Een dictatuur gematigd door incompetentie

markten.jpgIemand noemde het Oostenrijks-Hongaarse Rijk ooit ‘een dictatuur, gematigd door incompetentie’. Eerlijk gezegd, ik ben vergeten wie dat was, weet niet helemaal zeker of het nou ‘incompetentie’ of ‘corruptie’ was en evenmin of het werkelijk over de Habsburgers ging. (Anybody?) 

Toch schiet dat vage citaat me de laatste tijd vaak te binnen. Als ik Poetin een staatspogrom tegen Georgiërs zie aankondigen, bijvoorbeeld, of als Poetin op blikken toon een verbod op buitenlandse marktkooplui eist. Over dat laatste schreef ik gisteren een reportage: vanaf 1 april is het buitenlandersverbod namelijk van kracht. ’Zodat ze niet met hun besmettelijke ziektes en vuile handen aan uw brood zitten’, legde een agent behulpzaam uit op tv-zender NTV.

(Terzijde: ik schreef twee maanden geleden al een marktreportage toen men begon  ’zwarten’ weg te jagen. Toch moet het nog een keer. Journalistiek is namelijk pupillenvoetbal: twintig jochies die in een kluwen van beentjes naar de bal schoppen. De ’ruimte te zoeken’ elders op het veld is zinloos, want daar sta je dan in je eentje te drentelen. Zonder bal, door allen genegeerd. Compleet is belangrijker dan origineel.)

meat.jpgEnfin, we haastten ons dus weer naar de markt. Spijt heb ik daar niet van: hier het stuk voor Next. (sorry voor de spelvauten) Maar hoe zorgelijk zijn dit soort ontwikkelingen? Glijdt Rusland, na de Weimarrepubliek van Jeltsin, af naar het Derde Rijk?

Helder is dat de marktoekaze van Poetin discriminerend is en hij cynisch bestaande xenofobische tendensen aanwakkert. Maar de vraag is of het niet bij een populistisch gebaar blijft.

 Misschien bestormt de vreemdelingendienst voor de camera wat markten en laat dan alles bij het oude. Want de oekaze is economisch riskant: het vertrek van Azeri, Moldaviërs en Georgiërs kan leegstand, schaarste en prijsverhogingen veroorzaken. En hoe goed je ook scoort met buitenlandertjes pesten, dat werkt dan weer tegen je in een verkiezingsjaar. 

Een andere optie is dat het ‘beroepsverbod’ doorgaat, maar op lokaal niveau louter dient om etnische marktkooplui extra smeergeld af te persen. Zij vinden op hun beurt slimmigheidjes om dat verbod te omzeilen en over een jaar is de hele zaak vergeten.

Dat laatste is plausibel in dit land van ongeschreven regels en ongelezen wetten. Mochten we hier afglijden naar fascisme op z’n Russisch - wat niet het geval hoeft te zijn hoor! - dan wordt dat meer iets Latijns-Amerikaans, met brallende caudillio’s, dan iets Pruissisch. Een dictatuur gematigd door incompetentie. Of door corruptie. Kiest u maar.