‘Uitdagers krijgen zelf de kogel’

De aanslag op de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam zou sterk in het nadeel van de verdachte Willem Holleeder kunnen werken, meent criminoloog Petrus van Duyne.

Criminelen die granaten afvuren op een rechtbank of op andere wijze met geweld officiële instanties trachten te intimideren, zijn geen nieuw verschijnsel. Ook niet in Nederland, sinds bijvoorbeeld het proces in 1997 tegen de drugshandelaar Johan V. alias De Hakkelaar, voor wie De Bunker als speciaal beveiligde rechtbank in gebruik werd genomen. Uit voorzorg, omdat ernstig rekening werd gehouden met aanslagen op rechters en getuigen. De criminoloog Petrus van Duyne, kenner van de georganiseerde misdaad, heeft het geweldspatroon de afgelopen jaren bestudeerd.

Welke afdeling van de georganiseerde misdaad bedient zich van dergelijk geweld?

„Dat is zo kort na de gebeurtenis nog speculeren. Maar ik zou dan eerder denken aan een aanslag door ‘Kampers’, niet bijzonder doordacht dus. Eerder dan door criminelen die echt wat voorstellen, zoals de drugshandelaren die in het vastgoed actief werden. De echt slimme handelaren houden zich hier in het geheel niet mee bezig. Dit is alleen maar imago bevestigend.”

Van Duyne gaat niet in op de vraag of deze handelwijze dan toch zou passen bij Holleeder, die immers wordt verdacht van afpersing.

Even de spierballen laten zien?

„Ja, kijk eens wat we allemaal in huis hebben. Maar wie een granaatwerper nodig heeft, mist toch echt het bruggenhoofd naar de bovenwereld.”

Het is vaker vertoond.

„Ja, bij het proces tegen Johan V. waren er ook aanslagen en qua uitvoering vergelijkbaar. Toen werden de projectielen afgevuurd op een garage waar een kompaan van V. werkte.”

En in het buitenland? De aanslagen van de Italiaanse maffia?

„Ook daar heeft het contraproductief gewerkt, althans bezien door de ogen van de schutters. De strijd tegen hen werd prompt geïntensiveerd. In het algemeen kun je zeggen dat misdadigers die zich schuldig maken aan dergelijke praktijken, we noemen ze uitdagende criminelen, zelf ook door geweld om het leven komen. Ik noem twee namen als voorbeeld: Klaas Bruinsma en Al Capone.”

Het ligt voor de hand om aan een intimidatiepoging te denken. Om de getuigen onder druk te zetten?

„Nou, dat lijkt me dus helemaal niet zo waarschijnlijk. Als het om de getuigen gaat, dan hadden ze bij hen thuis de ruiten wel kapot geschoten. Je kunt evengoed de andere kant op denken. Dat het er om gaat de reputatie van Holleeder nog meer te beschadigen. Het was al bijna niet meer mogelijk om hem onschuldig uit dit proces tevoorschijn te laten komen.”

Dus?

„Wie Holleeder ongenoegen wil doen, hem in negatieve zin nog eens goed wil treffen, die schiet snel nog een paar granaten af.”

De advocaat heeft al gezegd dat zijn cliënt ‘doodziek’ is van wat er vannacht is gebeurd.

„Ja, dat is goed te begrijpen. Ik vind dat er zo gauw mogelijk een extra rechercheploeg op moet worden gezet om duidelijkheid te krijgen over deze aanslag. Hoe eerder we weten wie er achter zit, hoe beter voor het proces.”

Zou het dan goed zijn om het proces daarom even uit te stellen?

„Nee, niks daarvan, dat is een verkeerde reactie. Gewoon onverstoorbaar doorgaan, dat is in dit geval het beste. Zonder meer.”