En dit was pas dag 1

De rechtzaak tegen Holleeder begon met een aanslag op de ‘bunker’.

Centraal stonden onder meer de Endstra-tapes.

Bij het rood-witte lint staat een handjevol agenten. Het is zeven uur ’s ochtends. Ze kijken naar de achterkant van de extra beveiligde rechtbank, ‘de bunker’, in Amsterdam-Osdorp, honderd meter verderop. Een paar ruiten op de eerste verdieping van het gebouw zijn kapot.

Onderdelen van wat een rolluik was, hangen tegen de gevel. Daaronder lopen mannen in witte pakken. Ze maken foto’s. De omgeving is afgezet.

De eerste dag van het proces tegen Willem Holleeder begon gisterochtend vroeg met een explosie bij het gebouw waar hij voor de rechter moest verschijnen. Rond drie uur waren er meerdere knallen te horen en bleek de rechtbank aan de achterkant op de eerste verdieping beschadigd te zijn. De agenten bij het lint denken dat er met een granaatwerper vanaf de weg geschoten is. Tegenover het gebouw ligt een berg autoglas.

De agenten moeten daar hard om lachen. „Een sukkel. Door de luchtdruk zijn waarschijnlijk alle ramen in zijn auto gesprongen”, zegt een agent. Of hij had zijn raampje helemaal niet open, grapt zijn collega. „Het blijven natuurlijk criminelen.”

Rond negen uur arriveert Holleeders advocaat Jan-Hein Kuijpers in zijn Porsche. Alles loopt nu anders. Holleeder is er nog niet. „Hij zou al heel vroeg per auto van Vught naar Amsterdam worden gebracht, maar dat kon niet meer. Hij wordt nu per helikopter naar de dichtstbijzijnde landingslocatie gebracht.”

Door de aanslag ontstaat er volgens Kuijpers precies wat zijn cliënt niet wil. „De sfeer van gevaar en geweld. Ik sprak Holleeder vanochtend nog en echt, hij is er doodziek van.” Of Holleeder er iets mee te maken heeft? Kuijpers verontwaardigd: „Hij zit hier echt niet op te wachten.”

De aanslag op de rechtbank tekent de gespannen stemming rond het proces tegen Holleeder en zijn medeverdachten. Volgens Petrus van Duyne, hoogleraar strafrecht in Tilburg, is de aanslag op de beveiligde rechtbank in Osdorp een ernstige, maar ook zeer primitieve aanslag op de rechtsstaat. „Blijkbaar wil iemand het signaal geven dat de onderwereld nog niet is uitgeschakeld. Maar dit is zo brutaal dat de daders blijkbaar geen bruggenhoofd in de bovenwereld meer hebben.”

Het proces begon gisterochtend met twee vrouwelijke verdachten, Orminda S. en Maike D. – Holleeders ex-vriendin en moeder van zijn zoontje. Zij zitten niet in hechtenis en moeten daarom de laatste dertig meter naar de ingang lopen. Beiden hebben een enorme zonnebril op en verbergen hun gezicht in een sjaal.

Hun advocate duwt de cameraploegen opzij. De twee vrouwen maken bezwaar tegen hun dagvaarding die pas op het laatste moment werd uitgevaardigd. Het wordt door de rechtbank verworpen.

Meteen daarna wordt het circus-Holleeder om veiligheidsredenen verplaatst naar de rechtbank aan de Parnassusweg. Een stoet met cameraploegen, satellietwagens en andere apparatuur wordt ingepakt en een paar kilometer verderop weer opgebouwd. Hoofdverdachte Willem Holleeder verschijnt stipt om twee uur voor de rechtbank, geheel gekleed in het zwart en ogenschijnlijk onbewogen. Uitleg over de veiligheidsrisico’s die Holleeder of andere bij het proces betrokken personen kon rechtbankvoorzitter Rino Verpalen ook niet geven. „Wij hebben het advies gevolgd van de mensen die het weten kunnen en de zitting verplaatst.”

In de loop van de middag begint dan het echte werk met stevige verbale aanvaringen tussen de officieren van jusitie en de verdediging. Centraal staan de Endstra-tapes, de gesprekken van de vermoorde vastgoedbaron met de politie in zijn gepantserde BMW.

Vandaag beslist de rechtbank of deze gesprekken in de rechtszaal zullen worden afgeluisterd. „Dat doen we in de bunker”, aldus rechtbankvoorzitter Verpalen.