Dag 1 circus-Holleeder: Kan je hem aanraken?

Het NOS Journaal was na de aanslag op de bunkerrechtbank afgereisd naar Delft. De meneer van het opgeleukte nieuws, verslaggever Peer Ulijn, stond in het Legermuseum. Witte handschoenen om zijn vingers. Hij legde een raketwerper achterstevoren op zijn schouder en vroeg de conservator: „Zijn dit nou dingen die je gewoon op de markt kunt kopen?”

De televisiekijkers waren gewaarschuwd. Het circus-Holleeder is begonnen. Ze werden gisteravond deelgenoot van alle speculaties, trivia en soundbites die de nieuwsrubrieken en praatprogramma’s te pakken hadden gekregen. Vanaf de eerste mobilofoonoproep („Kunt u gaan kijken bij de bunkerrechtbank en er een snuifje gas bij geven”) tot aan de bezorgde reactie van minister Ernst Hirsch Ballin: „Dit is een aanslag op de rechtstaat.” Van de lichte paniek die in de bunker uitbrak toen het maandelijkse maandagochtendalarm af ging tot het feit dat good old Tom Egbers zijn kinderen ooit naar een school bracht die grensde aan het woonhuis van De Grote Holleeder.

„Ik zag hem vaak”, zei de sportpresentator op aandringen van Jeroen Pauw in Pauw & Witteman. „Maar ik heb hem nooit gesproken.”

Aan beeld had de eerste procesdag weinig te bieden. In de rechtszaal las officier van justitie Plooij de tenlastelegging voor. De rest was zoals te verwachten op straat geschoten. Wachtend persvolk bij de bunker in Osdorp en op de stoep van de Parnassusweg. Het vertrek van de verdachte in een gepantserde auto uit de ‘ebi’ in Vught. En gezien in Nova: Advocaat Jan-Heijn Kuijpers die door vriendin in Porsche werd afgezet vlak voordat twee hooggehakte „gangsterliefjes” verscholen achter zwarte sjaals en zonnebrillen de rechtbank inschoten.

Zonder uitzondering zetten de nieuwsrubrieken in op gesprekken met misdaadverslaggevers en advocaten. Had het Openbaar Ministerie de aanslag niet moeten zien aankomen, vroeg Karel van de Graaf in Eenvandaag aan John van de Heuvel van De Telegraaf. Claudia de Breij wilde in DWDD van de Parool-verslaggever weten of journalisten Holleeder nu wel of niet in de rechtszaal kunnen aanraken. Terwijl Nova en Pauw & Witteman twee advocaten aan het woord lieten. Ze kregen alle ruimte de dode Willem Endstra de schuld in de schoenen te schuiven. Als prelude op hun verweer de komende drie maanden. En o ja, toen de showmasters Kuijpers vroegen hoe het toch kwam dat zijn cliënt „er zo slecht uitzag”, wilde hij wel kwijt dat Holleeders ebi-bestaan „inhumaan” is. Bovendien: drie maanden lang drie dagen per week voor dag en dauw op om af te reizen naar Amsterdam: „Dat houdt geen mens vol.”

Dan was het optreden van de opgetrommelde misdaadjournalisten komischer. Sommigen verslikten zich bijkans in hun eigen ijdelheid. Harry Lensink van weekblad VN liet zich door Eenvandaag in een BMW over de A10 knallen om antwoord te geven op de vraag of Endstra nou slachtoffer was of een keiharde crimineel: „Allebei.”

Tussen de regels door werden de kijkers bijgepraat over de journalistieke pikorde. John van den Heuvel, te gast in Eenvandaag en aangever bij RTL-Boulevard, bleek het maffiamaatje. Hij kreeg een vriendschappelijk schouderklopje van De Neus, terwijl NOS-verslaggever Lex Runderkamp begon over een knikje van Holleeder „naar een journalist van wie ik weet dat hij die niet mag. En dat was niet ik.”

U moet het me niet kwalijk nemen: ik heb me er nog niet toe kunnen zetten de dagelijkse podcast van Runderkamp te bekijken voor ‘meer nieuws van binnenuit’.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen