tegen de komst van concurrenten op de postmarkt te zijn, maar verwijt Selekt Mail en Sandd de arbeidsmarkt te verzieken. John Kuiper, de directeur van Selekt Mail bestrijdt dit ten stelligste: „Grote onzin. TNT gaat nu precies hetzelfde doen als wij: het inzetten van tijdelijke, goedkope arbeidskrachten.” Bij Selekt Mail en de derde speler op de markt, het Nederlandse Sandd, zijn geen voltijdse postbezorgers met een cao op zak in dienst, maar mensen met een los contract die een zakcent willen bijverdienen. „Wij hebben geen werknemers, maar medewerkers”, zegt Kuiper, „maar we houden ons wel aan de wettelijke bepalingen.” Selekt Mail en Sandd kunnen hierdoor voor lagere tarieven bezorgen dan TNT en namen de afgelopen jaren stukje bij beetje marktaandeel van TNT over.

Behalve de toegenomen concurrentie speelt op de postsubstitutie TNT parten: e-mail, bellen en sms’en nemen het over van de gewone brief, stelt TNT. Volgens John Kuiper is dat niet zo. „Substitutie is flauwekul. De afgelopen jaren is er zelfs een heel kleine groei geweest in het aantal poststukken.”

De grootste krachtmeting op de postmarkt moet nog komen. TNT heeft nog altijd het monopolie op persoonlijke post (brieven, bankafschriften etc. ) tot 50 gram, maar het vorige kabinet besloot ook dit laatste voorrecht af te schaffen in een nieuwe postwet die per 1 januari 2008 zou moeten ingaan. De Tweede Kamer buigt zich volgende week over deze wet, die volledige liberalisering van de postmarkt in Nederland vastlegt op voorwaarde dat dit tegelijkertijd gebeurt in Duitsland en Groot-Brittannië. Bakker stelde vorige week nog: „Wij zijn vóór liberalisering, maar dan moeten de omstandigheden in die twee landen wel hetzelfde zijn en dat is nu niet het geval. Wij en andere nieuwkomers moeten daar 19 procent btw betalen, terwijl nieuwe spelers in Nederland geen btw hoeven te betalen. Dat is geen eerlijke concurrentie.”

TNT zegt dat buitenlandse bedrijven, met Deutsche Post voorop, hierdoor vrij spel krijgen op de Nederlandse postmarkt. Bakker: „Mag ik verdomme van het parlement niet een beetje begrip vragen voor een Nederlands bedrijf?”

John Kuiper van Selekt Mail vindt dat TNT „drogredenen” aanvoert. Kuiper wijst erop dat TNT nu nog profiteert van zijn monopolie door hoge tarieven te hanteren. In januari van dit jaar verhoogde TNT de tarieven, ondanks het feit dat de divisie post over boekjaar 2006 zeer winstgevend bleef. Ook in de Tweede Kamer zijn vraagtekens gezet bij de tariefsverhoging. TNT is ook actief op andere de postmarkten, met name de Duitse en de Britse. Volgens John Kuiper gebruikt zijn concurrent de winst die in Nederland op de post wordt gemaakt om elders te investeren. „Als er geen liberalisering komt, blijft dat geld verdwijnen naar het buitenland.”